Jakie są konsekwencje wyroku TSUE dla kredytobiorców?
W czwartek Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej udzielił odpowiedzi na pytanie skierowane przez Sąd Okręgowy w Warszawie. Pytanie dotyczyło tego, czy anulowanie aneksu, który zmieniał umowę kredytową z polskiej waluty na frank szwajcarski, powinno prowadzić do przywrócenia pierwotnych warunków umowy z uwagi na zawarte w aneksie nieuczciwe warunki.
Mecenas Karolina Pilawska, reprezentująca konsumentów w sporach z bankami, podkreśliła, że wyrok ten odnosi się do modelu, który w praktyce był przedstawiany jako korzystny dla kredytobiorców. „W rzeczywistości prowadził jednak do przeniesienia konsumenta z kredytu złotowego na konstrukcję obarczoną ryzykiem kursowym. To sprawia, że mamy dziś do czynienia z grupą kredytobiorców, która została wprowadzona w ryzyko walutowe wtórnie i która w wielu przypadkach poniosła szczególnie dotkliwe konsekwencje” - stwierdziła Pilawska.
Co oznacza wyrok TSUE dla umów kredytowych?
Według mecenas Pilawskiej, Trybunał Sprawiedliwości potwierdził, że warunek umowny uznany za nieuczciwy powinien być traktowany jakby nigdy nie istniał, a zatem nie może wywoływać skutków wobec konsumenta.
„W konsekwencji sąd krajowy powinien co do zasady dążyć do przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej konsument znajdowałby się, gdyby dany warunek nie został wprowadzony” - dodała adwokat.
Trybunał dopuścił możliwość powrotu do pierwotnych warunków umowy sprzed zawarcia aneksu, ale zaznaczył, że nie jest to automatyczne.
„Sąd krajowy ma obowiązek ocenić, czy takie przywrócenie rzeczywiście prowadzi do przywrócenia równowagi stron oraz zapewnia skuteczną ochronę konsumenta (...). Trybunał podkreślił również, że przyjęte rozwiązania nie mogą podważać skuteczności ochrony konsumenckiej ani niwelować odstraszającego celu dyrektywy” - stwierdziła Pilawska.
Czy można dalej kwestionować umowy kredytowe?
Najważniejszym aspektem wyroku jest to, że nie wyklucza on możliwości dalszego kwestionowania całej umowy kredytowej, również w jej pierwotnym brzmieniu. „Kluczowe znaczenie ma jednak to, że wyrok nie wyklucza możliwości dalszego kwestionowania całej umowy kredytu, również w jej pierwotnym brzmieniu. Oznacza to, że nawet w przypadku powrotu do kredytu złotowego sprzed aneksu, możliwe pozostaje badanie tej umowy pod kątem zgodności z prawem” - uważa mecenas Pilawska.
Trybunał w swoim wyroku podkreślił, że zapisy unijnej dyrektywy dotyczącej nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz zasady skuteczności i proporcjonalności nie stoją na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, które uznaje nieuczciwe zapisy w aneksie umowy za podstawę do przywrócenia pierwotnych zapisów tej umowy. Warunkiem jest, aby uwzględnione zostały negatywne konsekwencje dla konsumenta i korzyści dla przedsiębiorcy wynikające z takiego przywrócenia.
Źródło PAP.
