Ostatnie cztery lata w Xrobb l-Għaġin to historia niezwykłej odwagi, determinacji oraz wyścigu z czasem i siłą natury. Aby uratować bezcenne megality przed bezlitosną erozją klifu, archeolodzy z Heritage Malta prowadzili prace w warunkach ekstremalnych - nierzadko zwisając na specjalnych uprzężach przypiętych do dźwigów, podczas gdy pod ich stopami wzburzone Morze Śródziemne systematycznie podmywało brzeg.
Co czeka na odwiedzających w nowym parku pod koniec 2026 roku?
Centralnym punktem nowej strefy będą monumentalne głazy, w tym ważące blisko tonę płyty i megality tworzące niegdyś główne przejście prehistorycznej budowli - włącznie z płytami chodnikowymi. Zostały one precyzyjnie przeniesione w głąb lądu, by cieszyć oko przyszłych pokoleń.
Goście zobaczą artefakty, które ujrzały światło dzienne dopiero teraz, po tysiącach lat ukrycia pod ziemią - w tym niedawno odnaleziony prehistoryczny kamienny młot, dowód na kunszt dawnych budowniczych.
Dzięki współpracy z organizacją Nature Trust, park zaoferuje unikalną ścieżkę edukacyjną - istną podróż w czasie. Odwiedzający prześledzą losy stanowiska: od pierwszych badań Temistoklesa Zammita sprzed ponad 100 lat (1913 rok) przez sensacyjne ponowne odkrycie ruin w 2015 roku przy użyciu nowoczesnych map lotniczych, aż po ostatnią, “ekstremalną” fazę wykopalisk.
Ekspozycja przybliży nowoczesne metody badawcze, takie jak datowanie luminescencyjne, które pozwoliło archeologom doliczyć się aż czterech różnych faz budowy tego tajemniczego obiektu.
Nowa strefa w parku Xrobb l-Għaġin stanie się ważnym punktem na mapie prehistorycznego dziedzictwa nie tylko Malty, ale i całej Europy. Dzięki ocaleniu megalitów przed erozją, ta fascynująca część kultury zostanie otwarta dla każdego, kto pragnie poznać początki cywilizacji na archipelagu i w całym regionie śródziemnomorskim.
Wspomniany park będzie stanowić dopełnienie bogatego dziedzictwa prehistorycznego Malty, do którego należą tak unikatowe obiekty jak podziemny Hypogeum Ħal-Saflieni czy kompleks sześciu megalitycznych świątyń-budowli (w tym Ġgantija i Ħaġar Qim). Wzniesione między 3500 a 2500 rokiem p.n.e., obiekty te figurują na liście światowego dziedzictwa UNESCO i są uznawane za jedne z najstarszych wolnostojących budowli kamiennych na świecie.
