Unia Europejska otwiera rynek na produkty z Ameryki Południowej. Rolnicy obawiają się załamania

Umowa UE-Mercosur. Zmiany od 1 maja

W poniedziałek Komisja Europejska poinformowała, że część handlowa porozumienia między Unią Europejską a państwami Mercosur (Brazylią, Argentyną, Paragwajem i Urugwajem) zacznie być tymczasowo stosowana od 1 maja 2026 roku. Wdrożenie to dotyczy wyłącznie wymiany towarowej i oznacza natychmiastowe zniesienie ceł oraz innych barier handlowych. Pozostałe zapisy umowy, obejmujące na przykład zamówienia publiczne i ochronę inwestycji, wymagają jeszcze pełnej ratyfikacji przez wszystkie państwa unijne.

Import z Ameryki Południowej. Co stanie się tańsze?

Od początku maja południowoamerykańscy producenci zyskają możliwość eksportowania swoich towarów do Unii Europejskiej z niższymi stawkami celnymi. Ułatwienia te obejmą w szczególności:

• wołowinę,
• nabiał,
• cukier,
• etanol,
• drób.

Należy jednak pamiętać, że preferencyjne cła będą dotyczyć tylko ściśle określonych limitów, czyli tzw. kontyngentów taryfowych. Jeśli zostaną one przekroczone, zaczną obowiązywać standardowe opłaty. W zamian za otwarcie unijnego rynku rolnego, państwa Mercosur zredukują cła na produkty przemysłowe z Europy, w tym na samochody, co stanowi główny zysk dla eksporterów z UE.

Stan ratyfikacji umowy przed końcem marca

Tymczasowe przepisy zaczną obowiązywać te państwa bloku Mercosur, które zdążą zakończyć procedury ratyfikacyjne i formalnie poinformować o tym Unię Europejską do końca marca 2026 roku. Swoje wewnętrzne procesy sfinalizowały już Brazylia, Argentyna i Urugwaj. Z kolei Paragwaj zatwierdził umowę niedawno i wkrótce powinien złożyć stosowną notyfikację.

Klauzula ochronna. Jak ma zabezpieczyć rolników?

Wraz z wejściem w życie przepisów handlowych, od 1 maja zacznie działać specjalna klauzula ochronna. Mechanizm ten przygotowano w odpowiedzi na silne obawy europejskich, w tym polskich rolników, przerażonych perspektywą masowego napływu tanich towarów rolnych z Ameryki Południowej. Jeżeli import produktów z państw Mercosur doprowadzi do spadku ich cen na unijnym rynku o 5 procent, możliwe będzie podwyższenie stawek celnych. W sytuacjach najbardziej drastycznych, import konkretnego towaru może zostać całkowicie zablokowany.

Sprzeciw Polski i Francji wobec umowy z Mercosur

Na początku stycznia 2026 roku Rada UE zatwierdziła porozumienie, jednak Polska oraz Francja zagłosowały przeciwko niemu. Podstawą tego oporu były obawy o przyszłość lokalnych gospodarstw, które mogą nie sprostać konkurencji ze strony taniej żywności z krajów południowoamerykańskich. Zastrzeżenia wyrazili również posłowie do Parlamentu Europejskiego. 21 stycznia poparli oni wniosek o przekazanie dokumentu do oceny przez Trybunał Sprawiedliwości UE, co skutecznie opóźnia ostateczną ratyfikację.

Komisja Europejska widzi szansę w umowie z Mercosur

Marosz Szefczovicz, unijny komisarz odpowiedzialny za handel, zaznaczył, że kluczowym celem jest teraz przekucie postanowień układu na wymierne korzyści. Bruksela dąży do zbudowania dla europejskich eksporterów solidnej platformy, która pozwoli im wykorzystać nowe szanse biznesowe. Komisja Europejska wyraża nadzieję, że współpraca z państwami Mercosur wpłynie na wzmocnienie gospodarki Starego Kontynentu oraz ugruntuje pozycję Unii w globalnej wymianie handlowej.

Przyszłość ratyfikacji umowy UE-Mercosur

Do pełnego zatwierdzenia porozumienia niezbędna jest zgoda Parlamentu Europejskiego oraz wszystkich państw członkowskich. Skierowanie dokumentu do Trybunału Sprawiedliwości UE sprawia, że cała procedura może ulec znacznemu wydłużeniu. Z tego powodu pozahandlowe elementy paktu, takie jak zasady ochrony inwestycji, na razie pozostają w zawieszeniu. Informacje zostały przekazane przez PAP i Komisję Europejską.