Spis treści
- Resort rozwoju i technologii opracowuje regulacje pozwalające na trzymanie urn w domach oraz rozsypywanie prochów poza terenem cmentarzy.
- Alternatywne metody pochówku mogą obniżyć wydatki pogrzebowe poprzez brak opłat za miejsce na cmentarzu i pomnik, choć oficjalnych szacunków oszczędności jeszcze nie przedstawiono.
- Szykowana nowelizacja zakłada też tworzenie ogrodów pamięci, stosowanie ekologicznych urn i wykonywanie pamiątek z niewielkiej części prochów.
Wydatki na pogrzeb obejmują nie tylko zakup trumny bądź urny, spopielenie ciała, przewóz zwłok oraz samą uroczystość. Tradycyjny pochówek wiąże się również z opłatami cmentarnymi za wykupienie miejsca, wykopanie grobu oraz bardzo często za kupno i postawienie nagrobka. Wybór jednej z nowych form pożegnania bliskiej osoby pozwoliłby rodzinom w przyszłości uniknąć właśnie tych kosztów.
Jak ustaliło RMF FM, Ministerstwo Rozwoju i Technologii pracuje nad kompleksową nowelizacją ustawy o chowaniu zmarłych. Kluczowym założeniem projektu jest wyrażenie zgody na trzymanie urny ze skremowanymi szczątkami w prywatnym domu. Urzędnicy planują także zalegalizować rozsypywanie prochów w określonych lokalizacjach poza nekropoliami.
Pod względem finansowym nowe prawo pozwoliłoby na uniknięcie części kosztów nieodłącznie związanych z dotychczasową formą tradycyjnego pogrzebu. Bliscy zmarłego nie mieliby już obowiązku wykupywania niszy w kolumbarium czy stawiania pomnika. Ostateczna skala oszczędności byłaby jednak uzależniona od wybranego sposobu upamiętnienia i finalnego kształtu ustawy.
Sama organizacja ostatniego pożegnania nie stanie się oczywiście całkowicie darmowa. Rodziny wciąż będą musiały zapłacić za obsługę firmy pogrzebowej, proces kremacji, przewóz zmarłego oraz ewentualne przeprowadzenie ceremonii. Na ten moment brakuje też informacji, czy planowane zmiany nie nałożą na obywateli nowych wymogów urzędowych i dodatkowych opłat.
Przechowywanie urny w domu i rozsypywanie prochów poza cmentarzem
Obecny stan prawny reguluje ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych, którą uchwalono 31 stycznia 1959 roku. Dokument ten nakazuje składanie ciał w grobach ziemnych, murowanych bądź katakumbach, natomiast po kremacji dopuszcza też złożenie urny w kolumbarium. Przepisy wyraźnie zastrzegają, że wszelkie groby oraz kolumbaria mogą być zlokalizowane wyłącznie na terenie oficjalnych cmentarzy. W rezultacie bliscy nie mają dziś prawa na stałe zabrać urny do domu ani na własną rękę rozsypać prochów w ogrodzie lub lesie.
Z informacji przekazanych przez RMF FM wynika, że ministerstwo zamierza złagodzić te surowe wymogi. Nowelizacja otworzyłaby drogę do bardziej spersonalizowanego pożegnania, umożliwiając chociażby ustawienie urny w mieszkaniu lub rozsypanie szczątków w ważnym dla zmarłego miejscu. Taka swoboda ma jednak podlegać pewnym ograniczeniom. Rozgłośnia podaje, że projekt zakaże rozsypywania prochów na wybranych terenach chronionych, w tym na obszarze parków narodowych. O dokładnych wytycznych zdecyduje finalny zapis w ustawie.
Ogrody pamięci, ekologiczne urny i biżuteria z prochami zmarłego
Szykowana reforma ma także otworzyć drogę do zakładania na cmentarzach specjalnych ogrodów pamięci. W takich wydzielonych strefach bliscy mogliby rozsypywać prochy, rezygnując tym samym z chowania urny w standardowym grobie. Projektanci zmian proponują również ekologiczne metody pochówku, które obejmują stosowanie ulegających biodegradacji urn oraz sadzenie tak zwanych drzewek pamięci. Rozwiązania te stanowiłyby pełnoprawny zamiennik dla tradycyjnych mogił i nisz w kolumbariach. Kolejną innowacją ma być zgoda na użycie małej ilości prochów do wyrobu osobistych pamiątek, takich jak chociażby biżuteria. Obecnie obowiązujące w Polsce prawo całkowicie blokuje możliwość takiego dysponowania skremowanymi szczątkami.
Warto jednak zaznaczyć, że nie każda z nowych opcji przyniesie rodzinie ulgę finansową. Zamówienie pamiątkowej biżuterii, kupno ekologicznej urny albo skorzystanie z innych usług upamiętniających będzie wiązało się z osobnymi wydatkami. Największą szansę na realne obniżenie kosztów daje przede wszystkim odejście od zakupu kwatery i budowy nagrobka.
Zasiłek pogrzebowy 7000 zł a nowe formy pochówku w Polsce
Analizując rządowe plany, należy uwzględnić fakt, że z dniem 1 stycznia 2026 roku kwota zasiłku pogrzebowego została podniesiona z 4000 do 7000 złotych. Uprawnieni członkowie rodziny zmarłego otrzymują tę sumę w całości, bez względu na to, ile faktycznie wydali na organizację uroczystości. Z kolei osoby obce oraz instytucje mogą liczyć na zwrot realnie poniesionych i udokumentowanych kosztów, jednak maksymalnie do wspomnianego limitu 7000 złotych.
Różnica ta ma istotne znaczenie w praktyce. Wprowadzenie tańszych metod pochówku sprawiłoby, że bliscy mający prawo do pełnego świadczenia wydadzą na pogrzeb mniej, zachowując ustawową wypłatę z ZUS. Reforma prawa cmentarnego nie musi jednak oznaczać automatycznej korekty przepisów o samym zasiłku. Dotychczas nikt nie zaprezentował też oficjalnych wyliczeń wskazujących, jaką dokładnie kwotę zaoszczędzą osoby decydujące się na trzymanie urny w mieszkaniu lub rozsypanie prochów zamiast budowy tradycyjnego grobu.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Z ustaleń dziennikarzy RMF FM wynika, że propozycjami resortu rozwoju i technologii miał się zająć 27 października zespół do spraw programowania prac rządu. Następnym etapem procedury będzie oficjalne umieszczenie projektu w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów oraz wyznaczenie kalendarza dalszych działań. Dokładny termin wejścia w życie znowelizowanych regulacji pozostaje na razie nieznany. Zanim Polacy zyskają prawo do korzystania z nowych form pochówku, rząd i parlament muszą najpierw przygotować oraz uchwalić stosowne zmiany w ustawie.
