Opieka zwykle zaczyna się od drobnych zmian w codzienności. Najpierw trzeba częściej pomóc mamie wyjść z domu. Potem przypominać o lekach. Z czasem pojawiają się wizyty u lekarzy, organizowanie dnia, czuwanie, reagowanie na kryzysy, odkładanie własnych planów, a w końcu opieka podporządkowuje sobie całe życie. To doświadczenie dotyczy dziś coraz większej liczby rodzin, a jedną z jego głównych przyczyn jest starzenie się społeczeństwa.
Według danych GUS w 2024 roku osoby w wieku 65 lat i więcej stanowiły już 20,6% ludności Polski, czyli ponad 7,7 mln. Jednocześnie liczba osób w wieku 80+ przekroczyła 1,6 mln (4,3% ogólnej populacji Polski)[1]. Ten trend widać również w samym Krakowie. W dokumencie „Zdrowy Kraków 2025–2028” wskazano, że do 2060 roku osoby w wieku 65+ mogą stanowić 29% mieszkańców miasta (wzrost o 6,6% populacji w odniesieniu do 2022 roku), a w wieku 75+ – 14,3% (wzrost o 5,9% w analogicznym okresie). A to oznacza rosnące zapotrzebowanie na codzienne wsparcie, opiekę i odciążenie rodzin, które wciąż przejmują większość obowiązków związanych z opieką nad osobami zależnymi. Szacuje się, że nawet co piąty Polak pełni dziś rolę opiekuna.
Kraków rozwija własną sieć pomocy dla osób starszych i niesamodzielnych, w tym także usługi opieki wytchnieniowej dla opiekunów. W ostatnich latach powstały kolejne Dzienne Domy wsparcia, które zapewniają opiekę, aktywizację i odciążenie dla rodzin. Miasto realizuje również programy opieki wytchnieniowej finansowane z Funduszu Solidarnościowego i budżetu miasta, w ramach których zapewniana jest m.in. opieka całodobowa w Miejskim Centrum Opieki oraz opieka dzienna w miejscu zamieszkania. To ważne działania, które przynoszą realną pomoc, ale nie wyczerpują rosnących potrzeb w tym obszarze.
Opieka nad opiekunami
Nową inicjatywą w mieście jest Centrum Dobroć, oferujące pomoc dla opiekunów nieformalnych, czyli najczęściej członków rodzin i bliskich osób wymagających stałej pomocy. To także przestrzeń rozwijania kompetencji przyszłych opiekunów formalnych.
– Długotrwała opieka nad osobą zależną potrafi całkowicie zmienić życie opiekuna. Przy braku wsparcia z zewnątrz bardzo łatwo o przeciążenie, wypalenie i poczucie izolacji. Problem nie sprowadza się wyłącznie do pieniędzy i nie rozwiąże go jedna instytucja. Często chodzi o brak czasu, informacji i zwykłej możliwości złapania oddechu. Wiele osób po prostu nie wie, gdzie szukać pomocy albo nie ma komu choćby na kilka godzin przekazać opieki. Centrum Dobroć jest miejscem, w którym mogą skorzystać z pomocy psychologicznej, spotkać innych w podobnej sytuacji i dostać konkretne informacje o dostępnej pomocy, ale również skorzystać z puli tzw. godzin oddechu, czyli bezpłatnych usług opiekuńczych świadczonych przez wykwalifikowany personel. To z pozoru proste rozwiązanie dla wielu osób oznacza możliwość wyjścia z domu, załatwienia swoich spraw, odpoczynku albo po prostu przespania nocy bez napięcia, że wszystko jest na ich barkach – mówi Sylwia Kolet, menedżerka Centrum Dobroć.
Centrum Dobroć to miejsce, do którego można przyjść i porozmawiać o swojej sytuacji. Opiekunowie mogą otrzymać tu konkretne informacje i razem z zespołem zdecydować, jaka pomoc jest im najbardziej potrzebna – rozmowa z psychologiem, udział w grupie wsparcia, szkolenie czy skorzystanie z godzin oddechu. Pierwszy kontakt możliwy jest także telefonicznie lub mailowo. W kolejnych etapach, w zależności od zakresu pomocy, konieczne jest wypełnienie formularza zgłoszeniowego i przejście przez proces kwalifikacji, który pozwala lepiej rozpoznać sytuację opiekuna i dopasować odpowiednią formę pomocy.
– W Fundacji Poland Business Run i Fundacji Centrum Rehabilitacji Znowu w Biegu od lat pracujemy z osobami, które po wypadkach czy chorobie wracają do sprawności i bardzo często widzimy, jak dużą część tej drogi bierze na siebie ktoś z bliskich. Kiedy sama opiekowałam się bliską osobą niesamodzielną, zobaczyłam, jak szybko w takiej sytuacji zostaje się z tym wszystkim samemu. Trzeba łączyć pracę, dom i opiekę, często bez żadnego wsparcia. To doświadczenie bardzo zmienia perspektywę. Dlatego nasze działania nie kończą się na doraźnej pomocy, tylko idą w stronę rozwiązań, które mają sens na dłużej. Z tego wzięło się też Centrum Dobroć – mówi Agnieszka Pleti, prezeska Fundacji Poland Business Run.
Fundacja Poland Business Run zdecydowała się uruchomić program, finansując jego pierwszy etap ze środków własnych. Kolejny etap działań jest możliwy dzięki zaangażowaniu Nationale-Nederlanden, które przekazało darowiznę na działalność Centrum Dobroć oraz wsparcie jego beneficjentów. Środki zostaną przeznaczone na opiekę wytchnieniową dla osób stale opiekujących się bliskimi zależnymi, przewlekle chorymi lub z niepełnosprawnościami. Program obejmuje m.in. pakiet godzin opieki, który w razie potrzeby może być rozszerzony o inne, dopasowane do indywidualnych potrzeb formy pomocy, np. psychologiczną lub fizjoterapeutyczną.
– Troska o zdrowie psychiczne i emocjonalny dobrostan Polek i Polaków to jeden z filarów naszej strategii CSR, dlatego wsparcie opiekunów, którzy na co dzień mierzą się z ogromnym obciążeniem psychicznym, jest dla nas naturalnym krokiem. W Nationale-Nederlanden wierzymy, że rola ubezpieczyciela wykracza poza samo łagodzenie skutków problemów zdrowotnych – musimy aktywnie zapobiegać kryzysom, zanim dotkną one całe rodziny. Angażując się w takie inicjatywy jak Centrum Dobroć, chcemy pokazać, że odpowiedzialny biznes ma moc budowania realnego zaplecza pomocowego, które w tym przypadku może przynieść wytchnienie dla opiekunów osób niesamodzielnych, pomagając im odzyskać spokój i równowagę – mówi Marta Pokutycka-Mądrala, dyrektorka Komunikacji Korporacyjnej i rzeczniczka prasowa Nationale-Nederlanden.
Przygotowanie do pracy w opiece
Drugi kierunek działań Centrum odpowiada na inny, równie dotkliwy problem, jakim jest deficyt wykwalifikowanej kadry. Wiele osób szuka pomocy przez znajomych, ogłoszenia i polecenia, bo trudno o sprawdzony, uporządkowany dostęp do osób przygotowanych do pracy opiekuńczej. Dane z rynku pracy od lat pokazują, że zawody związane z opieką należą do grup deficytowych. W ogólnopolskim raporcie „Barometr zawodów 2026”, przygotowanym na zlecenie Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, wśród takich zawodów wskazano m.in. opiekunów osób starszych, a niedobory dotyczą także innych zawodów medyczno-opiekuńczych. Raport zwraca też uwagę na lukę kompetencyjną – system kształcenia nie nadąża za rosnącym zapotrzebowaniem, przez co na rynku brakuje osób z aktualnymi kwalifikacjami i przygotowaniem do pracy w opiece. Centrum Dobroć odpowiada na ten problem poprzez darmowe szkolenia i certyfikację dla osób, które chcą podjąć pracę w charakterze opiekuna formalnego. To ważne, bo starzenie się społeczeństwa nie jest scenariuszem na kiedyś. Ono już trwa, a system opieki będzie musiał opierać się nie tylko na dobrej woli bliskich, ale także na przygotowaniu nowych osób do zawodu, który będzie coraz bardziej potrzebny. W praktyce będzie to więc miejsce pierwszego kontaktu dla osób szukających pomocy i dla tych, którzy chcą zdobyć kwalifikacje do pracy opiekuńczej.
– Bez odciążenia dla opiekunów nie da się zbudować sensownego systemu opieki długoterminowej. Można go co najwyżej łatać kosztem zdrowia, pracy i życia prywatnego tych, którzy już teraz biorą na siebie najwięcej. Wiemy, że Centrum Dobroć nie rozwiąże całego problemu. Ale możemy zrobić coś bardzo konkretnego: zmniejszyć samotność opiekunów, dać im narzędzia i czas oddechu, a przy okazji zacząć budować bardziej uporządkowane zaplecze opieki – podsumowuje S. Kolet.
Centrum Dobroć mieści się w Krakowie przy ul. Kazimierza Wielkiego 32. Kontakt możliwy jest telefonicznie pod numerem +48 451 160 150 (od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–18:00). Z Centrum można skontaktować się także mailowo lub poprzez formularz zgłoszeniowy.
Więcej informacji o oferowanej pomocy i zasadach udziału dostępnych jest na stronie internetowej Centrum Dobroć
