Tradycyjne obchody Święta Niepodległości na nowojorskim Greenpoincie, których historia sięga 1923 roku, zainaugurowano w niedzielę 8 listopada uroczystą mszą w intencji ojczyzny w kościele św. Stanisława Kostki. Liturgię odprawił ksiądz proboszcz Grzegorz Markulak, witając na początku zgromadzonych gości honorowych. W świątyni pojawili się między innymi Konsul Generalny RP w Nowym Jorku Mateusz Sakowicz, komandor Albert Proszowski pełniący funkcję attaché wojskowego przy Stałym Przedstawicielstwie RP przy ONZ w Nowym Jorku wraz z żoną, szef Polskiego Domu Narodowego na Greenpoincie Marek Chrościelewski oraz dr Iwona Korga, Wielka Marszałek Parady Pułaskiego 2026 z mężem. Obecni byli również członkowie Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, reprezentanci Ligi Morskiej, szef Fundacji Uśmiech Dziecka Krzysztof Rostek, młodzież ze Związku Harcerstwa Polskiego w Nowym Jorku, jak również funkcjonujący przy Polskim Domu Narodowym chór „Angelus”, którym dyrygował pianista Nicholas Kaponyas.
Podczas wygłoszonej homilii duchowny nawiązał do wydarzeń z 1918 roku, nazywając odzyskanie państwowości po 123 latach niewoli prawdziwym cudem. Kapłan zwrócił uwagę na konieczność ciągłego pielęgnowania wolności przez naród polski oraz podejmowania nieustannych starań o jej utrzymanie, ostrzegając równocześnie przed ryzykiem jej ponownej utraty. W swoich słowach proboszcz odniósł się również do dramatycznych zajść, jakie miały miejsce dzień wcześniej w Krakowie.
Po zakończeniu nabożeństwa proboszcz Markulak, występując w imieniu prezesa Marka Chrościelewskiego, skierował do uczestników zaproszenie na coroczną akademię niepodległościową w Polskim Domu Narodowym na Greenpoincie. Uroczystość otwarto wprowadzeniem pocztów sztandarowych, po czym Chór Angelus wraz z gośćmi odśpiewali hymny Polski oraz Stanów Zjednoczonych.
Dziękujmy Bogu za dar wolności i prośmy w krótkiej modlitwie o błogosławieństwo dla Polaków w Polsce, Polonii w Ameryce, dla Polonii w Rosji i na całym świecie. Prośmy o błogosławieństwo dla ukochanej ojczyzny. Bóg, honor, ojczyzna: kiedy te trzy elementy są ze sobą złączone, to nie ma wroga, który mógłby nas pokonać
Te słowa w ramach inwokacji wygłosił ksiądz proboszcz Grzegorz Markulak, oddając następnie głos Konsulowi Generalnemu RP Mateuszowi Sakowiczowi.
Drodzy Państwo, przybyłem tutaj z ciężkim sercem i myślę, że wy również mieliście wczoraj bardzo trudny dzień, a na pewno mocno przeżywacie wydarzenia w Polsce, wydarzenia w Krakowie. Część z was zapewne pochodzi z Krakowa, z tego regionu, albo ma tam bliskich. Nie sposób od tych wydarzeń się oddzielić i uznać, że życie po prostu toczy się dalej
Po tym wyznaniu dyplomata zaapelował do obecnych o powstanie, by minutą ciszy uhonorować zamordowane ofiary, a także skupić się na modlitwie i zadumie w intencji poszkodowanych, którzy w szpitalach toczą bój o powrót do zdrowia i życie. Konsul wyróżnił także zachowanie funkcjonariuszy polskiej policji, zestawiając ich ofiarność z czynami dawnych bohaterów narodowych.
Warto pamiętać o takich ludziach, szczególnie dziś, gdy wspominamy naszych bohaterów niepodległości
Tymi słowami podsumował wątek krakowski, by następnie przypomnieć o zasługach Polaków w walce o amerykańską niepodległość oraz o znaczeniu USA i tamtejszej Polonii w odrodzeniu Polski w 1918 roku. Wyraził również wdzięczność za silne relacje przyjacielskie łączące oba państwa.
Te więzy są trwałe, historyczne, głębokie. Naszą wspólną rolą jest je umacniać, utrwalać i pogłębiać każdego dnia, we wszystkich obszarach naszej aktywności i życia. Za to ogromnie państwu dziękuję. Za kultywowanie języka, tradycji, historii i polskości. Nasze granice nie kończą się na granicach geograficznych, na Bałtyku czy na Atlantyku. Polskość jest tam, gdzie my, tam, gdzie nosimy ją w sercu. Bo Polska jest jedna i niech taka jedna nam żyje!
Z kolei komandor Albert Proszowski również nawiązał do heroizmu wykazanego w Krakowie, podkreślając, że służba w mundurze nierozerwalnie wiąże się z niebezpieczeństwem utraty zdrowia lub życia. Główną część swojego wystąpienia wojskowy poświęcił jednak wydarzeniom z 1918 roku i fenomenowi odzyskania suwerenności.
11 listopada to zakończenie I wojny światowej i przekazanie zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi Naczelnikowi Piłsudskiemu. Piękny dzień, bardzo ważny moment w naszej historii. Nawiązując do słów, które już tu dziś padły, o „wolności danej”, z mojego punktu widzenia, jako żołnierza, powiedziałbym raczej: wolności wywalczonej, okupionej krwią naszych żołnierzy, krwią członków oddziałów ochotniczych, którzy zginęli, abyśmy mogli żyć w niepodległej Polsce. Ponad 120 lat nicości, ponad 120 lat bezpaństwowości, a oni nieustannie walczyli
Zaznaczył wojskowy, kierując następnie w stronę wszystkich Polaków życzenia dotyczącej narodowej jedności.
Mimo że pochodzili z różnych grup społecznych, reprezentowali różne branże i poglądy, mieli jeden cel: niepodległą Polskę. I musieli działać razem, by to osiągnąć. Dzisiaj, oddając szacunek wszystkim tym, którzy walczyli, życzę sobie i nam wszystkim właśnie takiej jedności, która jest niezbędna do budowania Polski. Dziękuję, że tu jesteście
Tym apelem komandor zakończył przemowę. W dalszej części spotkania uczestnicy obejrzeli pokaz fotografii dokumentujących zaangażowanie amerykańskiej Polonii w proces odradzania się polskiej państwowości. Multimedialną prezentację, wzbogaconą utworem Ignacego Jana Paderewskiego „Hej, Orle Biały!”, opracował dr Teofil Lachowicz, będący historykiem SWAP, aktywnym członkiem Placówki 123 oraz redaktorem pisma „Weteran”. W części artystycznej Chór Angelus zaśpiewał znane utwory patriotyczne, w tym „Marsz Pierwszej Brygady”, „Szara piechota”, „Czerwone maki na Monte Cassino” i „Kocham Cię, Polsko!”, po czym na estradzie pojawili się harcerze.
Kiedy harcerskie grupy zakończyły swoje pokazy, nastąpił moment wręczenia wyróżnień. Instruktorka druhna Grażyna Mościcka odebrała Order Ignacego Paderewskiego w dowód uznania za jej wieloletnie zaangażowanie w wychowywanie polonijnej młodzieży. Na finał części oficjalnej wszyscy zebrani zaśpiewali „Rotę” oraz „God Bless America”, a prezes Marek Chrościelewski ugościł uczestników tradycyjnym poczęstunkiem składającym się z pączków i kawy.
Obecne na spotkaniu przedstawicielki Polonii pochodzące z Krakowa nie ukrywały, że tegoroczne świętowanie niepodległości na Greenpoincie było obarczone ogromnym smutkiem, mimo swojej podniosłej atmosfery.
Mówimy i myślimy tu po polsku, a w sercu nosimy Polskę. To wyjątkowe, że jesteśmy razem, bo to się liczy. Dzisiaj wszyscy pewnie myślą o Krakowie, o tym, co się tam wydarzyło. Ja w sposób szczególny, ponieważ pochodzę z Krakowa i spędziłam tam większość życia. Jest to dla mnie bardzo smutne
Tymi refleksjami podzieliła się dr Iwona Korga, pełniąca funkcję Wielkiej Marszałek Parady Pułaskiego 2026. „Życzę wszystkim dużo zdrowia i przetrwania tego trudnego czasu” – dodała.
Silnego wzruszenia nie potrafiła powstrzymać także Maria Bielski, działająca na Brooklynie instruktorka harcerska. Będąc rodowitą krakowianką, która dorastała, uczyła się i rozpoczynała swoją harcerską przygodę pod Wawelem, nieustannie skupiała swoje myśli wokół dramatu w rodzinnym mieście.
Jestem przerażona tym wydarzeniem. Jedyna pociecha w tym, że Polacy jak zwykle wykazali się bohaterstwem. Myślę o tych dwóch policjantach, którzy zostali postrzeleni. Myślę też o dwóch lekarzach ratujących rannych. To ciche bohaterstwo, ale niezwykle ważne dla nas, szczególnie w dniu, w którym obchodzimy Święto Niepodległości
Wyjawiła w rozmowie z dziennikarzami „Super Expressu”.
Jak powiedział papież, wolność nie jest dana raz na zawsze, trzeba o nią ciągle walczyć. Mam nadzieję, że ta zbrodnia zjednoczy kraj i ludzi. Jestem bardzo wzruszona tym wydarzeniami i ufam, że nie doprowadzą one do dalszych podziałów w społeczeństwie, lecz do zjednoczenia nas wszystkich, którzy walczymy o polską tradycję i tożsamość
Podsumowała Maria Bielski.
