Spis treści
Około 120 tys. seniorów czeka na ponowne przeliczenie emerytur, które może oznaczać nawet 1300 zł więcej miesięcznie. Choć Trybunał Konstytucyjny zakwestionował sposób obliczania części świadczeń, ZUS odmawia ich przeliczenia. Kluczowe znaczenie może mieć stanowisko Sądu Najwyższego w sprawie nieopublikowanych orzeczeń TK. Czy otworzy ono emerytom drogę do odzyskania pieniędzy?
Jak informuje Forsal.pl, w niektórych przypadkach emerytura mogłaby wzrosnąć o 800–1300 zł miesięcznie, a wyrównanie sięgnąć nawet 40–60 tys. zł. Nie oznacza to jednak, że każdy senior otrzyma takie pieniądze. Wysokość ewentualnej podwyżki i zaległych wypłat zależy od indywidualnej sytuacji emeryta.
W środę, 18 listopada 2026 roku, o godz. 10 Sąd Najwyższy ma zająć się skutkami prawnymi nieopublikowanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego. To właśnie brak publikacji korzystnego dla części emerytów orzeczenia w Dzienniku Ustaw stanowi główną przeszkodę w ponownym przeliczeniu świadczeń. ZUS powołuje się na ten argument, odmawiając przeliczenia emerytur. Część seniorów skierowała już sprawy do sądów, a niektórzy uzyskali korzystne rozstrzygnięcia.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego a przeliczenie emerytur przez ZUS
Całe zamieszanie wynika z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku (sygn. SK 140/20). Zakwestionowano w nim regulacje pozwalające ZUS na pomniejszanie podstawy wyliczenia emerytury powszechnej o kwoty pobrane wcześniej. W praktyce pobieranie wcześniejszej emerytury przez kilka lat skutkowało niższym świadczeniem po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, niż gdyby potrąceń nie stosowano. Dotknęło to głównie osoby, które zdecydowały się na wcześniejsze świadczenia przed wejściem w życie niekorzystnych przepisów.
Mimo że decyzja TK dała nadzieję na wyższe wypłaty, to brak jej oficjalnej publikacji doprowadził do prawnego pata. W efekcie ZUS odrzucił wnioski o przeliczenie emerytur dla około 120 tys. świadczeniobiorców. Z tej grupy około 2 tys. osób postanowiło walczyć w sądach, a część z nich wywalczyła już podwyżki. Dużo większym wyzwaniem pozostaje jednak wyegzekwowanie wyrównań za minione lata.
Sąd Najwyższy zbada wyroki TK. Co ze skargami seniorów?
Podczas dzisiejszego posiedzenia Sąd Najwyższy nie będzie wyliczał kwot świadczeń dla poszczególnych emerytów, lecz rozstrzygnie kwestie kluczowe dla przyszłych procesów. Przede wszystkim sędziowie ocenią, czy sądy powszechne mogą opierać się na ogłoszonych wyrokach TK, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw. Ponadto SN rozstrzygnie, czy tego typu orzeczenia dają podstawę do wznawiania postępowań zakończonych już prawomocnymi wyrokami.
Kolejnym problemem do rozwiązania jest określenie terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania. Ustawowo wynoszą one trzy miesiące, jednak wobec braku publikacji orzeczenia nie wiadomo, od którego momentu należy odliczać ten czas. Te luki interpretacyjne powodują obecnie, że seniorzy w identycznym położeniu prawnym otrzymują w sądach zupełnie różne wyroki.
Wypłata zaległych emerytur z ZUS a projekt ustawy UD204
Ewentualna uchwała Sądu Najwyższego po myśli seniorów nie sprawi, że ZUS z automatu ruszy z wypłatą wyższych emerytur i ogromnych wyrównań. Decyzja SN ma być przede wszystkim drogowskazem dla sądów, jak traktować sprawy bazujące na nieopublikowanych orzeczeniach TK. Choć uchwała może znacznie ułatwić emerytom walkę o swoje prawa w sądach, to nadal konieczne będzie indywidualne rozpatrzenie każdego przypadku i wydanie osobnej decyzji o wysokości wypłaty.
Jednocześnie trwają prace legislacyjne nad systemowym rozwiązaniem kwestii świadczeń uszczuplonych przez wcześniejsze wypłaty. Przygotowany w lipcu 2026 roku projekt o numerze UD204 zakłada wprowadzenie od 1 maja 2027 roku specjalnego comiesięcznego dodatku do emerytury, jednak całkowicie pomija wypłatę wyrównań za ubiegłe lata. Na ten moment są to wciąż jedynie założenia, które nie weszły w życie.
Nieopublikowane wyroki TK uderzają też w innych
Problem braku publikacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego wykracza daleko poza kwestie emerytalne. Sprawa ma ogromne znaczenie także dla właścicieli działek, przez które przeprowadzono wodociągi, gazociągi oraz linie energetyczne, ponieważ część z nich liczy na wznowienie prawomocnie zakończonych sporów o służebność przesyłu. Istotny jest również wyrok TK w sprawie limitów zarobkowych dla opiekunów pobierających świadczenie pielęgnacyjne, choć w ich przypadku obowiązują inne procedury sądowe.
