Matura polski 2026 - tematy rozprawek maturalnych. Te lektury były na egzaminie 4.05.2026

Matura z języka polskiego w 2026 roku była pierwszym obowiązkowym egzaminem, z którym zmierzyli się absolwenci szkół średnich. Arkusze przygotowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną pokazały, że kluczową rolę - jak co roku - odegrała znajomość lektur obowiązkowych oraz umiejętność ich interpretacji i wykorzystania w wypracowaniu. Zgodnie z wytycznymi Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, egzamin z języka polskiego na poziomie podstawowym składa się z dwóch części: testu i wypracowania. W części testowej uczniowie będą musieli wykazać się znajomością lektur obowiązkowych, umiejętnością analizy tekstu literackiego i nieliterackiego, a także poprawnością językową. Druga część to wypracowanie, w którym maturzyści będą mieli okazję do swobodnej wypowiedzi na jeden z dwóch zaproponowanych tematów, opartych na tekście literackim lub tekście kultury.

Jaka lektura na maturze 2026? W sieci pojawiły się przecieki tematów rozprawek

W części pisemnej maturzyści mieli do wyboru dwa tematy rozprawki. W obu przypadkach konieczne było odwołanie się do wybranej lektury obowiązkowej oraz innych tekstów kultury, co podkreśla znaczenie solidnego przygotowania z zakresu literatury. Eksperci zwracają uwagę, że matura z języka polskiego nie ogranicza się jedynie do znajomości fabuły lektur. Równie istotne jest rozumienie kontekstów, motywów oraz umiejętność łączenia różnych tekstów kultury w spójną argumentację. To właśnie te kompetencje decydują o sukcesie na egzaminie i pozwalają zdobyć wysoką liczbę punktów.

Jak podkreślają materiały dotyczące matury 2026, lista obowiązkowych lektur jest szeroka i obejmuje dzieła z różnych epok literackich – od starożytności aż po literaturę współczesną. Wśród nich znajdują się m.in. fragmenty Biblii, „Mitologia” Jana Parandowskiego, „Antygona” Sofoklesa, „Makbet” Williama Szekspira czy „Skąpiec” Moliera. Ważne miejsce zajmują także polskie utwory, takie jak „Dziady cz. III” Adama Mickiewicza, „Lalka” Bolesława Prusa, „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego czy „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego.

Tuż po godzinie 9:00 w sieci, a dokładnie na platformie X pojawiły się pierwsze przecieki dotyczące tematów rozprawek z języka polskiego. Według arkusza umieszczonego przez użytkownika @rozoweziola, uczniowie będą musieli napisać rozprawkę na poniższe tematy:

1. Wpływ pracy na człowieka i otaczającą go rzeczywistość.

2. Kiedy dla człowieka jest ważne, jak postrzegają go inni?

Matura z języka polskiego - tematy rozprawki

1. Wpływ pracy na człowieka i otaczającą go rzeczywistość.

Praca, stanowiąca oś ludzkiego bytu, w literaturze objawia się w wielowymiarowy sposób – od aktu boskiej kreacji, przez fundament społecznego ładu, aż po instrument zniewolenia. Już biblijne teksty ukazują jej ambiwalentną naturę: z jednej strony jako twórczą moc Stwórcy, z drugiej jako karę za nieposłuszeństwo, obarczoną trudem i cierpieniem. W pozytywistycznej "Lalce" Bolesława Prusa praca staje się dla Stanisława Wokulskiego narzędziem awansu społecznego i próbą zdobycia uczuć arystokratki, jednocześnie demaskując bezczynność wyższych warstw. Z kolei w "Chłopach" Władysława Reymonta wysiłek na roli wyznacza rytm życia, kształtuje tożsamość i stanowi o godności człowieka, nierozerwalnie łącząc go z naturą. Kontrastujący, tragiczny obraz pracy przedstawia literatura łagrowa. W "Innym świecie" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego katorżniczy wysiłek jawi się jako systemowa metoda wyniszczania i dehumanizacji, gdzie wartość jednostki sprowadza się wyłącznie do jej produktywności. Te rozmaite ujęcia dowodzą, że praca może być zarówno źródłem spełnienia i postępu, jak i przyczyną największego upodlenia.

Dobór lektur: 

"Lalka" Bolesław Prus

"Chłopi" Władysław Reymont

"Inny Świat" Gustaw Herling-Grudziński 

"Dżuma" Albert Camus

2. Kiedy dla człowieka jest ważne, jak postrzegają go inni?

Kwestia własnej tożsamości jest ściśle związana z tym, jak jesteśmy postrzegani przez innych. W literaturze opinia otoczenia bywa zarówno bodźcem do działania, jak i destrukcyjną siłą prowadzącą do utraty autentyczności. Doskonałym przykładem jest Andrzej Kmicic z "Potopu" Henryka Sienkiewicza, którego cała historia to zmagania o odzyskanie zszarganego honoru i dobrego imienia w oczach narodu oraz ukochanej kobiety. Jego heroiczne czyny pod fałszywym nazwiskiem mają na celu zmazanie wizerunku zdrajcy. Z zupełnie innej perspektywy problem ten ukazuje Witold Gombrowicz w "Ferdydurke", gdzie "gęba" narzucana przez innych staje się formą zniewolenia, a każda próba ucieczki od niej kończy się przyjęciem kolejnej, równie sztucznej roli. Z kolei dla Stanisława Wokulskiego z "Lalki" pragnienie akceptacji przez arystokrację przeradza się w obsesję, która determinuje wszystkie jego życiowe wybory i ostatecznie prowadzi do osobistej klęski. Te przykłady świadczą o tym, że moment, w którym cudza opinia zyskuje na znaczeniu, często stanowi punkt zwrotny, decydujący o moralnych wyborach i dalszym losie człowieka.

Dobór lektur:

"Potom" Henryk Sienkiewicz

"Ferdydurke" Witold Gombrowicz

"Lalka" Bolesław Prus

"Makbet" William Szekspir

Oprócz tego, w przeciekach pojawiły się także informacje, iż lekturami na tegorocznej maturze były: "Lalka" Bolesłąwa Prusa, "Inny świat" Gustawa Herlinga-Grudzinskiego, "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego oraz "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza.