Spis treści
- Szef rządu, w dniu pamięci o „krwawej niedzieli”, poinformował o planach postawienia w Warszawie Muru Pamięci. Ma on upamiętniać rozpoznane ofiary XX-wiecznych konfliktów zbrojnych na terenie Ukrainy.
- Premier określił masakrę na Wołyniu mianem „ludobójstwa”. Zaznaczył również, że obowiązkiem państwa polskiego jest przywrócenie tożsamości zmarłym i zorganizowanie im odpowiedniego pochówku.
- Te stanowcze słowa są ważnym komunikatem dla Kijowa i pokazują, że uczciwe podejście do historii jest fundamentem do budowania więzi w przyszłości.
Tusk: to było ludobójstwo
Obchody 82. rocznicy „krwawej niedzieli” stały się tłem dla wyjątkowo stanowczego apelu Donalda Tuska w sprawie polsko-ukraińskich stosunków dyplomatycznych i tragicznych wydarzeń na Wołyniu. Prezes Rady Ministrów nie tylko przedstawił kolejne plany państwowe mające na celu oddanie hołdu pomordowanym, ale też dobitnie podkreślił, że całkowite porozumienie wymaga zaakceptowania historycznych faktów.
11 lipca to w Polsce Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa, którego dopuścili się ukraińscy nacjonaliści na mieszkańcach II RP. To właśnie tego dnia w 1943 roku miała miejsce tzw. krwawa niedziela. Był to punkt kulminacyjny rzezi wołyńskiej, kiedy to siły UPA uderzyły na blisko 150 osad zamieszkiwanych przez Polaków na terenie Wołynia.
W filmie udostępnionym w sieci, szef rządu wprost określił rzeź wołyńską jako „ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach i obywatelach polskich innych narodowości”.
Zamordowani nie mogą pozostać bezimienni, nie mogą zostać bez godnego pochówku. Pamięć o nich to nasz wspólny obowiązek wobec ich bliskich, wobec narodu i państwa polskiego – powiedział szef rządu.
Prezes Rady Ministrów zwrócił uwagę, że polski rząd wznowił po wielu latach przerwy proces poszukiwań i ekshumacji ofiar tragedii wołyńskiej. Dotyczy to także innych polskich obywateli zamordowanych w trakcie XX-wiecznych wojen na obszarze obecnej Ukrainy, których szczątki wciąż nie doczekały się godnego pochówku.
W Warszawie powstanie Mur Pamięci
Kluczowym przedsięwzięciem rządu będzie utworzenie nowego pomnika w Warszawie. Donald Tusk zapowiedział budowę Muru Pamięci, na którym uwiecznione zostaną nazwiska wszystkich odszukanych i zidentyfikowanych ofiar XX-wiecznych konfliktów zbrojnych na ziemiach ukraińskich. Dodatkowo, obok monumentu płonąć będzie wieczny ogień.
Dlatego w Warszawie stanie Mur Pamięci z wiecznym ogniem i nazwiskami każdej odnalezionej i zidentyfikowanej ofiary. Rzeczpospolita nie zapomni o żadnej z nich – zapowiedział premier.
Będzie to kolejny obiekt dedykowany ofiarom tragedii wołyńskiej. Równolegle trwają prace nad Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Chełmie. Wiele polskich miast, takich jak Warszawa, Lublin, Kraków, Gdańsk czy Gdynia, posiada już monumenty i pamiątkowe tablice upamiętniające zamordowanych rodaków.
Najmocniejsze słowa padły pod adresem Ukrainy
Największe echa wywołał jednak fragment wystąpienia odnoszący się do perspektyw stosunków polsko-ukraińskich. Premier przypomniał, że doświadczenia państw europejskich po wojnie udowadniają, iż zgoda jest osiągalna wyłącznie wtedy, gdy narody mają odwagę szczerze mówić o trudnej przeszłości.
Europa pokoju i wzajemnego szacunku, Europa pojednana po II wojnie światowej, była możliwa dzięki prawdzie i nazywaniu rzeczy po imieniu. Kto chce przyłączyć się do tej wspólnoty, musi być na tę prawdę gotowy – powiedział premier.
Wypowiedź ta jest czytelnym komunikatem pod adresem Ukrainy starającej się o akcesję do struktur unijnych. Kwestie wydobywania szczątków pomordowanych oraz ocena aktywności OUN i UPA od dłuższego czasu stanowią jedną z głównych przeszkód w relacjach pomiędzy dwoma krajami.
„Pamięć nie może być sługą nienawiści”
Donald Tusk zwrócił jednak uwagę, że pielęgnowanie pamięci o dramacie wołyńskim nie może służyć tworzeniu kolejnych barier między społecznościami.
Odpowiedzią na nacjonalizm nie może być więcej nacjonalizmu. Pamięć i prawda muszą nam pomóc w budowie lepszej przyszłości, bez nienawiści i bez pogardy – mówił.
Stwierdził także, że choć Warszawa i Kijów ponoszą obecnie wspólną odpowiedzialność za europejskie bezpieczeństwo, to długofalowe partnerstwo musi bazować na uczciwym podejściu do faktów historycznych.
Jesteśmy dziś odpowiedzialni za naszą przyszłość i bezpieczeństwo naszych dzieci i wnuków. To wspólna odpowiedzialność Polski, Ukrainy i Europy. Potrzebujemy dziś solidarności wobec wspólnych zagrożeń, a solidarność zbudowana jest na fundamencie prawdy, pamięci i nadziei – podsumował Donald Tusk.
Zbrodnia wołyńska do dziś dzieli Polskę i Ukrainę
Pojęcie zbrodni wołyńskiej dotyczy zorganizowanych ataków na polską ludność cywilną, przeprowadzanych przez ukraińskich nacjonalistów z OUN i UPA oraz inne grupy zbrojne. Do rzezi dochodziło głównie na terenie Wołynia, ale objęły one także obszar Małopolski Wschodniej oraz dzisiejszych województw na wschodzie Polski (lubelskie i podkarpackie).
Zgodnie z ustaleniami polskich badaczy, śmierć poniosło około 100 tysięcy obywateli II RP. Byli to przede wszystkim najsłabsi: kobiety, seniorzy oraz dzieci. Kolejne tysiące musiały uciekać ze swoich miejscowości. Od 2025 roku, data 11 lipca oficjalnie funkcjonuje jako Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na wschodnich terenach II Rzeczypospolitej.
