Symboliczna podwyżka po latach wyzysku
Specjalne świadczenie dla byłych żołnierzy przymusowo zatrudnianych to jedna z form wsparcia dla ofiar represji z czasów PRL. Co roku, 1 marca, kwota ta, powiązana z wysokością dodatku kombatanckiego, podlega automatycznej waloryzacji przez ZUS. W 2026 roku prognozowany wzrost przełoży się na odczuwalną, choć wciąż symboliczną podwyżkę. Będzie to 348,22 zł brutto.
Piekło pod ziemią. Gdzie trafiali żołnierze-górnicy?
W latach 1949-1959 przez Wojskowe Bataliony Górnicze i inne jednostki pracy przymusowej przeszło około 200 tysięcy młodych mężczyzn. Nie była to służba ojczyźnie, lecz niewolnicza praca i forma represji wobec „elementu niepewnego politycznie” – synów inteligencji, żołnierzy AK czy zamożniejszych rolników.
Bez żadnego doświadczenia górniczego byli wysyłani do najcięższych prac w ekstremalnych warunkach. Główne miejsca ich kaźni to:
Kopalnie węgla kamiennego na Śląsku i w Zagłębiu: m.in. KWK „Jowisz” w Wojkowicach czy KWK „Mikulczyce” w Zabrzu.
Kopalnie uranu w Kowarach: tu panowały szczególnie niebezpieczne warunki. Żołnierze pracowali bez jakichkolwiek zabezpieczeń przed promieniowaniem, co skutkowało tragicznymi konsekwencjami zdrowotnymi.
Bilans tego systemu jest przerażający. Blisko tysiąc żołnierzy zginęło w wypadkach, a dziesięć tysięcy wróciło do domów jako trwale okaleczonych. Ostatni opuścili kopalnie w czerwcu 1959 roku. Dziś świadczenie pobierają ostatni żyjący – mężczyźni w wieku 90-94 lat.
Tyle wynoszą zwaloryzowane świadczenia ZUS od marca 2026 roku
10
Kto kwalifikuje się do świadczenia? Sprawdź warunki
Dodatek przysługuje bardzo wąskiej grupie osób. Możesz się o niego ubiegać, jeśli w przeszłości byłeś:
- żołnierzem zastępczej służby wojskowej (lata 1949-1959) przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach lub zakładach rud uranu,
- żołnierzem z poboru w 1949 r. wcielonym do brygad „Służby Polsce” i zmuszonym do pracy w kopalniach lub kamieniołomach,
- żołnierzem przymusowo zatrudnionym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959.
Jak złożyć wniosek? Krok po kroku do otrzymania pieniędzy
Aby otrzymać świadczenie, należy złożyć wniosek w ZUS. Kluczowym dokumentem jest zaświadczenie z Wojskowego Centrum Rekrutacji (dawniej WKU), które potwierdzi rodzaj i okres przymusowego zatrudnienia. Po przyznaniu, dodatek jest wypłacany co miesiąc razem z emeryturą lub rentą.
Jeden dodatek, a nie kilka. Ważna zasada ZUS
Należy pamiętać o istotnym ograniczeniu. Jeśli masz prawo do świadczenia dla żołnierzy-górników, a jednocześnie pobierasz inny dodatek, musisz wybrać jeden z nich. Zasada ta dotyczy zbiegu prawa do:
- dodatku kombatanckiego,
- dodatku za tajne nauczanie,
- świadczenia dla osób deportowanych.
ZUS przyzna świadczenie wyższe lub to, które sam wybierzesz. Nie można pobierać tych dodatków jednocześnie.
