Rok do wyborów
Jesienią 2027 roku miną cztery lata od ostatnich wyborów parlamentarnych, co oznacza, że Polacy ponownie ruszą do urn, by wybrać przedstawicieli do Sejmu i Senatu. Dokładną datę głosowania wyznaczy prezydent na maksymalnie 90 dni przed końcem obecnej kadencji. Na rok przed tym terminem sondaże pokazują, że Koalicja Obywatelska, będąca główną siłą obecnego rządu, utrzymuje stabilną pozycję lidera. Jednak czy to gwarantuje ugrupowaniu Donalda Tuska władzę na kolejną kadencję? Sprawa nie jest taka prosta.
Według najnowszych badań poparcie dla KO waha się od 27 do 35 procent, co daje jej średnio 12 punktów procentowych przewagi nad Prawem i Sprawiedliwością. Choć Koalicja Obywatelska najpewniej zwycięży, do sprawowania władzy będzie musiała znaleźć partnera, co może okazać się sporym wyzwaniem.
Obecne prognozy sugerują, że z partii tworzących Koalicję 15 Października jedynie Nowa Lewica zdoła ponownie wejść do Sejmu, z utrzymującym się poparciem na poziomie ok. 6,3%. To jednak za mało, by zapewnić stabilną większość sojuszowi Tuska i Czarzastego. Zjawisko to nie jest chwilowym spadkiem poparcia, lecz trwałym trendem widocznym od jesieni 2024 roku, rok po wygranych przez nich wyborach.
Zgodnie z ostatnimi wyliczeniami, KO i Lewica mogłyby wspólnie liczyć na 215 mandatów, podczas gdy do rządzenia potrzeba 231 miejsc w Sejmie. W teorii bliżej przejęcia władzy jest prawica – Prawo i Sprawiedliwość oraz dwie Konfederacje (Sławomira Mentzena, Krzysztofa Bosaka i Grzegorza Brauna), które razem dysponowałyby 245 mandatami. To dałoby im mocną przewagę w parlamencie.
Eksperci mają jednak wątpliwości, czy sojusz trzech prawicowych partii jest realny. Niektórzy twierdzą, że pęd do władzy skutecznie zjednoczy te ugrupowania. Inni z kolei przewidują, że połączenie tak mocnych i skrajnych charakterów jak Jarosław Kaczyński, Przemysław Czarnek, Sławomir Mentzen i Grzegorz Braun doprowadzi do chaosu. Według nich porozumienie w tak kluczowych sprawach jak wybór premiera czy podział ministerialnych tek będzie niemożliwe. Wskazują, że taka koalicja, przypominająca dawne porozumienie PiS z LPR i Samoobroną, szybko by się rozpadła.
Podsumowując, ani obecna koalicja rządząca nie ma realnych szans na utrzymanie władzy, ani opozycja nie jest blisko stworzenia trwałego rządu. Brak stabilności utrudni realizację jakichkolwiek programów politycznych przez potencjalną większość.
Czarne konie...
Należy pamiętać, że te wyliczenia opierają się na długotrwałych trendach, a nie na chwilowych wahaniach poparcia. Wskazują one jednoznacznie na trudną sytuację obecnej koalicji oraz mocno podzieloną opozycję, której zdolność do porozumienia w ramach ewentualnego rządu prawicowego jest wątpliwa.
Sytuację mogą jednak zmienić inne partie, takie jak PSL, Rozwój Plus i Razem, pod warunkiem osiągnięcia przez nie świetnych wyników wyborczych. Sukces Polskiego Stronnictwa Ludowego mógłby zapewnić obecnej koalicji przetrwanie (jednak bez udziału formacji Szymona Hołowni, która ma znikome szanse na wejście do Sejmu). Z kolei wysokie poparcie dla partii Mateusza Morawieckiego dałoby szansę na koalicję z Prawem i Sprawiedliwością i Konfederacją, unikając kłopotliwej współpracy z ugrupowaniem Grzegorza Brauna.
To jednak zależy od tego, czy R+ (obecnie oscylujące wokół 5% poparcia) przekroczy próg wyborczy oraz czy dojdzie do pojednania Jarosława Kaczyńskiego z Morawieckim. W przeszłości podobne powroty miały już miejsce, o czym świadczy historia Zbigniewa Ziobry, który po odejściu z PiS wrócił jako wpływowy minister.
Z kolei lewicowa partia Razem mogłaby wesprzeć sojusz KO-Lewica, jednak wydaje się to mało prawdopodobne ze względu na istotne różnice poglądów, które powstrzymały polityków Zandberga przed wejściem do obecnego rządu.
...i czarne łabędzie
Nie należy ignorować tak zwanych "czarnych łabędzi" – niespodziewanych wydarzeń, które mogą diametralnie zmienić układ sił. Wśród nich wymienia się m.in. potencjalną eskalację napięć z Rosją. Taka sytuacja pociągnęłaby za sobą globalne konsekwencje, które bezpośrednio dotknęłyby także polską politykę.
Innym nieoczekiwanym scenariuszem mogłoby być nagłe pojawienie się na scenie politycznej nowego, popularnego ugrupowania. Chociaż takie sytuacje miały już miejsce w Polsce, zwykle wiązały się z wyborami prezydenckimi, jak w przypadku Pawła Kukiza w 2015 roku. Biorąc pod uwagę rosnące zmęczenie społeczeństwa dominacją dwóch głównych partii i ciągłymi konfliktami, nie można całkowicie odrzucić takiej możliwości.
Warto również wziąć pod uwagę mało prawdopodobne sojusze, na przykład koalicję KO z Konfederacją. Donald Tusk udowadniał już swoją elastyczność, balansując pomiędzy różnymi skrzydłami swojej partii. Taka oferta mogłaby być kusząca dla ugrupowania Sławomira Mentzena, jednak wymagałaby najprawdopodobniej rezygnacji Tuska z kierowania rządem. Zgoda lidera KO na taki kompromis pozostaje kwestią otwartą.
Będzie druga Bruksela?
Jeśli obecne sondaże znajdą odzwierciedlenie w wynikach wyborów, w 2027 roku Polska może stanąć w obliczu potężnego kryzysu politycznego. Sytuacja mogłaby przypominać paraliż w Belgii, gdzie w latach 2010-2011 partie przez półtora roku nie potrafiły sformować gabinetu. Zdecydowanie bardziej realne wydają się jednak rządy mniejszościowe (np. PiS i Konfederacji) lub kolejne przyspieszone wybory w krótkim czasie.
Kluczową rolę w tym procesie może odegrać prezydent Karol Nawrocki. To on ma prawo wskazać pierwszego kandydata na szefa rządu. Zazwyczaj jest to lider zwycięskiej partii, ale głowa państwa może desygnować na to stanowisko kogoś innego, kto będzie w stanie zbudować sejmową większość. Taka decyzja może całkowicie odmienić bieg wydarzeń na scenie politycznej.
Możliwych scenariuszy jest mnóstwo, jednak jedno jest pewne: po raz pierwszy od lat stworzenie stabilnego rządu w nowym parlamencie będzie niesamowicie trudnym zadaniem.
13
