Spis treści
Kaucja na małpki w systemie kaucyjnym. Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Resort klimatu przygotował już wniosek mający na celu błyskawiczne skierowanie projektu nowelizacji ustawy pod obrady rządu, o czym poinformowała wiceministra klimatu Anita Sowińska. Nowe regulacje zakładają, że do obecnego systemu kaucyjnego zostaną włączone popularne „małpki”, czyli niewielkie szklane butelki po alkoholach o pojemności nieprzekraczającej 350 ml.
Zastępczyni szefa resortu klimatu otwarcie przyznaje, że zależy jej na szybkim tempie prac.
„We wtorek spotykam się z Zespołem ds. Programowania Prac Rządu. O przyjęciu projektu zadecyduje oczywiście rząd. My robimy wszystko, żeby stało się to jak najszybciej. Uważam, że Polki i Polacy po prostu tego oczekują” – powiedziała Anita Sowińska w rozmowie z Polską Agencją Prasową.
Kluczową kwestią pozostaje termin wejścia w życie planowanych regulacji. Urzędnicy mają świadomość, że rozbudowa obecnego systemu stanowi ogromne wyzwanie logistyczne zarówno dla producentów, jak i właścicieli sklepów. Z tego powodu w dokumentach zapisano długie, dwuletnie vacatio legis na dostosowanie się do nowych wymogów. Oznacza to, że przyjęcie przepisów przez rząd jeszcze w 2026 roku sprawi, iż kaucja na małpki zacznie obowiązywać najwcześniej w 2028 roku.
Powodem tak dużego tempa prac są nie tylko kwestie estetyczne związane z zaśmiecaniem miast oraz wsi, ale również twarde wyliczenia, na co zwraca uwagę wiceministra. Rozbudowany system kaucyjny ma ułatwić naszemu krajowi osiągnięcie unijnych poziomów recyklingu szkła opakowaniowego, z realizacją których Polska miała dotychczas problem.
Zmiany w systemie kaucyjnym. Jaki będzie termin ważności voucherów?
Włączenie do przepisów małych butelek po alkoholu to tylko jedna z modyfikacji przygotowywanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Urzędnicy zamierzają również uregulować zasady dotyczące sklepowych voucherów wydawanych klientom za zwracane puszki oraz butelki. Obecnie różne terminy ważności tych bonów wprowadzają niepotrzebny chaos, co rząd chce definitywnie ukrócić.
Zgodnie z nowym projektem wszystkie wydawane bony będą miały identyczny okres ważności.
„Chcemy to zharmonizować, tak żeby vouchery były ważne 90 dni. Nie mówimy tu o trzech miesiącach, tylko konkretnie o 90 dniach, tak by nie było nieścisłości interpretacyjnych” – zaznaczyła wiceministra Anita Sowińska.
Po wejściu w życie znowelizowanych przepisów każdy klient zwracający opakowania zyska gwarancję, że otrzymany voucher na zakupy zachowa ważność przez dokładnie 90 dni, bez względu na to, w jakiej placówce handlowej został wydrukowany. Takie ujednolicenie reguł w obrębie całego systemu kaucyjnego ma uczynić go znacznie wygodniejszym dla konsumentów.
System kaucyjny w Polsce. Wyższe kary i opłata produktowa dla firm
Nowelizacja systemu kaucyjnego przyniesie nie tylko kolejne obowiązki, ale również znacznie surowsze sankcje dla podmiotów unikających współpracy. Resort klimatu planuje drastyczne podwyższenie tak zwanej opłaty produktowej. Jest to specjalna kara finansowa nakładana na producentów napojów w opakowaniach, którzy nie dołączyli do systemu kaucyjnego bądź nie wywiązują się z narzuconych im limitów zbiórki.
Dotychczasowe stawki miały charakter czysto symboliczny, jednak od 1 stycznia 2027 roku ulegną radykalnemu zaostrzeniu.
- Stawka dla przedsiębiorstw obecnych w systemie, lecz niewywiązujących się z ustalonych limitów zbiórki, zostanie podniesiona z dotychczasowej 1 zł do 5 zł za każdy kilogram nieodebranych odpadów.
- Sankcja dla podmiotów, które całkowicie zignorowały przystąpienie do systemu kaucyjnego, wzrośnie z obecnych 3 zł do poziomu aż 15 zł za każdy kilogram.
To właśnie od 1 stycznia 2027 roku zacznie obowiązywać drastycznie wyższa opłata produktowa uderzająca w firmy, które lekceważą narzucone cele zbiórki opakowań w systemie kaucyjnym. Wiceministra Anita Sowińska podkreśla jednak, że głównym zamysłem resortu nie jest samo nakładanie sankcji, lecz wywarcie silnej presji motywacyjnej.
„Absolutnie nie chodzi o to, by karać przedsiębiorców, nie taka jest idea opłaty produktowej. Chcemy ich po prostu zmotywować, żeby wszystkie lub prawie wszystkie firmy do systemu weszły” – podsumowała Sowińska.
Warto przypomnieć, że polski system kaucyjny funkcjonuje od 1 października 2025 roku. Głównym założeniem tego mechanizmu jest podniesienie efektywności selektywnej zbiórki opakowań po napojach, co pozwoli na spełnienie unijnych wymogów recyklingu wynoszących 77 proc. do 2028 roku oraz 90 proc. od 2029 roku. W tym momencie przepisy dotyczą puszek, butelek plastikowych i szklanych butelek wielokrotnego użytku, a dopisanie do tej listy popularnych „małpek” ma być następnym etapem walki o czyste środowisko w Polsce.