Tragedia przez absurdalny przesąd o kurczeniu się męskości
Wystarczy jedno dotknięcie ramienia, aby męskie narządy rozrodcze nagle się skurczyły lub całkowicie zniknęły – ta niedorzeczna plotka wywołała masową histerię w kilku afrykańskich krajach. Jak ustalił portal BBC, powołując się na dane zebrane od policji, między październikiem ubiegłego roku a lipcem bieżącego roku w wyniku fałszywych oskarżeń o tak zwaną „kradzież genitaliów” zginęło ponad 80 osób. Ludzie wierzący w rzekomą magię i czary dokonują brutalnych samosądów na zupełnie przypadkowych osobach, a całą panikę napędzają nagrania krążące w mediach społecznościowych.
Ofiarą tej śmiertelnej nagonki padł między innymi Boniface Mgala, mechanik z tanzańskiej miejscowości Mpemba. Mężczyzna wraz z przyjacielem pojechał do przygranicznego miasta Tunduma, aby spotkać się z klientem w sprawie sprzedaży samochodu. Przed spotkaniem postanowili zjeść obiad w lokalnej restauracji. Chwilę po tym, jak usiedli przy stoliku, do lokalu wpadł rozwścieczony tłum, który wywlókł ich na zewnątrz.
Przeżył piekło, ale stracił przyjaciela
Zgromadzeni ludzie krzyczeli, że mężczyźni ukradli komuś narządy płciowe. Mgala został dotkliwie pobity, w wyniku czego stracił przytomność. Ocknął się dopiero dwa dni później w szpitalu, gdzie dowiedział się, że jego przyjaciel nie przeżył linczu. Sam mechanik do dziś zmaga się z poważnymi konsekwencjami brutalnego ataku.
Mężczyzna ma głęboką bliznę na głowie, dwie mniejsze na podbródku oraz wybity ząb. Z powodu odniesionych obrażeń kuleje, cierpi na nieustanne bóle głowy i nie jest w stanie wrócić do pracy w swoim warsztacie. Koszty jego leczenia pomagają pokrywać sąsiedzi i przyjaciele. Mgala w rozmowie z BBC przyznał, że wciąż odczuwa ogromny ból psychiczny na myśl o bezsensownej śmierci swojego towarzysza.
Ludzie płoną na ulicach przez nagrania z TikToka
Tego samego dnia w Tundumie doszło do kolejnego brutalnego incydentu. Lokalny fotograf, Michael Silavwe, widział, jak tłum rzucił się na innego mężczyznę oskarżonego o kradzież genitaliów. Napastnicy najpierw go skatowali, a następnie podpalili. Dopiero przyjazd policji sprawił, że zgromadzeni ludzie się rozproszyli. Silavwe przyznaje, że niepokój w mieście narastał od dłuższego czasu, ponieważ na TikToku krążyło mnóstwo filmów na ten temat.
Nagrania z linczów bez przeszkód rozprzestrzeniają się na platformach TikTok i Facebook. Widać na nich tłumy znęcające się nad podejrzanymi i żądające „zwrotu” rzekomo skradzionej męskości. Przedstawiciele firmy Meta poinformowali BBC, że analizują zgłoszone materiały i usuną te, które naruszają ich zasady. TikTok do momentu publikacji raportu nie odpowiedział na prośbę o komentarz.
Histeria rozlewa się na kolejne kraje
Fala niebezpiecznych plotek rozpoczęła się w ubiegłym roku w Demokratycznej Republice Konga, skąd szybko przeniosła się do Burundi, Zambii, Tanzanii, Mozambiku, Angoli, Malawi i Kenii. W Zambii panika wybuchła w marcu po tym, jak tłum dokonał linczu na kobiecie. Najgorsza sytuacja panuje jednak w Mozambiku, gdzie w ciągu zaledwie sześciu tygodni zamordowano 55 osób, w tym policjanta, urzędników państwowych oraz pracowników służby zdrowia.
Rząd Mozambiku potępił te samosądy i oświadczył, że nie ma żadnych medycznych dowodów potwierdzających utratę części ciała przez któregokolwiek z rzekomych poszkodowanych. Tamtejsze władze sugerują, że lęki te mogą być powiązane z zespołem Koro – zaburzeniem psychicznym objawiającym się panicznym strachem przed kurczeniem się narządów płciowych. Z kolei komisarz hrabstwa Mombasa w Kenii, Mohamed Noor, wprost oskarżył twórców internetowych o celowe nakręcanie tematu dla zasięgów. Służby zatrzymały tam już kilka osób, w tym ojca i syna skazanych na rok więzienia za napaść na kobietę posądzoną o odbieranie mężczyznom genitaliów. Elias Daniel Mwandobo, komisarz dystryktu Momba, przekazał BBC, że lokalne dochodzenia sugerują celowe działania przestępcze – niektórzy mieli celowo wywoływać panikę dla własnych korzyści.
