Spis treści
Trzydziestego lipca polskie systemy radarowe namierzyły w naszej przestrzeni powietrznej nieznany obiekt. Zniknął on z ekranów i najprawdopodobniej runął na ziemię w okolicach wsi Tarnawa-Kolonia na Lubelszczyźnie. Zdarzenie wywołało szybką reakcję polskich służb oraz Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych.
Według przedstawicieli władz w Kijowie, w tym ministra spraw zagranicznych Andrija Sybihy, obiektem tym był rosyjski pocisk manewrujący Ch-101. Miał on naruszyć terytorium Polski, a w konsekwencji strefę powietrzną państw NATO. W związku z tym Ukraina ponowiła prośbę o pilne przekazanie jej dodatkowych wyrzutni przeciwlotniczych, argumentując to interesem i bezpieczeństwem całej wspólnoty euroatlantyckiej.
Polski rząd, reprezentowany m.in. przez premiera Donalda Tuska i szefa MON Władysława Kosiniaka-Kamysza, potwierdził samo zajście i trwające działania śledcze. Jednak do tej pory nie przedstawiono oficjalnego stanowiska dotyczącego pochodzenia i rodzaju obiektu. Zaznaczono, że informacje napływające ze strony ukraińskiej o rakiecie Ch-101 nie zostały jeszcze jednoznacznie zweryfikowane przez polskie służby.
We wtorek 30 lipca, we wczesnych godzinach porannych, polskie stacje radiolokacyjne odnotowały wtargnięcie nierozpoznanego obiektu w naszą przestrzeń powietrzną. Aby dokonać identyfikacji wizualnej, poderwano parę dyżurną myśliwców F-16. Niestety, zanim samoloty zdążyły przechwycić cel, ten zniknął z radarów. Potencjalne miejsce upadku określono na rejon miejscowości Tarnawa-Kolonia w województwie lubelskim, na terenach niezabudowanych. Służby natychmiast rozpoczęły tam poszukiwania i czynności wyjaśniające.
Wicepremier i szef resortu obrony Władysław Kosiniak-Kamysz ocenił minioną noc jako „niezwykle ciężką dla naszej obrony powietrznej, systemów obserwacji i wykrywania zagrożeń”. Dodał również, że odpowiednie organy intensywnie pracują nad ustaleniem wszystkich szczegółów incydentu.
Głos w sprawie zabrał też szef rządu Donald Tusk, który poinformował o powołaniu specjalnego sztabu. Zaznaczył, że mimo sugestii ukraińskich, iż na terytorium RP spadł rosyjski pocisk Ch-101, polskie służby wciąż to badają i nie ma oficjalnego potwierdzenia.
11
„W trakcie rosyjskiego zmasowanego ataku rakietowego na zachodnią Ukrainę doszło do naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej. Zwołałem w związku z tym zespół koordynacyjny z udziałem Ministra Obrony i odpowiednich służb, które od wielu godzin pracują na miejscu zdarzenia i przekazują mi systematycznie informacje o wszystkich jego okolicznościach”
Andrij Sybiha apeluje do NATO
Mimo braku ostatecznych wniosków ze strony polskiej, minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha sformułował konkretne tezy. Twierdzi on, że przestrzeń powietrzną Polski, a tym samym sojuszu północnoatlantyckiego, naruszył rosyjski pocisk Ch-101. Dyplomata uznał to uderzenie rakietowe za dowód na to, jak ważne jest zjednoczenie sił w walce ze wspólnym przeciwnikiem. Zwrócił też uwagę, że szybkie wzmocnienie ukraińskiej obrony przeciwrakietowej jest „w interesie bezpieczeństwa całej wspólnoty euroatlantyckiej”, i wezwał sojuszników do przekazania kolejnych systemów i pocisków przechwytujących.
Tło incydentu: Zmasowany ostrzał Ukrainy
Pojawienie się tajemniczego obiektu nad Polską było powiązane z potężnym uderzeniem powietrznym ze strony Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy. Rosjanie wystrzelili 74 różnego rodzaju rakiety, w tym pociski balistyczne, oraz skierowali do ataku setki bezzałogowców. Skutkiem tej agresji była śmierć minimum ośmiu osób i obrażenia u kilkudziesięciu cywilów w różnych częściach kraju.
Ukraińskie źródła analityczne, w tym popularny na Telegramie profil Monitorwar, opublikowały mapy przedstawiające przebieg nocnych ataków. Według tych opracowań, jeden z rosyjskich pocisków wystrzelonych z okolic Kurska miał pokonać całe terytorium Ukrainy, po czym wlecieć do Polski w rejonie Hrubieszowa. Inny kanał, AMK Mapping, prezentuje jeszcze bardziej szczegółową trasę lotu, wskazując, że obiekt przeleciał nad Krasnymstawem (gdzie zawyły syreny alarmowe), a jego docelowym miejscem upadku okazały się bezludne tereny wokół Tarnawy-Kolonii.
Istnieje niepotwierdzona teoria, że mógł to być wadliwy rosyjski pocisk Ch-101, broń regularnie stosowana do uderzeń na ukraińskie miasta i infrastrukturę.
Czym jest pocisk Ch-101 używany przez Rosję?
Pociski manewrujące Ch-101 to jedna z najważniejszych i najbardziej niebezpiecznych broni w arsenale Moskwy, powszechnie stosowana przeciwko Ukrainie. Są one przenoszone przez strategiczne bombowce dalekiego zasięgu, takie jak Tu-95MS i Tu-160. Dzięki potężnemu zasięgowi tych maszyn (wynoszącemu odpowiednio 12 i 14 tysięcy kilometrów), Rosjanie mogą dokonywać odpalenia rakiet z głębi własnego terytorium, bez ryzyka utraty samolotów nad obszarem wroga.
Budowa pocisku Ch-101 opiera się na rozwiązaniach obniżających jego skuteczną powierzchnię odbicia (tzw. stealth), co sprawia, że jest on trudnym celem dla systemów przeciwlotniczych. Chociaż Ch-101 przenosi głowicę konwencjonalną, jego wersja rozwojowa (Ch-102) może zostać uzbrojona w ładunek nuklearny. Deklarowany zasięg operacyjny tej broni to 4,5 do 5,5 tysiąca kilometrów (niektórzy eksperci mówią o blisko 6 tysiącach). Rakieta jest wyposażona w 400-kilogramową głowicę bojową i charakteryzuje się ogromną precyzją, z marginesem błędu trafienia (CEP) wynoszącym około 10 metrów, co zawdzięcza satelitarnemu systemowi naprowadzania GLONASS oraz zaawansowanemu modułowi inercyjnemu.
Siły rosyjskie wielokrotnie używały Ch-101 do niszczenia ważnych punktów ukraińskiej infrastruktury, od elektrowni po zakłady zbrojeniowe i bazy paliw. Duży zasięg i celność pozwalają im na uderzanie głęboko na tyłach wroga. Analitycy zauważają, że pociski te często służą także do przeciążania ukraińskiej obrony przeciwlotniczej. W tym celu są wystrzeliwane w dużych ilościach równocześnie z innymi środkami napadu powietrznego, takimi jak rakiety balistyczne Iskander-M oraz drony uderzeniowe typu Shahed.
Poniżej w naszej galerii można zobaczyć zdjęcia obrazujące sytuację na Lubelszczyźnie:
