Czy po Grenlandii kolejnym celem mogłyby być Azory?
W zakończonej we wtorek przed północą debacie transmitowanej przez publiczną telewizję Radiotelewizja Portugalska wzięło udział jedenaście osób. Z wypowiedzi wynika, że dominowało przekonanie o możliwym „efekcie domina”: kandydaci na prezydenta Portugalii oceniali, że jeśli Stany Zjednoczone doprowadziłyby do zajęcia Grenlandii, o co zabiega Donald Trump, to kolejnym obszarem jego zakusów mogłyby stać się położone na Atlantyku Azory. Wątek ten pojawiał się w kontekście żądań przejęcia należącej do Danii wyspy, które wysuwa prezydent Stanów Zjednoczonych.
Zaniepokojenie – jak wynika z relacji z debaty – wyrażali politycy z różnych stron sceny politycznej, zarówno prawicy, jak i lewicy. Wskazywali przy tym na ryzyko, że władzom Stanów Zjednoczonych nie wystarczy samo korzystanie z infrastruktury wojskowej na Azorach. Wprost padała obawa, że sama obecność amerykańska na wyspie Terceira i dostęp do bazy wojskowej mogą nie zamknąć tematu ambicji Waszyngtonu wobec archipelagu.
Kto prowadzi w sondażach przed wyborami 18 stycznia?
W tle tych wypowiedzi trwa kampania przed głosowaniem zaplanowanym na 18 stycznia. W sondażach przedwyborczych - według informacji przywołanych w materiale - na prowadzeniu są politycy prawicy i centroprawicy. Wymieniani są Andre Ventura z partii Chega, Luis Marques Mendes z rządzącej krajem koalicji Sojuszu Demokratycznego, a także niezależny kandydat Henrique Gouveia e Melo, admirał portugalskiej marynarki wojennej w stanie spoczynku. To właśnie w takim układzie politycznym temat Azorów wybrzmiał jako jeden z bardziej niepokojących wątków debaty.
Dlaczego baza Lajes na Terceirze jest tak ważna dla Portugalii?
Obecność wojsk Stanów Zjednoczonych na terytorium Portugalii trwa nieprzerwanie od 1944 roku. Wtedy, w ostatnich miesiącach drugiej wojny światowej, amerykańscy żołnierze pojawili się na Terceirze za sprawą Brytyjczyków korzystających z bazy wojskowej Lajes. Strategiczne położenie Azorów na Atlantyku oraz stacjonowanie tam wojsk amerykańskich stały się w 1949 roku jednym z głównych argumentów za zaproszeniem Portugalii do współtworzenia Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego.
Aktualne zasady obecności amerykańskiej na Terceirze reguluje amerykańsko-portugalska umowa z 1995 roku. Przewiduje ona, że siły powietrzne Stanów Zjednoczonych mogą korzystać z bazy wojskowej Lajes do celów związanych z działaniem Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego. Obecnie na Terceirze stacjonuje 165 amerykańskich żołnierzy, a funkcjonowanie bazy wspiera 400 portugalskich pracowników. Z Lizbony informował Marcin Zatyka.
Źródło PAP.
