Festiwal z ważną misją
Festiwal Black or white od kilku lat jest wpisany w harmonogram wydarzeń kulturalnych Krakowa. W czerwcu 2026 roku odbędzie się jego 10. edycja, czyli pierwszy duży jubileusz wydarzenia.
To festiwal kulturalno-edukacyjny poświęcony promowaniu wiedzy na temat nowotworów neuroendokrynnych. Część edukacyjna obejmuje konferencje dla lekarzy, a także spotkania dla pacjentów i potencjalnych pacjentów. Kulminacją wszystkich konferencji, warsztatów i spotkań jest koncert finałowy.
Koncert finałowy w Klubie Studio
Jubileuszowy koncert finałowy Festiwalu Black or white odbędzie się 20 czerwca 2026 roku o godz. 18:00 w Klubie Studio w Krakowie.Tegoroczna edycja nosi tytuł „The best of”. Będzie nawiązaniem do utworów prezentowanych podczas 10 lat istnienia koncertu, ale nie zabraknie także nowych kompozycji, nowych połączeń i nowych aranżacji. Organizatorzy zapowiadają wiele niespodzianek oraz doskonałą zabawę z udziałem gwiazd polskiej sceny muzycznej i kabaretowej.
„The best of” — najlepsi z najlepszych na jednej scenie
Podczas jubileuszowego koncertu wystąpią: Grzegorz Turnau, Artur Andrus, Kabaret Hrabi wraz z Wojtkiem Kamińskim, Andrzej Lampert, Edyta Krzemień, Sara James, Marcin Jajkiewicz, Olga Szomańska, Prisca Agbo, Zespół Wokalny Colour Voices oraz Orkiestra Festiwalowa OF BOW pod dyrekcją Karola Pyki.
Publiczność będzie mogła usłyszeć najlepsze utwory z dotychczasowych edycji festiwalu, często w nowych wykonaniach. Koncert zakończy finałowa piosenka „Dobro powraca”, do której tekst napisała główna pomysłodawczyni wydarzenia. W utworze biorą udział wszyscy artyści.
Początki Festiwalu Black or white
Festiwal powstał z inicjatywy prof. Anny Sowy-Staszczak, lekarza, profesor medycyny, a także jednej z wokalistek zespołu Akustyczna OpeRacja i autorki wszystkich tekstów piosenek zespołu.
Na co dzień prof. Anna Sowa-Staszczak zajmuje się prowadzeniem osób chorych na nowotwory neuroendokrynne. Tworząc festiwal razem z przyjaciółmi-muzykami, chciała stworzyć przestrzeń, w której pacjenci obarczeni chorobą nowotworową zobaczą, że lekarze są zwykłymi ludźmi, dzielącymi podobne problemy. Celem było zmniejszenie dystansu, który często pojawia się w relacji pacjent onkologiczny–lekarz, a tym samym ułatwienie komunikacji.
Z czasem okazało się, że ta forma spotkania bardzo się sprawdza. Pacjenci chętnie uczestniczą w koncertach i łatwiej rozmawiają o swoich problemach. Całkowity dochód z koncertu przekazywany jest Fundacji Pro Endocrinologia Kliniki Endokrynologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, wspierającej poprawę diagnostyki i leczenia pacjentów onkologicznych pozostających pod opieką Kliniki.
Od kameralnego koncertu do wydarzenia o dużym zasięgu
Kameralny koncert z czasem przerodził się w wydarzenie o znacznie większym zasięgu. W festiwalu uczestniczą władze miasta Krakowa, władze uczelni i szpitala, a także coraz liczniejsze grono artystów.
W poprzednich edycjach udział wzięli między innymi: Grażyna Łobaszewska, Stanisław Sojka, Igor Herbut, Andrzej Lampert, Grzegorz Turnau, Monika Urlik, Marcin Jajkiewicz, Jacek Wójcicki, Mateusz Krautwurst, Czesław Jakubiec, Karol Dziedzic, Motion Trio, Holewiaters, Solosters, Akustyczna OpeRacja, Natalia Niemen, Edyta Krzemień, artyści musicalowi, Karolina Leszko, Wojciech Myrczek, Prisca Agbo, zespoły wokalne Colour Voices i Star_si, Kabaret Hrabi oraz Artur Andrus.
Koncert prowadziła dotychczas Magdalena Miśka-Jackowska, a od czterech lat prowadzi go Ewa Drzyzga. Ambasadorem Festiwalu była Joanna Kołaczkowska. Artystom towarzyszy orkiestra festiwalowa pod dyrekcją Karola Pyki.
Muzyka, która budzi pragnienie dobrych czynów
Corocznym mottem Festiwalu Black or white jest maksyma Pitagorasa: „Muzyka budzi w sercu pragnienie dobrych czynów”. To właśnie dlatego działania festiwalowe wspierają Fundację Pro Endocrinologia Kliniki Endokrynologii, a w pomoc włączają się wszyscy występujący artyści.
Każda edycja ma także własny temat przewodni. Podczas ostatniej były to „Moje ulubione”, a w 2026 roku motywem przewodnim będzie „The best of”.
Co udało się osiągnąć przez 10 lat
Przez dekadę Festiwal Black or white stawał się coraz bardziej popularny, zwiększając szansę na rozpowszechnianie wiedzy o nowotworach neuroendokrynnych. Jednym z celów wydarzenia jest skrócenie czasu do rozpoznania choroby oraz edukowanie osób chorych i ich rodzin.
Od kilku lat organizowane są spotkania z pacjentami, które z roku na rok cieszą się coraz większą popularnością. Od początku festiwalowi towarzyszy także konferencja dla lekarzy, zwłaszcza lekarzy pierwszego kontaktu.
Środki zgromadzone ze sprzedaży biletów pozwoliły między innymi sfinansować odczynniki do badań genetycznych, prowadzić terapię lekiem, który w tamtym czasie nie był refundowany, wykonać badania z wykorzystaniem specjalnie dobranych radiofarmaceutyków, zakupić drobny sprzęt medyczny oraz dofinansować zakup aparatury do Kliniki Endokrynologii.
W 2024 roku Szpital Uniwersytecki w Krakowie stał się Europejskim Centrum Doskonałości w Leczeniu Nowotworów Neuroendokrynnych, uzyskując certyfikat Europejskiego Towarzystwa Nowotworów Neuroendokrynnych ENETS. Prof. Anna Sowa-Staszczak jest kierownikiem tego Centrum.
Dlaczego warto być 20 czerwca w Klubie Studio?
Organizatorzy podkreślają, że jubileuszowa edycja będzie okazją do spotkania z gwiazdami polskiej muzyki i kabaretu podczas jednego koncertu. Publiczność usłyszy hity w wykonaniu najlepszych artystów, duety, których wcześniej nie było, oraz aranżacje przygotowane specjalnie na tę edycję.
Nie zabraknie wzruszeń, śmiechu, dobrej muzyki, humoru i niespodzianek. Organizatorzy przypominają także o zeberkowych strojach lub elementach ubioru, które od lat są częścią festiwalowej atmosfery.
Dodatkowe informacje na temat wydarzenia, a także zdjęcia i filmy z poprzednich edycji, są dostępne na stronie Facebook: Festiwal Black or white.
Nowotwory neuroendokrynne – mówi prof. med. Anna Sowa-Staszczak
Profesor medycyny Anna Sowa-Staszczak, inicjatorka festiwalu, a także jedna z wokalistek zespołu Akustyczna OpeRacja i autorka wszystkich tekstów piosenek zespołu, przekazała nam kilka ważnych informacji na temat nowotworów neuroendokrynnych:
Pewno zastanawiacie się Państwo dlaczego chcemy Wam przybliżyć temat nowotworów neuroendokrynnych chociaż może nikt z Państwa o nich nie słyszał?
Ponieważ są to nowotwory nietypowe, o różnych lokalizacjach, jak również o różnym obrazie choroby w zależności od jej stopnia zaawansowania, lokalizacji i aktywności hormonalnej. Dlatego ich diagnostyka jest trudna i niekiedy długotrwała, a to jak wiadomo może przyczynić się do ich późnego wykrycia.
Czy wiedzą Państwo, że symbolem nowotworów neuroendokrynnych jest zebra?
Wynika to z porównania, ponieważ trudno stwierdzić czy zebra jest w białe czy w czarne pasy, podobnie jak odróżnienie nowotworu neuroendokrynnego od innych powszechnie występujących chorób sprawia wiele trudności.
A więc przybliżmy, choć trochę ten podstępnie przebiegający rodzaj nowotworu.
Co to jest nowotwór neuroendokrynny i jak często możemy się z nim spotkać?
To nowotwór rozwijający się z komórek neuroendokrynnych, obecnych w całym organizmie. Może rozwijać się w różnych lokalizacjach, najczęściej jednak występuje w obrębie przewodu pokarmowego. Nowotwór neuroendokrynny nazywany w skrócie NEN (od angielskiego tłumaczenia neuroendocrine neoplasms) występuje częściej niż rak żołądka czy trzustki, a mimo to wiedza na jego temat jest zdecydowanie niższa, co przekłada się na zbyt późne rozpoznanie choroby. W ostatnim czasie zaobserwowano wzrost występowania NEN żołądka i odbytnicy, z niewielką przewagą mężczyzn w porównaniu z kobietami. Ponad 30% NEN stanowią rakowiaki, czyli guzy jelita cienkiego lub początkowej części jelita grubego. Ponad 50% NEN rozwijających się w obrębie przewodu pokarmowego znajdowana jest przypadkowo podczas zabiegu operacyjnego w jelicie cienkim i wyrostku robaczkowym, a także w momencie rozpoznania przerzutów odległych. Kolejnym pod względem częstości umiejscowienia jest NEN odbytnicy i pozostałej części jelita grubego, w następnej kolejności NEN trzustki.
Jakie objawy może dawać nowotwór neuroendokrynny?
Nowotwory neuroendokrynne mogą przebiegać bezobjawowo, czasami mogą powodować napadowe zaczerwienienie twarzy, a także górnej połowy ciała, uporczywe biegunki, zmiany skórne, napady astmatyczne, czy bóle brzucha. Mogą również imitować inne choroby, takie jak zespół jelita drażliwego, zapalenie śluzówki żołądka czy kamicę żółciową.
Z tego co napisano powyżej widać, że objawy kliniczne mogą być niecharakterystyczne i często towarzyszyć innym, znacznie częściej występującym chorobom. To niestety jest przyczyną późnego rozpoznania tych nowotworów. Jest ono jeszcze późniejsze, gdy nie pomyśli się o tym, że przyczyną objawów może być właśnie nowotwór neuroendokrynny.
Nowotwory neuroendokrynne dzielimy na niewydzielające czyli hormonalnie nieczynne, które mogą być przyczyną objawów związanych z samym guzem, uciskiem, naciekaniem struktur sąsiadujących czy występowaniem przerzutów odległych. Najczęstszym objawem może być ból w jamie brzusznej, utrzymujący się i nawracający, czasami przez bardzo długi okres czasu. Drugą grupę stanowią nowotwory neuroendokrynne wydzielające czyli hormonalnie czynne, które mogą produkować substancje dające różne objawy choroby.
Kto jest narażony na rozwój NEN?
Nie ma jednoznacznych czynników predysponujących do rozwoju choroby. Wiadomo, że w przypadku NEN żołądka może wystąpić pewna zależność rozwoju choroby w związku z przewlekłym stosowaniem dużych dawek leków hamujących wydzielanie kwasu żołądkowego. Szczyt zachorowań na NEN przypada po 50r.ż., jedynie NEN wyrostka robaczkowego rozpoznawane są częściej u ludzi młodych w wieku poniżej 30 lat.
Czy NEN może być chorobą dziedziczną?
Nowotwory neuroendokrynne mogą stanowić część zespołu mnogich gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczych tzw. zespołów MEN, w takim przypadku do rozwoju choroby przyczynia się obecność mutacji określonych genów.
Co możemy zrobić obserwując u siebie objawy sugerujące obecność NEN?
W przypadku stwierdzenia niepokojących objawów np. gwałtownego zaczerwienienia twarzy, zlewnych potów, uderzeń gorąca, przewlekłych dolegliwości bólowych w jamie brzusznej celowa byłoby konsultacja przez lekarza endokrynologa zajmującego się leczeniem pacjentów z nowotworami neuroendokrynnymi. Przy konsultacji w poradni zostanie pobrana krew na oznaczenie charakterystycznych markerów oraz zlecone zostanie wykonanie badania obrazowego, które przy rzeczywistym podejrzeniu guza określi jego lokalizację.
Klinika Endokrynologii w Krakowie zajmuje się prowadzeniem pacjentów z nowotworami neuroendokrynnymi. Przy Klinice działa Fundacja na Rzecz Endokrynologii i Endokrynologii Onkologicznej "Pro Endocrinologia", której celem jest m. in. poprawa diagnostyki i leczenia pacjentów onkologicznych pozostających pod opieką Kliniki.
