Sztuczna inteligencja przed sądem. Znany lektor walczy o swój głos

Jarosław Łukomski pozywa JFC Polska za głos wygenerowany przez AI

Polski wymiar sprawiedliwości mierzy się z zupełnie nowym zjawiskiem, ponieważ przed sądem oceniane jest działanie sztucznej inteligencji. Proces wytoczony przez znanego lektora Jarosława Łukomskiego ma szansę stać się przełomowym precedensem w polskim orzecznictwie. Powód przekonuje, że użycie łudząco podobnego głosu w reklamach firmy JFC Polska bez jego zgody stanowi bezpośrednie naruszenie jego dóbr osobistych.

Decydująca dla finału tej sprawy miała okazać się analiza przygotowana przez biegłego sądowego specjalizującego się w fonoskopii. Sporządzone przez eksperta dwie opinie wywołały jednak spore wątpliwości po stronie pozwanej firmy. Przedstawiciele spółki zarzucają specjaliście, że podczas prac zignorował on część zgromadzonego materiału dowodowego, pomijając nagrania innych lektorów charakteryzujących się zbliżoną barwą głosu.

Kontrowersyjna opinia biegłego i ankieta wśród 26 osób

Szczególnie duże emocje wywołuje metodologia zastosowana przy tworzeniu drugiej ekspertyzy sądowej. Z udostępnionych przez pozwaną spółkę akt sprawy wynika, że biegły wspomniał o badaniach fonoskopijnych bez opisu ich przebiegu oraz wyników. Zamiast przedstawić twarde dane, ekspert zdecydował się na przeprowadzenie ankiety wśród 26 osób, angażując do tego członków własnej rodziny oraz znajomych ze szkoły językowej.

Zadaniem ankietowanych było przesłuchanie dwóch próbek dźwiękowych i ocenienie, które nagranie należy do żywego człowieka, a które wygenerowała sztuczna inteligencja. Tak sformułowane zadanie zupełnie mijało się z głównym celem wyznaczonym przez wymiar sprawiedliwości. Sąd oczekiwał bowiem jednoznacznego ustalenia, czy głos wykorzystany w spocie reklamowym można zidentyfikować jako głos Jarosława Łukomskiego, o co uczestników badania w ogóle nie zapytano.

Prywatna ekspertyza fonoskopijna dla JFC Polska liczy 422 strony

W odpowiedzi na te działania spółka JFC Polska zdecydowała się na zlecenie niezależnej analizy innemu ekspertowi. Firma poprosiła o pomoc mgr. inż. Arkadiusza Lecha, który jako biegły z dziedziny informatyki oraz fonoskopii od 28 lat sporządza specjalistyczne opinie dla policji, prokuratury i ABW.

Przygotowane przez niego prywatne opracowanie jest niezwykle obszerne i obejmuje dokładnie 422 strony. Specjalista podkreśla w swoim dokumencie, że samo podobieństwo barwy głosu nie stanowi dowodu na skopiowanie go przez sztuczną inteligencję od konkretnego człowieka. Zauważa on również, że w sieci bez trudu można trafić na wielu innych lektorów dysponujących bardzo zbliżonym brzmieniem.

Na tym jednak wnioski płynące z dokumentu się nie kończą. Badanie wykazało, że próbka innego lektora pobrana z ogólnodostępnego banku głosów charakteryzuje się taką samą lub nawet wyższą zgodnością z reklamą niż głos należący do Jarosława Łukomskiego.

Autor analizy zwraca też uwagę na kwestie czysto techniczne związane z powstawaniem spornego nagrania. Według niego bez wiedzy o konkretnym narzędziu użytym do wygenerowania dźwięku nie sposób udowodnić, że algorytm celowo naśladował unikalne cechy głosu powoda. Zbliżone brzmienie nie jest też dowodem na to, że model AI trenowano na nagraniach lektora bez jego wiedzy i zgody.

Specjalista poddał również krytyce samą jakość części materiałów dowodowych dostarczonych przez stronę powodową. Ekspert wyjaśnia, że przedstawione przez lektora pliki to nagrania wtórne zarejestrowane bezpośrednio z ekranu, co z uwagi na ich obecną formę uniemożliwia wydanie jednoznacznej i kategorycznej opinii.

Wyrok sądu w sprawie AI zmieni rynek reklamowy w Polsce

Toczący się proces ma znacznie szerszy wymiar niż tylko zwykły spór prawny pomiędzy jednym lektorem a konkretnym przedsiębiorstwem. Ostateczny wyrok ukształtuje bowiem przyszłe podejście polskich sądów do kwestii używania głosów generowanych przez algorytmy. Rozstrzygnięcie to będzie miało kluczowe znaczenie dla agencji reklamowych, producentów oraz firm korzystających z syntetycznych narratorów.

„To sprawa ważna dla całego rynku. Jeśli podobna barwa głosu ma wystarczyć do rozstrzygnięcia procesu, każda firma korzystająca z lektora albo AI jest dziś w niepewnej sytuacji. Szanujemy pracę lektorów. Oczekujemy tylko, że wyrok zapadnie na podstawie rzetelnej opinii biegłego” – podkreśla Mirosław Majewski, prezes JFC.

Następne posiedzenie w tej sprawie przed Sądem Okręgowym w Warszawie wyznaczono na 13 listopada. Zbliżająca się rozprawa może przynieść przełom i pomóc w wyznaczeniu granicy pomiędzy zwykłą inspiracją ludzkim głosem a jego bezprawnym kopiowaniem.