Spis treści
- Zbigniew Hoffmann zatwierdził wypłatę 72 mln zł dla parafii w Poznaniu
- Jak rosło odszkodowanie dla poznańskiej parafii za grunty nad Maltą?
- Prokuratoria Generalna składała apelację, a wojewoda Zbigniew Hoffmann podpisał ugodę
- Spór o 12 mln zł odsetek dla parafii i wątpliwości wokół decyzji wojewody
- Abp Stanisław Gądecki pisał do Watykanu. Na co poszło 72 mln zł z odszkodowania?
- Zbigniew Hoffmann reaguje na pytania o ugodę i ostrzega dziennikarzy
• W 2017 roku poznańska parafia św. Jana Jerozolimskiego za Murami zainkasowała od Skarbu Państwa rekordowe 72 mln zł rekompensaty, mimo że na starcie procesu jej żądania opiewały na niespełna 5 mln zł.
• Ówczesny wojewoda wielkopolski, a dziś poseł PiS Zbigniew Hoffmann zatwierdził ugodę w sprawie poznańskich działek, całkowicie pomijając poważne obiekcje prawników Skarbu Państwa dotyczące samej zasadności roszczenia i sposobu jego wyceny.
• Do podpisania dokumentów doszło 2 lutego 2017 roku, na krótko przed wydaniem prawomocnego wyroku apelacyjnego, natomiast środki deklarowane na działalność duszpasterską zasiliły konto archidiecezjalnej spółki hotelarskiej.
Zbigniew Hoffmann zatwierdził wypłatę 72 mln zł dla parafii w Poznaniu
Sądowa batalia zaczęła się od żądania niecałych 5 mln zł, jednak po kilkunastu latach zakończyła się wypłatą aż 72 mln zł z budżetu państwa. Dziennik „Rzeczpospolita” opisał szczegóły tego rekordowego odszkodowania, które w 2017 roku trafiło na konto parafii św. Jana Jerozolimskiego za Murami w Poznaniu. Wypłata była efektem ugody zatwierdzonej przez ówczesnego wojewodę wielkopolskiego Zbigniewa Hoffmanna, sprawującego dziś mandat posła Prawa i Sprawiedliwości.
Z analizy akt sądowych przeprowadzonej przez dziennikarzy wynika, że ugodę sfinalizowano na chwilę przed wydaniem wyroku przez sąd apelacyjny. Wcześniej prawnicy stojący na straży interesów Skarbu Państwa podważali zarówno metodologię wyliczenia samej rekompensaty, jak i podstawy całego roszczenia.
Przedmiotem wieloletniego sporu były działki położone w rejonie poznańskiego Jeziora Maltańskiego, które państwo przejęło od Kościoła po zakończeniu II wojny światowej.
Jak rosło odszkodowanie dla poznańskiej parafii za grunty nad Maltą?
Kiedy w październiku 2005 roku parafia kierowała sprawę na drogę sądową, wnosiła o zwrot dawnych gruntów albo wypłatę rekompensaty w wysokości 4 mln 866 tys. zł. W złożonym wówczas pozwie stawkę za jeden metr kwadratowy oszacowano na 100 zł.
Roszczenia obejmowały działki przejmowane przez państwo w okresie od 1945 roku aż do lat 60. ubiegłego stulecia. W tamtym czasie tereny te stanowiły przede wszystkim pastwiska, łąki oraz grunty o znikomym potencjale inwestycyjnym.
Na przestrzeni kolejnych dziesięcioleci otoczenie poznańskiej Malty przeszło jednak całkowitą transformację. Wybudowano tam liczne obiekty sportowe, osiedla mieszkaniowe, infrastrukturę turystyczną oraz trasę kolejki Maltanka.
Podczas trwającego procesu reprezentujący parafię prawnicy podnieśli kwotę roszczenia do poziomu około 98 mln zł. Decydujący wpływ na ten krok miała nowa wycena obejmująca niemal 13,8 hektara spornych gruntów.
Sąd wziął pod uwagę nowe funkcje tych terenów oraz ich aktualną wartość rynkową. Efektem tego było przyznanie parafii w styczniu 2015 roku odszkodowania przekraczającego 77 mln zł.
Wydane wówczas orzeczenie sądu pierwszej instancji nie było jednak prawomocne.
Prokuratoria Generalna składała apelację, a wojewoda Zbigniew Hoffmann podpisał ugodę
Takiego wyroku nie zaakceptowała reprezentująca interesy Skarbu Państwa Prokuratoria Generalna. Złożyła ona rozbudowaną apelację, w której zakwestionowała metodę wyceny działek, argumentując, że ich wartość wzrosła głównie dzięki późniejszym nakładom inwestycyjnym.
Stojący po stronie państwa prawnicy dowodzili także, że żądania strony kościelnej należy traktować w kategoriach reprywatyzacyjnych, a nie jako wniosek o pełne odszkodowanie. Zgodnie z ich wykładnią obowiązujące prawo nie stanowiło podstawy do przyznania aż tak ogromnej sumy.
Wbrew tym argumentom sąd nie zdążył wydać prawomocnego wyroku. Stało się tak, ponieważ 2 lutego 2017 roku podpisano ugodę zobowiązującą Skarb Państwa do wypłacenia poznańskiej parafii 72 mln zł, o czym osobiście zdecydował wojewoda wielkopolski Zbigniew Hoffmann.
Z ustaleń „Rzeczpospolitej” wynika, że z propozycją rozmów ugodowych wystąpiła sama parafia, natomiast prawnicy Prokuratorii Generalnej zostali pominięci w trakcie prowadzenia tych negocjacji.
Przelew ze środków publicznych zrealizowano 28 lutego 2017 roku.
Spór o 12 mln zł odsetek dla parafii i wątpliwości wokół decyzji wojewody
Gdy dokumenty zostały już podpisane, Zbigniew Hoffmann tłumaczył, że zawarte porozumienie jest w pełni opłacalne dla budżetu państwa. Ówczesny wojewoda argumentował, że zamknięcie trwającego od lat procesu uchroniło publiczną kasę przed dodatkowymi kosztami.
Strona kościelna zgodziła się bowiem odstąpić od żądania części kwoty głównej oraz przekraczających 12 mln zł odsetek.
„W mojej ocenie to rozsądny kompromis” – oceniał wówczas wojewoda.
Dziennikarze „Rzeczpospolitej” dotarli jednak do informacji, które obalają tezę o rzekomych oszczędnościach wynikających z umorzenia odsetek. W świetle przytoczonego przez gazetę późniejszego orzecznictwa sądowego, takie odsetki w ogóle nie przysługiwałyby za czas przed wydaniem prawomocnego wyroku.
Z kolei reprezentujący parafię mecenas Mikołaj Drozdowicz podkreśla, że w 2017 roku linia orzecznicza w tym zakresie nie była jeszcze jednoznaczna. W jego opinii podpisanie ugody uchroniło obie zaangażowane strony przed dalszym stanem niepewności prawnej.
Pełnomocnik strony kościelnej nadal stoi na stanowisku, że przyjęta wycena nieruchomości była w pełni poprawna, a parafia miała prawo do rekompensaty.
Abp Stanisław Gądecki pisał do Watykanu. Na co poszło 72 mln zł z odszkodowania?
Dziennikarzom „Rzeczpospolitej” udało się również przeanalizować wewnętrzną kościelną korespondencję poświęconą tej ugodzie.
Analiza tych pism dowodzi, że archidiecezja poznańska znała szczegóły porozumienia już w grudniu 2016 roku. Wówczas arcybiskup Stanisław Gądecki zwrócił się do Stolicy Apostolskiej o wydanie zgody na zrzeczenie się części dochodzonych przed sądem kwot.
Stosowną aprobatę Watykanu podpisał 3 stycznia 2017 roku kardynał Beniamino Stella.
W przesyłanych do Rzymu dokumentach deklarowano, że pozyskane fundusze posłużą do wsparcia dzieł charytatywnych, rozbudowy działalności duszpasterskiej oraz ratowania zabytków.
Jedną z planowanych wówczas inwestycji miało być powołanie Chrześcijańskiego Centrum Edukacji i Rozwoju w podpoznańskim Swadzimiu.
Taka placówka nigdy jednak nie została uruchomiona w deklarowanym kształcie. Z wcześniejszych publikacji „Gazety Wyborczej” wynika, że w tej lokalizacji funkcjonuje obiekt hotelowo-restauracyjny zarządzany przez spółkę hotelarską archidiecezji poznańskiej, a nie przez parafię, której wypłacono miliony.
Zbigniew Hoffmann reaguje na pytania o ugodę i ostrzega dziennikarzy
Autorzy publikacji w „Rzeczpospolitej” poprosili Zbigniewa Hoffmanna o wyjaśnienie motywów, które skłoniły go do zatwierdzenia ugody przed ogłoszeniem prawomocnego wyroku sądu.
Zasiadający dziś w ławach poselskich polityk PiS zignorował przesłane mu na piśmie pytania. W trakcie rozmowy telefonicznej oskarżył natomiast dziennikarzy o pisanie tekstu pod z góry założoną tezę i przestrzegł redakcję przed zamieszczaniem nieprawdziwych danych.
„Zalecam ostrożność procesową przy pisaniu tego artykułu i podawania nieprawdy” – powiedział, cytowany przez dziennik.
Temat kontrowersyjnego porozumienia powraca po upływie niemal dekady od momentu przelania środków. Kluczowa wątpliwość niezmiennie dotyczy przyczyn zamknięcia sporu ugodą w sytuacji, gdy prawnicy Skarbu Państwa kwestionowali wyliczoną sumę odszkodowania.
Zebrane do tej pory materiały nie dają jednak podstaw do stwierdzenia, że podpisując ugodę złamano prawo lub że sama wypłata rekompensaty była nielegalna.