- Zostawienie awiza przez listonosza nie jest w żaden sposób ewidencjonowane, co sprawia, że obywatel nie ma jak udowodnić, że go nie otrzymał.
- Wady systemu mogą prowadzić do sytuacji, w której orzeczenia sądowe zapadają bez wiedzy strony, co ogranicza jej prawo do obrony.
- Posłanka pyta resort sprawiedliwości, jakie działania zamierza podjąć, aby chronić obywateli, skoro e-Doręczenia w sądach wejdą w życie dopiero w 2029 roku.
Nieweryfikowalne awizo, czyli groźna „fikcja doręczenia”
W polskim prawie funkcjonuje mechanizm tzw. fikcji doręczenia. Oznacza to, że pismo sądowe uważa się za doręczone nawet wtedy, gdy adresat go fizycznie nie odebrał, ale listonosz zostawił w skrzynce dwa papierowe awiza. Problem w tym, że – jak wskazuje w swojej interpelacji posłanka Urszula Pasławska – państwo nie dysponuje skutecznym mechanizmem weryfikacji, czy awizo faktycznie zostało pozostawione.
Posłanka powołuje się na odpowiedź Urzędu Komunikacji Elektronicznej, z której wynika, że druki awiz nie podlegają ewidencjonowaniu przez Pocztę Polską, a urząd nie ma narzędzi prawnych do sprawdzenia, czy listonosz dopełnił obowiązku. Zdaniem autorki interpelacji oznacza to, że cały system pozostaje w dużej mierze „dowodowo nieweryfikowalny”, co może naruszać prawo obywatela do sądu.
Przegrana sprawa bez wiedzy o procesie? Poważne skutki dla obywateli
Jakie są konsekwencje tej luki w systemie? Według posłanki Pasławskiej mogą być one bardzo dotkliwe. Obywatel, który nie otrzymał awiza, może nieświadomie uchybić ważnym terminom procesowym, co w skrajnych przypadkach prowadzi do wydania orzeczenia bez jego realnej wiedzy o toczącym się postępowaniu.
W praktyce ogranicza to fundamentalne prawo do obrony. Co istotne, problem ten będzie istniał jeszcze przez kilka lat. Harmonogram wdrażania Krajowego Systemu Doręczeń Elektronicznych przewiduje, że sądy zostaną nim objęte dopiero 1 października 2029 roku. Do tego czasu obywatele pozostaną skazani na tradycyjny, nieweryfikowalny system papierowy.
Jakie działania podejmie resort? Posłanka pyta o rozwiązania tymczasowe
W związku z opisanymi zagrożeniami, posłanka skierowała do Ministra Sprawiedliwości serię pytań. Chce wiedzieć, czy resort analizował skutki procesowe utrzymywania fikcji doręczenia w sytuacji, gdy pozostawienie awiza jest nieweryfikowalne. Pyta również, jakie konkretne działania zostaną podjęte do 2029 roku, aby ograniczyć ryzyko naruszania praw obywateli.
Urszula Pasławska sugeruje też potencjalne rozwiązania pośrednie. W interpelacji pada pytanie, czy ministerstwo rozważa wprowadzenie obowiązku cyfrowego potwierdzania pozostawienia awiza lub innego rejestrowalnego mechanizmu dowodowego do czasu pełnego wdrożenia e-Doręczeń w sądach.
Posłanka pyta również, czy resort rozważa inicjatywę ustawodawczą, która ograniczyłaby stosowanie fikcji doręczenia w tych kategoriach spraw, w których brak rzeczywistej wiedzy strony o postępowaniu może prowadzić do szczególnie dotkliwych skutków procesowych.
Na odpowiedź na interpelację Ministerstwo Sprawiedliwości ma ustawowy czas.
