Spis treści
Związek Przedsiębiorców i Pracodawców (ZPP) przygotował raport, w którym podliczono, ile kosztowałoby Polskę opuszczenie Unii Europejskiej. Według ich szacunków potencjalny polexit uszczupliłby krajową gospodarkę o około 90 mld euro każdego roku, co równa się 10 proc. naszego PKB.
Eksperci przeanalizowali ponad dwie dekady naszej obecności w strukturach unijnych. Od momentu dołączenia do wspólnoty zyskaliśmy netto 58,7 mld euro, a nasze PKB poszybowało w górę o 115 proc. Zauważono jednak, że od 2023 roku saldo uległo zmianie i przyjmuje wartości ujemne.
W obliczu tych danych specjaliści z ZPP apelują o konieczność modyfikacji podejścia do unijnej polityki. Przekonują, że Polska musi zacząć aktywnie współtworzyć prawo europejskie, aby zminimalizować ryzyko kolosalnych strat w przyszłości. Dokument przygotowany przez ZPP pod tytułem „Od montowni do sterowni, czyli polska droga z obrzeży do serca Europy – bilans 22 lat członkostwa w UE i horyzont na przyszłość” szeroko omawia ewentualne skutki wyjścia ze wspólnoty. Analitycy szacują roczne straty po polexicie na poziomie 90 mld euro. Informacje te przytoczyła również Polska Agencja Prasowa.
Eksperckie prognozy wskazują, że 15 lat poza Unią oznaczałoby uszczuplenie gospodarki o około 10 proc. PKB. Odnosząc to do przewidywań na rok 2025, mowa o kwocie 90 mld euro rocznie. Nie jest to jednorazowy rachunek za opuszczenie UE, ale kalkulacja długoterminowych strat wynikających ze zmniejszenia produkcji gospodarczej.
Kluczem do zrozumienia skali tego problemu są kwestie handlowe. Związek podkreśla, że aż 70 proc. krajowego eksportu kierowane jest do krajów unijnych. Rodzime firmy są mocno splecione z zagranicznymi partnerami na wspólnym rynku. Autorzy opracowania uważają, że z tego powodu zerwanie więzi z UE uderzyłoby w Polskę jeszcze mocniej, niż miało to miejsce w przypadku Wielkiej Brytanii i jej brexitu.
Bilans Polski w Unii Europejskiej na dużym plusie
Raport ZPP zestawia również dotychczasowe zyski i koszty wynikające z członkostwa. Obliczenia pokazują, że w okresie od 2004 do 2025 roku Polska zainkasowała z budżetu UE aż o 167,9 mld euro więcej, niż do niego dołożyła. Te pieniądze znacząco pomogły w modernizowaniu polskiej gospodarki oraz rozwoju infrastruktury w całym kraju.
Nie zapomniano jednak o innych przepływach pieniężnych, w tym o bezpośrednich inwestycjach zagranicznych oraz kosztach związanych z wypłatami zysków i odsetek dla inwestorów z zewnątrz. Sumując wszystkie te zmienne, ZPP ustalił, że na czysto Polska jest na plusie o 58,7 mld euro od momentu akcesji do Unii.
Ostatnie 20 lat to także okres bezprecedensowego powiększania się polskiej gospodarki. Od historycznego momentu rozszerzenia Unii w 2004 roku realny PKB nad Wisłą powiększył się o 115 proc. Głównymi czynnikami tego sukcesu, jak podkreślają eksperci, był napływ zagranicznych pieniędzy, funduszy unijnych oraz udział we wspólnym, europejskim rynku.
Polska bez Unii? Analitycy ZPP symulują
Ciekawym elementem raportu jest symulacja scenariusza, w którym Polska odrzuciłaby zaproszenie do Unii Europejskiej w 2004 roku. Zbudowano dwa modele alternatywnej historii. Gdybyśmy całkowicie zrezygnowali z integracji, według ekspertów nasz realny PKB na rok 2025 wynosiłby o 54 proc. mniej w stosunku do tego, co osiągnęliśmy. Drugi wariant, czyli przystąpienie jedynie do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, dałby w tym czasie wzrost rzędu 72 proc. zamiast imponujących 115 proc.
Jako studium przypadku ZPP wskazuje Norwegię, która korzysta ze wspólnego rynku, mimo że oficjalnie nie należy do europejskiej wspólnoty. Kraj fiordów wdrożył ogromną część prawa unijnego, łącznie z systemem handlu emisjami (ETS), mimo braku głosu w instytucjach tworzących te regulacje. Przedstawione modele pokazują dobitnie, jak kluczowe dla polskiego sukcesu było wstąpienie w struktury UE.
Raport ZPP wskazuje na potrzebę zmian
Dokument zawiera również ostrzeżenie przed trwaniem w dotychczasowym schemacie. Autorzy zauważają, że począwszy od 2023 roku ujemne saldo pojawiło się w rozliczeniach uwzględniających fundusze unijne i przepływy kapitału. Wskazuje to na zmianę we wzajemnych rozliczeniach między Polską a resztą wspólnoty, mimo generalnie dodatniego bilansu z ostatnich dekad.
Zdaniem Związku to niepokojący znak, że model oparty na taniej sile roboczej, zewnętrznych inwestycjach i dotacjach powoli się wyczerpuje. Nadszedł moment, by zmienić strategię i oprzeć polską gospodarkę o rozwój innowacji, a także mocniejsze zaangażowanie w stanowienie prawa dla całego europejskiego rynku.
Organizacje biznesowe sugerują konieczność inwestowania w think-tanki działające na linii Warszawa-Bruksela, aby wzmocnić pozycję decyzyjną Polski. Należy też wspierać Polaków starających się o istotne stanowiska w UE. ZPP nawołuje do porzucenia roli biernego biorcy w systemie unijnym i stania się jego aktywnym kreatorem. Według twórców publikacji, to jedyna droga do sukcesu i doścignięcia najbogatszych rynków Starego Kontynentu.
