Rosyjskie pociski manewrujące nad Polską. Dlaczego myśliwiec nie zestrzelił Ch-101?

2026-11-21 13:57

Na terytorium naszego kraju spadły już cztery rosyjskie pociski manewrujące, które potocznie bywają określane mianem „rakiet”. Pierwsze tego typu zdarzenie odnotowano jeszcze w czasach rządów Zjednoczonej Prawicy. W kwietniu 2023 roku w lesie w Zamościu pod Bydgoszczą, ponad 400 kilometrów od wschodniej granicy, cywil natknął się na szczątki pocisku Ch-55. Obiekt ten prawdopodobnie naruszył polską przestrzeń powietrzną 16 grudnia 2022 roku i nie miał głowicy bojowej.

Rosyjski bombowiec strategiczny z podwieszonymi czerwonymi pociskami Ch-101. O incydentach nad Polską przeczytasz w Eska.
Autor: mil.ru/ Materiały prasowe Pociski manewrujące Ch-101 są wystrzeliwane wyłącznie z powietrza przez rosyjskie bombowce strategiczne

• Do tej pory cztery rosyjskie pociski manewrujące spadły na obszar Polski.

• Każde tego typu zdarzenie wywołuje dyskusje o bezpieczeństwie kraju i efektywności podejmowanych działań obronnych.

• Brak symetrycznej reakcji na prowokacje ze strony Rosji może skłaniać władze w Moskwie do dalszych tego typu działań.

• Pojawiają się pytania o to, dlaczego zestrzelenie rosyjskiego pocisku przelatującego nad Polską stanowi tak duży problem.

• Kreml testuje granice i sprawdza, na jak wiele może sobie pozwolić przed stanowczą reakcją ze strony Polski oraz Sojuszu Północnoatlantyckiego.

Pierwszy rosyjski pocisk manewrujący odnalazł w lesie... jeźddziec

W ogólnym zestawieniu tego typu zdarzeń trzeba uwzględnić także ukraińską rakietę przeciwlotniczą typu 5W55, należącą do radzieckiego systemu S-300. Jej uderzenie 15 listopada 2022 roku w Przewodowie doprowadziło do eksplozji głowicy bojowej, która zabiła dwie osoby. Choć pierwsze doniesienia medialne wskazywały na pocisk rosyjski, późniejsze ustalenia potwierdziły jego ukraińskie pochodzenie. Polskie postępowanie w tej sprawie zawieszono 23 stycznia 2024 roku, ponieważ śledczy nie zdołali wskazać winnych z powodu braku odpowiedzi i współpracy ze strony ukraińskiej prokuratury.

Analizując z kolei przypadki rosyjskich pocisków, które zakończyły swój lot w Polsce, należy cofnąć się do czasów rządów Zjednoczonej Prawicy, kiedy miał miejsce pierwszy taki incydent. W kwietniu 2023 roku przypadkowy obywatel odnalazł w lesie w Zamościu koło Bydgoszczy, czyli przeszło 400 kilometrów od wschodniej granicy kraju, fragmenty pocisku manewrującego Ch-55, który najpewniej wdarł się w polską przestrzeń powietrzną 16 grudnia 2022 roku.

Wspomniany egzemplarz nie miał głowicy bojowej, a polska armia posiadała wiedzę o naruszeniu przez niego przestrzeni powietrznej RP. Śledzony obiekt zniknął jednak z radarów, przez co wojskowi nie znali dokładnego miejsca jego upadku i prowadzili poszukiwania zaledwie przez około trzy dni. Dopiero 22 kwietnia na wbite w ziemię szczątki przypominające „rakietę” natknął się jadący konno mężczyzna, który powiadomił policję. Służby wdrożyły odpowiednie procedury, a opinia publiczna poznała szczegóły sprawy 27 kwietnia.

Trzy kolejne przypadki z udziałem takich obiektów nie zakończyły się już podobną kompromitacją służb. Mimo to najnowsze incydenty wciąż wywołują w przestrzeni publicznej wiele kontrowersji.

Druga rosyjska maszyna, będąca pociskiem manewrującym Ch-101, uderzyła w polską ziemię 30 lipca 2026 roku w rejonie wsi Tarnawa-Kolonia w powiecie biłgorajskim na Lubelszczyźnie. Tym razem nie był to zwykły wabik, lecz uzbrojony obiekt, który wybuchł na polu oddalonym o dwa kilometry od domów, pozostawiając krater głęboki na 5 i szeroki na 10 metrów. Konstrukcje tego typu przenoszą ważące około 450 kilogramów głowice bojowe, a w wariancie Ch-102 mogą zostać uzbrojone w ładunek jądrowy o mocy 250 kiloton trotylu. Detonacja niemal pół tony ładunku burząco-odłamkowego rozrzuciła elementy konstrukcji w promieniu 200 metrów, choć podczas ataków na Ukrainę odłamki takich samych pocisków odnajdywano nawet 800 metrów od miejsca eksplozji.

Dwa najnowsze obiekty z serii Ch-101 również należały do kategorii pocisków uderzeniowych. Obecnie brakuje jednak szczegółowych informacji o typie zastosowanych w nich głowic, co otwiera pole do różnych domysłów.

Szwedzki myśliwiec JAS-39 Gripen nad Polską. Dlaczego nie zestrzelono pocisku Ch-101?

Nagromadzenie niejasności wokół tych wydarzeń w naturalny sposób rodzi kolejne spekulacje. W przestrzeni informacyjnej trwa już debata nad powodami, dla których szwedzki myśliwiec JAS-39 Gripen nie zestrzelił pocisku Ch-101 podczas piątkowego porannego pościgu nad Polską. Kwestię tę tłumaczył Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych gen. broni pil. Ireneusz Nowak, a oficjalne stanowisko w specjalnym komunikacie przedstawiły również Szwedzkie Siły Zbrojne, czyli Försvarsmakten.

„Szwedzkie Siły Powietrzne uczestniczyły w nocnej operacji obrony powietrznej z użyciem samolotów JAS Gripen, aby chronić polską przestrzeń powietrzną, w której zidentyfikowano kilka niezidentyfikowanych obiektów. Operacja trwała kilka godzin w trudnych warunkach i wymagała zarówno tankowania w powietrzu w ciemności, jak i przygotowania szwedzkich myśliwców w wysuniętej bazie lotniczej w Polsce. Oprócz szwedzkich samolotów JAS Gripen, polskie myśliwce F-16 i samoloty kontroli lotów, a także holenderski samolot tankowania w powietrzu, również wystartowały, aby przejąć kontrolę nad przestrzenią powietrzną aliantów (...). Podczas operacji szwedzcy piloci namierzyli kilka celów w polskiej przestrzeni powietrznej i działali w bardzo trudnych warunkach pogodowych i widoczności – mówi zastępca dowódcy Sił Powietrznych Niclas Magnusson…”.

W praktyce, używając żargonu lotniczego, pilotom zabrakło potwierdzenia wizualnego oraz optoelektronicznego, co szwedzka armia opisała w swoim komunikacie w dość meteorolgiczny sposób.

Rosyjskie pociski manewrujące w Polsce. Generał Ireneusz Nowak wyjaśnia działania NATO

Mieszkańcy Polski, a zwłaszcza świadkowie słyszący przeloty oraz wybuchy, oczekują jednak konkretnych, pozbawionych marketingowego żargonu, wyjaśnień, dlaczego wojsko nie strąciło pocisku Ch-101.

Odpowiedzi na to pytanie udzielił 20 listopada podczas konferencji prasowej gen. broni Ireneusz Nowak. Wojskowy zaznaczył, że szwedzki lotnik miał autoryzację NATO na zniszczenie obiektu i zgłaszał prawdopodobieństwo śledzenia pocisku manewrującego, lecz fatalna aura uniemożliwiła mu weryfikację celu wzrokowo lub za pomocą przyrządów optoelektronicznych. Tłumaczenie to wywołało w sieci falę komentarzy, również ze strony ekspertów, którzy ironicznie pytali o konieczność wystosowania do Moskwy prośby, aby rosyjskie rakiety wlatywały nad Polskę wyłącznie przy bezchmurnym niebie.

Pomijając te sarkastyczne uwagi, trzeba mieć świadomość, że piątkowe zdarzenie z pewnością nie zamknie serii podobnych incydentów. Wynika to z konkretnych uwarunkowań geopolitycznych.

Tego rodzaju prowokacje stanowią bowiem część wojny hybrydowej, w której Rosja podejmuje działania ofensywne, natomiast Polska wraz z całym Sojuszem Północnoatlantyckim nie tyle zachowują bierność, co unikają symetrycznej odpowiedzi.

Wyłącznie osoby oderwane od rzeczywistości mogłyby oczekiwać, że Polska w ramach odwetu wystrzeli własną rakietę, która rzekomo przez przypadek spadnie na pole w obwodzie królewieckim, zwanym przez Rosjan kaliningradzkim. Dotychczasowa powściągliwa postawa państwa polskiego może jednak zachęcać Moskwę do ponawiania takich prób. Niewykluczone, że gdyby warunki atmosferyczne pozwoliły Szwedom na zestrzelenie choćby jednego obiektu, decydenci na Kremlu musieliby zrewidować swoje plany.

W tej sytuacji wielu obywateli wypatruje zdecydowanych kroków ze strony polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Pojawia się zasadne pytanie, kiedy szef dyplomacji Radosław Sikorski wezwie w tej sprawie ambasadora Federacji Rosyjskiej.

Argumenty o braku stuprocentowych dowodów na celowe skierowanie pocisków nad Polskę brzmią w tym kontekście mało przekonująco. Trudno przecież oczekiwać od Rosjan dołączania do głowic oficjalnych deklaracji o zamierzonym naruszeniu granicy. Skoro władze w Moskwie nigdy nie wyraziły skruchy za tego typu sytuacje, polska dyplomacja nie ma powodów do zachowywania nadmiernej wstrzemięźliwości.

Nie ulega wątpliwości, że omawiane pociski, podobnie jak kolejne mogące naruszyć polską granicę, zostały celowo zaprogramowane na przelot nad naszym terytorium. Używanie słowa „spadły” jest w tym przypadku jedynie uproszczeniem, ponieważ maszyny te po prostu zakończyły swój lot dokładnie według wcześniej wyznaczonej trasy.

Podczas gdy Kreml prowadzi z Polską niebezpieczną grę, sekretarz generalny NATO Mark Rutte zapewnił 20 listopada, że „Jesteśmy solidarni z Polską i będziemy nadal wzmacniać nasze zdolności odstraszania i obrony”. Czas pokaże, czy tego typu deklaracje sojuszników zdołają powstrzymać kolejne rosyjskie drony i pociski manewrujące przed wlatywaniem w przestrzeń powietrzną Polski oraz innych państw.

Polska rakieta „Bursztyn”. Co wiemy? Juliusz Sabak | CNC#16

ROLKI