- Z najnowszych danych ZUS wynika, że rośnie liczba ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego. W 2025 roku stanowili oni 16,7% osób pobierających zasiłek z tego tytułu, w porównaniu do 12,3% rok wcześniej.
- Główną przyczyną jest nowelizacja Kodeksu pracy z 2023 r., która wprowadziła 9-tygodniową, nieprzenoszalną część urlopu rodzicielskiego dla każdego z rodziców. Jeśli ojciec jej nie wykorzysta, część ta przepada.
- Oprócz urlopu rodzicielskiego (z 9 tygodniami płatnymi w 70%), ojcom przysługuje też 2-tygodniowy urlop ojcowski, płatny w 100%, który należy wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia.
- Więcej ciekawych artykułów znajdziesz na stronie głównej Radia ESKA.
Urlop rodzicielski zyskuje na popularności
Dane ZUS jednoznacznie wskazują na rosnącą popularność urlopu rodzicielskiego wśród ojców. W 2025 roku mężczyźni stanowili już 16,7 proc. osób pobierających zasiłek macierzyński z tego tytułu, podczas gdy rok wcześniej było to 12,3 proc. Oznacza to wzrost o ponad cztery punkty procentowe w ciągu zaledwie roku.
Co istotne, wzrost ten nastąpił pomimo spadku ogólnej liczby urodzeń, co dodatkowo potwierdza, że ojcowie coraz aktywniej korzystają z tego uprawnienia. Choć ogólny udział mężczyzn w gronie wszystkich osób pobierających zasiłek macierzyński utrzymuje się na podobnym poziomie (33,4 proc. w 2025 r.), to właśnie w strukturze urlopów widać kluczowe zmiany.
Dyrektywa "work-life balance" kluczem do zmiany
Zaobserwowany trend jest w dużej mierze efektem nowelizacji Kodeksu pracy z 26 kwietnia 2023 roku, która wdrożyła unijną dyrektywę w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, znaną jako "work-life balance".
Kluczowym rozwiązaniem, które wprowadziła, jest 9-tygodniowa, nieprzenoszalna część urlopu rodzicielskiego, przysługująca każdemu z rodziców. Tego prawa nie można przekazać drugiej osobie, co w praktyce oznacza, że jeśli ojciec nie wykorzysta przysługujących mu 9 tygodni, urlop ten po prostu przepada. Celem tego mechanizmu jest zwiększenie zaangażowania ojców w opiekę nad dziećmi.
Urlop ojcowski a rodzicielski – co warto wiedzieć?
Oprócz urlopu rodzicielskiego, ojcom przysługuje również wyłączne prawo do urlopu ojcowskiego. Może on trwać do dwóch tygodni i musi zostać wykorzystany przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia. Zasiłek za ten okres wynosi 100 proc. podstawy wymiaru.
Z kolei urlop rodzicielski jest znacznie dłuższy – jego łączny wymiar został wydłużony do 41 tygodni przy jednym dziecku. Rodzice mogą dzielić się nim według własnego uznania, z wyłączeniem wspomnianych 9 tygodni zarezerwowanych indywidualnie dla każdego z nich. Zasiłek macierzyński za okres tych 9 tygodni wynosi 70 proc. podstawy wymiaru zasiłku.
Formalności, o których trzeba pamiętać
Aby skorzystać z uprawnień, należy pamiętać o terminach. Wniosek o urlop ojcowski trzeba złożyć u pracodawcy co najmniej 7 dni przed jego rozpoczęciem. W przypadku urlopu rodzicielskiego termin ten jest dłuższy i wynosi 21 dni. Pracodawca ma obowiązek uwzględnić prawidłowo i terminowo złożony wniosek pracownika.
