Emerytura dla Ukraińców po jednym dniu pracy w Polsce? Wyjaśniamy obowiązujące przepisy

Emerytura po jednym dniu pracy dla obywateli Ukrainy. Co mówią przepisy?

W debacie publicznej co pewien czas powraca przekonanie, że obywatele Ukrainy mogą uzyskać pełną polską emeryturę minimalną już po jednym dniu zatrudnienia. Doniesienia te budzą wiele emocji, ponieważ sugerują, że system emerytalny umożliwia wypłacanie wysokich świadczeń osobom, które odprowadziły jedynie symboliczne składki. Obowiązujące w listopadzie 2026 roku przepisy wskazują jednak, że rzeczywistość jest inna. Otrzymanie dopłaty do gwarantowanej emerytury minimalnej wiąże się z koniecznością spełnienia konkretnych wymogów. Natomiast opłacenie nawet jednej składki rzeczywiście może dawać prawo do emerytury, lecz będzie to tzw. emerytura groszowa.

Wysokość emerytur w Polsce może się znacznie różnić. Kwota świadczenia zależy głównie od liczby przepracowanych lat, zgromadzonych składek i wieku, w którym dana osoba przechodzi na emeryturę. Według obowiązujących przepisów nawet ktoś, kto w całym swoim życiu odprowadził tylko jedną składkę emerytalną, może nabyć prawo do świadczenia. Jego kwota może być jednak symboliczna.

Z tego powodu w Polsce wciąż występują tzw. emerytury groszowe, a więc świadczenia tak niewielkie, że nie pozwalają na samodzielne utrzymanie. Jak niskie mogą być wypłacane kwoty? W 2025 roku najniższe emerytury w Polsce wynosiły jedynie 2 grosze. Takie świadczenia pobierało dwóch seniorów z województw dolnośląskiego i lubelskiego. Natomiast w województwach mazowieckim, zachodniopomorskim oraz kujawsko-pomorskim najniższe emerytury mieściły się w przedziale od 3 do 6 groszy.

Jak ZUS wylicza wysokość emerytury? Od tego zależy kwota świadczenia

Mechanizm obliczania wysokości emerytury opiera się na dość prostym działaniu matematycznym. Zebrane i zwaloryzowane składki emerytalne oraz kapitał początkowy, czyli środki zgromadzone przed 1999 rokiem, dzieli się przez średnie dalsze trwanie życia. Jest to prognozowana liczba miesięcy, które statystycznie pozostają osobie przechodzącej na emeryturę.

Innymi słowy, im wyższy zgromadzony kapitał i im krótszy przewidywany czas pobierania emerytury, tym większa będzie miesięczna wypłata. W praktyce oznacza to, że dłuższa praca i opłacanie składek przez więcej lat zazwyczaj pozwalają uzyskać wyższe świadczenie.

Emerytura minimalna dla Ukraińców. Jakie warunki trzeba spełnić, by dostać dopłatę z ZUS?

Największe emocje wzbudza kwestia dopłat do emerytury minimalnej, której wysokość w listopadzie 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto. Jak podkreśla „Gazeta Prawna”, obywatele Ukrainy nie uzyskują jednak takiego wyrównania z automatu. Na podstawie polsko-ukraińskiej umowy o zabezpieczeniu społecznym z 2012 roku konieczne jest spełnienie trzech warunków: osiągnięcie wieku emerytalnego (60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn), wykazanie odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego (20 lub 25 lat, z uwzględnieniem okresów przepracowanych na Ukrainie) oraz legalne i stałe zamieszkiwanie na terytorium Polski.

Jeżeli emeryt wyprowadzi się z Polski, traci prawo do dopłaty, a świadczenia pobrane bez podstawy prawnej trzeba zwrócić. Istotne jest również to, że Ukraina wypłaca świadczenie za okresy ubezpieczenia w swoim kraju, natomiast polski ZUS odpowiada za okresy przepracowane w Polsce. Dopiero gdy łączna wysokość obu emerytur nie osiąga polskiego minimum, ZUS może dopłacić brakującą kwotę.

Ilu obywateli Ukrainy pobiera dopłaty do emerytur z ZUS oraz 13. i 14. emeryturę?

Z przytoczonych statystyk ZUS wynika, że w całej Polsce z takiego wyrównania korzysta mniej niż 2 tys. obywateli Ukrainy. Równocześnie setki tysięcy migrantów zatrudnionych w naszym kraju systematycznie wpłacają składki na ubezpieczenia społeczne.

Dyskusje budzi także możliwość otrzymywania 13. i 14. emerytury. Obowiązujące regulacje dopuszczają wypłatę dodatkowych świadczeń również osobom pobierającym emeryturę groszową, nawet gdy przepracowały w Polsce bardzo krótki okres. Kwota trzynastej emerytury nie jest uzależniona od wysokości podstawowego świadczenia, podczas gdy czternasta emerytura podlega osobnym zasadom i limitom. Wypłacanie tych dodatków nadal wywołuje spory i jest przedmiotem propozycji zmian legislacyjnych.