Jesień na Węgrzech od pokoleń związana jest z winobraniem. W Tokaju czy Egerze to jeden z najważniejszych momentów w roku, kiedy wielowiekowa tradycja uprawy winorośli staje się szczególnie widoczna. To również dobry czas, aby z bliska poznać lokalną kulturę regionów, które od stuleci budują swoją tożsamość właśnie wokół wina.
Pięć fal upałów zmieniło plany winiarzy
Skutki tegorocznej pogody dobrze zna Sándor Szedmák, właściciel winnicy Szedmák Borház w Tokaju, od lat związany z tym regionem. Studiował ogrodnictwo ze specjalizacją winiarską, a następnie przez 12 lat pracował naukowo w instytucie badawczym w Tarcalu, gdzie zajmował się m.in. klasyfikacją winnic w tej części kraju.
Tegoroczne winobranie jest bardzo nietypowe, ponieważ zbiory rozpoczęliśmy znacznie wcześniej niż zazwyczaj. Mieliśmy pięć fal upałów, przez co winogrona dojrzewały bardzo szybko. W wielu miejscach owoców jest zdecydowanie mniej, szczególnie na młodszych plantacjach, gdzie korzenie winorośli nie sięgają jeszcze głęboko. Starsze krzewy natomiast radzą sobie w takich warunkach zdecydowanie lepiej, ponieważ sięgają po wodę w głębszych warstwach gleby. To pokazuje, jak ogromne znaczenie ma nie tylko pogoda, ale również doświadczenie oraz odpowiedni dobór ziemi – mówi Sándor Szedmák, właściciel winnicy w Tokaju.
Jedna z jego winnic, położona na przepuszczalnej glebie lessowej, czyli osadzie pyłowym naniesionym przez wiatr, przyniosła w tym roku zaledwie około 2 tys. kg winogron z dwóch hektarów. W Polsce ten rodzaj gleby można znaleźć np. na Wyżynie Lubelskiej. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja na parceli z glebą gliniastą, która skuteczniej zatrzymuje wodę i dzięki temu pozwoliła winoroślom poradzić sobie z suszą.
Jak przebiega winobranie na Węgrzech?
Termin prac zależy przede wszystkim od rodzaju wina, które ma powstać z winogron. Winiarze regularnie kontrolują poziom cukru i kwasowość owoców, aby wyznaczyć najlepszy moment zbioru. Jako pierwsze zbiera się zazwyczaj winogrona przeznaczone do produkcji napojów wytrawnych. Te wykorzystywane do słodszych odmian pozostawia się dłużej, aby mogły osiągnąć odpowiedni poziom dojrzałości.
Zasada jest prosta. Im dłużej winogrona pozostają na krzewach, tym większą zawartość cukru mogą osiągnąć – wyjaśnia Sándor Szedmák.
W przypadku win deserowych znaczenie mają również warunki panujące jesienią. Sprzyjająca pogoda umożliwia rozwój Botrytis cinerea, czyli tzw. szlachetnej pleśni, która odgrywa ważną rolę w produkcji niektórych słodkich win. Zbiory mogą trwać przez cały wrzesień i październik, a przy łagodnej temperaturze nawet do listopada.
Drugim, obok Tokaju, najbardziej rozpoznawalnym regionem winiarskim Węgier jest Eger. Słynie on przede wszystkim z Egri Bikavér, tzw. „Byczej Krwi”, czerwonego wina, które stało się symbolem miasta. Ważnym punktem na winiarskiej mapie miasta jest także Dolina Pięknej Pani, gdzie w licznych piwnicach winiarskich można spróbować lokalnych win.
Jesień to jeden z najlepszych momentów, aby poznać Węgry od innej strony. Widać wtedy, jak silnie wino jest związane z naszą kulturą i codziennym życiem. Dla turystów to okazja nie tylko do degustacji miejscowych specjałów, ale również do odwiedzania winnic, rozmów z producentami i poznawania tradycji pielęgnowanych przez kolejne generacje. To właśnie takie autentyczne doświadczenia sprawiają, że coraz więcej osób odkrywa kraj również poza głównym sezonem wakacyjnym – dodaje Lajos Labossa, dyrektor ds. marketingu i komunikacji Hunguest Hotels.
Tegoroczne winobranie potrwa jeszcze przez kolejne tygodnie. Kulminacją tego okresu będą Tokaj-Hegyalja Harvest Days, czyli najdłużej organizowane dożynki w tej części Węgier, poświęcone kulturze i tradycjom winiarskim. Wydarzenie zaplanowano na 2–4 października 2026 roku.[1]
[1] https://tokajwineregion.com/event/harvest-fest-tokaj-2026/
