Spis treści
Gdzie idą pieniądze z budżetu państwa?
Pomimo rekordowych wpływów podatkowych, deficyt państwowej kasy po zaledwie ośmiu miesiącach 2026 roku osiągnął niepokojący poziom 151 miliardów złotych. Resort finansów ujawnił, na co przeznaczane są największe fundusze, wymieniając tu potężne nakłady na Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wojsko oraz spłatę państwowych zobowiązań. W danych widać także, które daniny zaskoczyły ogromnym wzrostem, a jakie posunięcia wygenerowały miliardowe koszty dla skarbu państwa, w tym dlaczego podatek dochodowy od osób fizycznych przyniósł stratę.
Jak wynika z danych Ministerstwa Finansów, od początku roku do końca sierpnia 2026 r. państwowa kasa zyskała nieco ponad 387,2 mld zł, podczas gdy wydatki sięgnęły prawie 538,3 mld zł. To doprowadziło do dziury budżetowej na poziomie ok. 151 mld zł. Mimo że suma ta robi ogromne wrażenie, to stanowi 55,6 proc. założonego deficytu na cały rok. Do sierpnia zrealizowano niespełna 60 proc. planu dochodów i prawie 59 proc. planowanych wydatków. Z kolei wpływy z danin publicznych były wyższe niż w zeszłym roku – wyniosły 343,1 mld zł, co oznacza wzrost o blisko 21,9 mld zł w porównaniu z okresem od stycznia do sierpnia 2025 r.
ZUS na czele wydatków z budżetu państwa. Dalej wojsko i długi
Najnowszy raport jasno wskazuje, na co idą największe kwoty z państwowej kasy. Liderem zestawienia przygotowanego przez Ministerstwo Finansów okazał się Zakład Ubezpieczeń Społecznych, do którego trafiło 123,4 mld zł, co stanowi 59,4 proc. zaplanowanego na ten rok budżetu.
Kolejne miejsca zajmują: obronność z kwotą 61,9 mld zł oraz koszty obsługi długu Skarbu Państwa, na które przeznaczono już 49,4 mld zł. Ponadto 39,2 mld zł przekazano samorządom w formie subwencji ogólnych, 38 mld zł zasiliło kasy wojewodów, a 35,5 mld zł wydano na ochronę zdrowia. Na liście wydatków znalazły się również sprawy wewnętrzne (31,8 mld zł), składka do Unii Europejskiej (26,7 mld zł) i nakłady na szkolnictwo wyższe oraz naukę (22,9 mld zł).
Firmy płacą wyższy CIT. Zyski z podatku rosną o niemal 30 procent
Analizując dochody budżetu, na pierwsze miejsce wybija się podatek CIT. Od stycznia do sierpnia 2026 r. przedsiębiorstwa wpłaciły z tego tytułu 57,3 mld zł, co stanowi gigantyczny wzrost o 29,9 proc. w stosunku do poprzedniego roku. Mimo to największym zastrzykiem gotówki pozostaje VAT, który zasilił państwową kasę kwotą 218,8 mld zł, notując 2-procentowy wzrost r/r. Z kolei wpływy z akcyzy wyniosły niemal 60,5 mld zł, co przekłada się na wzrost o 2,4 proc., a tzw. podatek bankowy dołożył ok. 5 mld zł.
Zaskakująco prezentują się wpływy z PIT, które okazały się ujemne na poziomie 11,6 mld zł. Nie jest to jednak oznaką załamania wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych. Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że ten nietypowy wynik wynika z przekazania znacznie większych kwot jednostkom samorządu terytorialnego. W omawianym okresie samorządy otrzymały z tego tytułu 149 mld zł, w porównaniu do 133,8 mld zł w roku ubiegłym. Podsumowując, ogólne wpływy z PIT do budżetu i na konta samorządów wyniosły 137,4 mld zł, notując wzrost r/r na poziomie 12,1 proc.
Niższy VAT na paliwa przyniósł straty. Budżet uboższy o 4,7 mld zł
Na ostateczny kształt budżetu rzutowały też działania wdrożone w ramach tzw. pakietu CPN. Według ocen resortu finansów, przejściowa redukcja stawki podatku VAT na paliwa z 23 proc. do 8 proc. uszczupliła dochody o blisko 2,9 mld zł. Biorąc pod uwagę ubytki z tytułu VAT-u i akcyzy, całkowity koszt pakietu CPN zamknął się w kwocie ok. 4,7 mld zł. Przedstawiciele MF zaznaczają, że nie jest to jeszcze końcowy bilans, ponieważ skutki obniżek z drugiej połowy sierpnia uwidocznią się w dochodach z podatku od towarów i usług dopiero w rozliczeniach wrześniowych.
Jednak na wpływy z VAT zadziałały również impulsy dodatnie. Jak wynika z danych z lipca, wartość produkcji sprzedanej przemysłu zwiększyła się w ujęciu nominalnym o 7,3 proc. rok do roku, z kolei sprzedaż detaliczna podskoczyła o 5,3 proc. Zdaniem ministerstwa, te zwyżki miały pozytywne odbicie w sierpniowych wpływach z tego podatku.
Podatek od kopalin hitem wpływów. Plany przebite o miliardy
Wśród najnowszych statystyk udostępnionych przez Ministerstwo Finansów znajduje się pozycja, która mocno przyciąga wzrok. Dotyczy ona opodatkowania wydobycia niektórych minerałów. W zaledwie osiem miesięcy danina ta wygenerowała wpływy na poziomie ok. 5,5 mld zł. To wynik przewyższający o imponujące 2,3 mld zł wstępne szacunki resortu finansów na cały rok 2026. W rezultacie roczny cel dla tego podatku został osiągnięty jeszcze przed upływem wakacji.
Z kolei tzw. dochody niepodatkowe zamknęły się kwotą 42,8 mld zł, przewyższając o 2,1 mld zł rezultat sprzed dwunastu miesięcy. Ministerstwo wskazuje, że wyższe wpływy to zasługa m.in. zysków przekazanych w postaci dywidend. Ponadto budżet wzbogacił się o około 6 mld zł pochodzących ze sprzedaży pozwoleń na uwalnianie gazów cieplarnianych do atmosfery.
