- Obowiązujące przepisy nie precyzują, na co dokładnie mogą być przeznaczane środki pochodzące z nieodebranych kaucji.
- Posłowie wskazują, że status non-profit operatorów nie wyklucza możliwości transferowania zysków poprzez wysokie wynagrodzenia czy umowy z powiązanymi firmami.
- Obecna sprawozdawczość nie zapewnia obywatelom dostępu do szczegółowych informacji o tym, jak prywatne spółki wydają publiczne pieniądze.
Brak precyzyjnych przepisów budzi obawy o wydatkowanie milionów z kaucji
Grupa posłów, w tym Robert Warwas, Lidia Czechak i Wioletta Maria Kulpa, złożyła interpelację do ministra klimatu i środowiska w sprawie przejrzystości finansowej systemu kaucyjnego. Zdaniem parlamentarzystów ustawa o gospodarce opakowaniami nie określa w sposób wystarczająco precyzyjny, jakie wydatki mogą być finansowane ze środków pochodzących z nieodebranych kaucji.
W interpelacji wskazano na publiczne wątpliwości, czy pieniądze od konsumentów nie są wykorzystywane na cele niezwiązane bezpośrednio z funkcjonowaniem systemu. Posłowie wymieniają tu między innymi wysokie wynagrodzenia i premie dla kadry zarządzającej, koszty obsługi prawnej i doradczej, działania marketingowe, a także zakup usług od akcjonariuszy operatorów lub innych podmiotów z nimi powiązanych.
Status non-profit to za mało? Posłowie domagają się realnej kontroli
Jak podkreślają autorzy interpelacji, sama deklaracja operatorów o działaniu w formule non-profit nie rozwiązuje problemu. Ich zdaniem nie wyklucza to możliwości pośredniego transferowania środków poprzez umowy doradcze, opłaty za zarządzanie czy transakcje zawierane z podmiotami powiązanymi. Ministerstwo zapewniało, że nieodebrane kaucje nie mogą stanowić dywidendy, ale posłowie obawiają się, że przepisy są zbyt ogólne.
Parlamentarzyści zwracają uwagę, że kaucje są pobierane od milionów konsumentów, a środki, które nie wracają do ich portfeli, pozostają w systemie zarządzanym przez prywatne spółki. Wskazują również, że obecna sprawozdawczość koncentruje się na liczbie opakowań, a nie na szczegółowych informacjach o przeznaczeniu środków finansowych przez poszczególnych operatorów.
Jakie działania podejmie ministerstwo? Konkretne pytania o finanse i nadzór
W związku z wątpliwościami posłowie skierowali do resortu serię szczegółowych pytań. Chcą dowiedzieć się między innymi, jaka była łączna wartość kaucji pobranych, zwróconych i nieodebranych w podziale na poszczególnych operatorów oraz jakie przychody osiągnęli oni ze sprzedaży zebranych surowców.
Parlamentarzyści pytają również, jakie organy są odpowiedzialne za kontrolowanie prawidłowości wydatkowania środków i ile takich kontroli przeprowadzono od startu systemu. Domagają się także informacji, czy ministerstwo planuje opublikować szczegółowe sprawozdania finansowe operatorów, aby zapewnić pełną przejrzystość ich działalności.
W interpelacji posłowie domagają się od resortu klimatu i środowiska jasnej odpowiedzi, w jaki sposób zamierza zagwarantować, że środki pochodzące od konsumentów nie posłużą do wzbogacania się osób zarządzających systemem kaucyjnym. Pytają również, czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zasady, by niewykorzystane nadwyżki finansowe operatorów były przeznaczane na cele publiczne związane z gospodarką odpadami, co mogłoby wesprzeć między innymi gminy.
