Jakie korzyści niesie dwujęzyczność bimodalna?
W świecie nauki trwa debata na temat korzyści płynących z dwujęzyczności w kontekście funkcji wykonawczych, takich jak planowanie czy podejmowanie decyzji. Często zauważana przewaga osób dwujęzycznych wynika z tego, że zarządzanie dwoma językami to swoisty trening dla mechanizmów poznawczych, które odpowiadają za regulację procesów umysłowych.
Dotychczasowe badania skupiały się głównie na osobach posługujących się dwoma językami mówionymi. Pytanie, czy te same korzyści dotyczą osób używających zarówno języka mówionego, jak i migowego, pozostaje otwarte. Bimodalna dwujęzyczność, tak jak w przypadku bohaterki filmu CODA, może oferować unikalne możliwości.
Jakie są wyniki badań naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego?
Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Warszawskiego, w tym prof. Dariusz Asanowicz i dr Justyna Kotowicz, przeprowadzili badania nad wpływem dwujęzyczności bimodalnej na funkcje poznawcze. Ich wyniki opublikowano w piśmie Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance.
W badaniu uczestniczyło 90 dorosłych, podzielonych na trzy grupy: słyszących dzieci niesłyszących rodziców posługujących się polskim językiem migowym i językiem polskim, osoby dwujęzyczne z językiem angielskim jako drugim językiem oraz osoby jednojęzyczne.
Jakie zadania wykonywali uczestnicy badania?
Uczestnicy wykonywali zadania komputerowe, które wymagały koncentracji na właściwym bodźcu i ignorowania rozpraszaczy. Czas reakcji i poprawność odpowiedzi były mierzone w różnych warunkach eksperymentalnych, co pozwalało na ocenę efektywności uwagi i kontroli wykonawczej.
Badania wykazały, że obecność bodźców zakłócających wydłużała czas reakcji i obniżała poprawność odpowiedzi. Jednak osoby dwujęzyczne posługujące się językami mówionymi radziły sobie lepiej niż jednojęzyczne.
Jakie są kluczowe wnioski z badań?
"Najważniejszym wynikiem tego badania jest jednak obserwacja, że także uczestnicy dwujęzyczni bimodalni osiągnęli lepsze wyniki niż osoby jednojęzyczne. Co więcej, efekty w tej grupie były silniejsze i bardziej spójne niż u osób dwujęzycznych unimodalnych" – opisał współautor publikacji prof. Dariusz Asanowicz.
Ponadto, wyniki sugerują, że osoby dwujęzyczne bimodalne wykazują unikalne efekty w przetwarzaniu wzrokowo-przestrzennym. Ich uwaga wzrokowa może obejmować większą przestrzeń i być bardziej wrażliwa na bodźce peryferyjne.
"Nasze ustalenia sugerują, że dwujęzyczność bimodalna może dawać przewagę w porównaniu z dwujęzycznością unimodalną i jednojęzycznością. Dwujęzyczność bimodalna trwająca całe życie może stanowić też skuteczną formę treningu, wspierającą określone aspekty zarówno kontroli wykonawczej, jak i uwagi wzrokowo-przestrzennej" – oceniła dr Justyna Kotowicz.
Naukowcy podkreślają jednak potrzebę dalszych badań, aby lepiej zrozumieć różnice między dwujęzycznością unimodalną a bimodalną i ich wpływ na funkcje poznawcze.
