Specustawa o pomocy obywatelom Ukrainy będzie wygaszona
We wtorek Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy wygaszającej część rozwiązań wynikających z tzw. specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Dokument, który obowiązuje od 2022 roku, stworzył uproszczony i odrębny system regulujący kwestie pobytu, pracy, edukacji i świadczeń dla osób uciekających przed wojną.
Rząd uzasadnia zmiany ustabilizowaniem się sytuacji i zapowiada stopniowe odejście od rozwiązań wprowadzonych w trybie nadzwyczajnym. W ich miejsce ma funkcjonować jeden, wspólny system ochrony czasowej dla wszystkich cudzoziemców. Najważniejsze instrumenty pomocy nie znikną jednak całkowicie – zostaną przeniesione do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.
Projekt przewiduje przedłużenie legalności pobytu osób uciekających przed wojną oraz obywateli Ukrainy, których dokumenty pobytowe były wydłużane w związku z konfliktem. Ochrona czasowa będzie obowiązywać do 4 marca 2027 roku. Do tego czasu możliwe będzie złożenie wniosku o legalny pobyt.
Numer PESEL UKR pozostanie podstawowym sposobem potwierdzania legalności pobytu. Jednocześnie wprowadzono zasadę, zgodnie z którą niezłożenie wniosku o PESEL UKR w ciągu 30 dni od wjazdu do Polski będzie traktowane jako rezygnacja z korzystania z ochrony czasowej.
Projekt zakłada także zastąpienie papierowych zaświadczeń elektroniczną kartą DIIA oraz możliwość potwierdzania tożsamości i pobytu za pośrednictwem aplikacji mObywatel.
Zmiany w świadczeniach i opiece zdrowotnej
Projekt ustawy zakłada zmianę zakresu świadczeń socjalnych finansowanych przez Urząd do Spraw Cudzoziemców, ze szczególnym uwzględnieniem grup najbardziej potrzebujących. Pomoc w zakresie zakwaterowania i wyżywienia ma być kierowana przede wszystkim do osób szczególnie wrażliwych, takich jak dzieci, ofiary przemocy, tortur czy gwałtu oraz mieszkańcy ośrodków zbiorowego zakwaterowania.
Zmodyfikowane zostaną również zasady dostępu do opieki zdrowotnej. Pełne świadczenia będą przysługiwać m.in. małoletnim, osobom pracującym oraz grupom szczególnie wrażliwym. Osoby niepracujące zostaną objęte opieką medyczną na zasadach obowiązujących innych cudzoziemców przebywających w Polsce.
Nowe przepisy przewidują odejście od możliwości zakładania działalności gospodarczej na zasadach tożsamych z tymi, które obowiązują obywateli Polski. Działalności już zarejestrowane na podstawie specustawy będą mogły funkcjonować do końca okresu legalnego pobytu, pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów ustawowych.
Zmiany obejmą również zasady przekazywania danych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz prowadzenia postępowań administracyjnych wobec osób objętych ochroną czasową.
Do końca bieżącego roku szkolnego utrzymane zostanie finansowanie dodatkowych zadań w szkołach, w tym bezpłatnego transportu, pomocy materialnej dla uczniów, oddziałów przygotowawczych, dodatkowych lekcji języka polskiego oraz zwiększonych limitów godzin ponadwymiarowych dla nauczycieli. Po tym czasie placówki mają powrócić do standardowych zasad.
Kiedy zmiany wejdą w życie?
Nowa ustawa ma wejść w życie, co do zasady, 5 marca 2026 roku. Przepisy przejściowe mają zapewnić płynne wygaszenie dotychczasowych rozwiązań, w tym rozliczenie Funduszu Pomocy, zobowiązań Banku Gospodarstwa Krajowego oraz wypłat świadczeń rodzinnych. Zmiany dostosowują polskie prawo do decyzji Rady UE, która przedłużyła obowiązywanie ochrony czasowej do 4 marca 2027 roku.
Źródło: PAP
