Problemy finansowe uniwersytetów w Polsce
Raport zatytułowany „Analiza ekonomiczna uniwersytetów publicznych za lata 2021–2025” przedstawia niepokojący obraz sytuacji finansowej 21 klasycznych uniwersytetów w Polsce, zrzeszonych w Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich. Z danych wynika, że sześć uczelni zakończyło 2025 rok ze stratą netto, co pokazuje, że sytuacja finansowa znacznie się pogorszyła. Dodatkowo, pozytywne wyniki finansowe niektórych uczelni były możliwe tylko dzięki odsetkom od obligacji, które wyniosły około 220 milionów złotych. Bez tego wsparcia, łączny wynik finansowy netto wszystkich uczelni wyniósłby jedynie około 130 milionów złotych.
Pogorszenie wyników finansowych nie dotyczy pojedynczych jednostek, lecz występuje w różnym stopniu w wielu uniwersytetach publicznych. Oznacza to, że źródła problemów należy wiązać przede wszystkim z warunkami funkcjonowania całego sektora szkolnictwa wyższego, a nie z indywidualnymi decyzjami zarządczymi poszczególnych uczelni – czytamy w informacji prasowej raportu.
Jak zmienia się struktura finansowania uniwersytetów?
Raport podkreśla, że choć nominalnie subwencje dla uniwersytetów wzrosły do 10,16 miliarda złotych w 2025 roku, nie przekłada się to na realne zwiększenie możliwości finansowych uczelni. W latach 2021–2025 uniwersytety znacznie zwiększyły swoje nakłady inwestycyjne, które w 2025 roku były o 58 procent wyższe niż w 2021 roku. Struktura finansowania uczelni również ulega zmianie – rośnie znaczenie subwencji i dotacji celowych, podczas gdy maleje udział innych źródeł, w tym środków zewnętrznych. To pokazuje, że mimo rosnącej presji kosztowej, uczelnie nadal inwestują w rozwój infrastruktury.
Jakie wyzwania stoją przed uniwersytetami?
Raport zwraca uwagę na spadek zdolności uniwersytetów do wykorzystywania potencjału kadrowego i infrastrukturalnego w kształceniu niestacjonarnym od 2003 do 2025 roku. W tym czasie wszystkie uczelnie zrzeszone w Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich ograniczyły skalę działalności w tej formie kształcenia, mimo jednoczesnych inwestycji w potencjał dydaktyczny. Autorzy raportu podkreślają, że polskie uniwersytety są odpowiedzialnie zarządzane, ale potrzebują bardziej przewidywalnych mechanizmów finansowania, które będą odpowiadały rzeczywistym kosztom ich funkcjonowania.
W 2025 roku w 21 uczelniach zrzeszonych w Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich pracowało około 59 tysięcy osób, w tym prawie 33 tysiące nauczycieli akademickich i 26 tysięcy pracowników administracyjnych. To oznacza wzrost zatrudnienia o 966 etatów w porównaniu z rokiem poprzednim. Koszty wynagrodzeń, wraz z obowiązkowymi narzutami, stanowiły aż 76 procent kosztów rodzajowych badanych uczelni.
Autorzy raportu zwracają uwagę na niewystarczający poziom wynagrodzeń i stypendiów dla młodej kadry oraz doktorantów w porównaniu do realiów rynkowych. Według Uniwersyteckiej Komisji Finansowej, raport ma charakter diagnostyczny i powinien być podstawą do dyskusji nad zmianą mechanizmów finansowania szkolnictwa wyższego w Polsce.
Źródło PAP.
