Rezolucja ONZ w sprawie egzekucji. USA, Rosja i Iran chciały wykreślenia osób LGBT

2026-11-20 16:52

Tylko pięć głosów przewagi uchroniło bezpośrednie zapisy o osobach zabijanych z powodu orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej w rezolucji ONZ o bezprawnych egzekucjach. Propozycję usunięcia tych sformułowań poparło 69 krajów, przy sprzeciwie 74 delegacji. Stany Zjednoczone głosowały tak samo jak Rosja, Chiny i Iran.

Chcieli wykreślić ofiary LGBT z ważnej rezolucji. Zabrakło pięciu głosów
Autor: Shutterstock (2)/ Shutterstock

Trzeci Komitet Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych, który odpowiada za kwestie społeczne, humanitarne oraz prawa człowieka, przeprowadził kluczowe głosowanie 13 listopada.

Przedmiotem obrad komitetu był projekt rezolucji wymierzonej w pozasądowe, doraźne i arbitralne egzekucje. Przygotowany tekst nakłada na kraje członkowskie obowiązek przeciwdziałania morderstwom, prowadzenia rzetelnych śledztw i karania winnych.

Rezolucja ONZ a prawa człowieka. Egipt chciał usunięcia dwóch określeń

Z inicjatywą zmiany treści wystąpił Egipt, reprezentujący większość państw należących do Organizacji Współpracy Islamskiej. Złożony wniosek zakładał wykreślenie bezpośredniego zapisu o „orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej” i zastąpienie go ogólnikową frazą o „innych okolicznościach”, które potęgują ryzyko bezprawnych zabójstw motywowanych orientacją bądź tożsamością płciową.

Egipski delegat przekonywał, że obecne sformułowania budzą kontrowersje i nie zostały wspólnie uzgodnione. W jego ocenie konflikt wokół tej terminologii blokuje wypracowanie konsensusu w kwestii głównego przesłania całego dokumentu.

Krytycy tej propozycji ripostowali, że zamiana precyzyjnych pojęć na ogólną formułę sprawiłaby, iż ofiary tracące życie z racji swojej orientacji seksualnej czy tożsamości płciowej stałyby się po prostu „niewidoczne”.

Wynik głosowania z 13 listopada
Autor: Outrightinternational/ Materiały prasowe Wynik głosowania z 13 listopada

Głosowanie w ONZ nad ochroną osób LGBT. Zdecydowało pięć głosów

Wniosek o wykreślenie precyzyjnych zapisów zdobył poparcie 69 krajów, podczas gdy 74 były przeciwne, a 24 delegacje wybrały wstrzymanie się od głosu. Oznacza to, że kontrowersyjna poprawka przepadła różnicą zaledwie pięciu głosów.

Przewaga zwolenników dotychczasowych zapisów stopniała drastycznie w porównaniu z sytuacją sprzed dwóch lat. Gdy w 2024 r. głosowano nad analogicznym wnioskiem, odrzucono go wynikiem 78 do 47. Według organizacji broniących praw człowieka tak wyraźny spadek poparcia to dowód, że na forum ONZ coraz częściej podważa się nawet elementarną ochronę osób LGBT.

Kiedy poprawki zostały ostatecznie odrzucone, Trzeci Komitet zatwierdził pełny tekst rezolucji. Za przyjęciem dokumentu opowiedziało się 131 państw przy braku głosów przeciwnych, natomiast 47 delegacji wstrzymało się od głosu.

USA, Rosja i Iran głosują razem w ONZ. Stany Zjednoczone zmieniły stronę

Największe zaskoczenie wywołała postawa dyplomacji amerykańskiej. Przedstawiciele Stanów Zjednoczonych opowiedzieli się za usunięciem wzmianki o orientacji seksualnej oraz tożsamości płciowej.

Jak wskazuje organizacja Outright International, taka sytuacja zdarzyła się po raz pierwszy w historii tych głosowań, czyli od 2002 r., kiedy pojęcie orientacji seksualnej umieszczono w rezolucji po raz pierwszy.

Ten zwrot ma ogromny ciężar historyczny. Kiedy w 2010 r. Trzeci Komitet wykreślił z tekstu słowa „orientacja seksualna”, to właśnie Waszyngton przewodził koalicji, która skutecznie przywróciła ten zapis na sesji plenarnej. Obecnie Amerykanie dołączyli do obozu dążącego do likwidacji tej klauzuli, głosując tak samo jak delegacje z Rosji, Iranu, Chin oraz Korei Północnej.

Kogo chroni rezolucja ONZ w sprawie bezprawnych egzekucji?

Omawiany tekst nie ogranicza się wyłącznie do społeczności LGBT. Wskazuje on szereg grup szczególnie zagrożonych bezprawnymi mordami, wymieniając dziennikarzy, aktywistów praw człowieka, członków mniejszości religijnych oraz rdzenną ludność.

Dokument nie przyznaje tym środowiskom specjalnych przywilejów ani nie wartościuje samych ofiar. Jego zadaniem jest uczulenie rządów na potwierdzone motywy zbrodni, które często są ignorowane przez organy ścigania, prokuraturę oraz wymiar sprawiedliwości.

Organizacje zajmujące się prawami człowieka wystosowały list do wszystkich 193 misji przy ONZ. Ostrzegły w nim, że usunięcie jednej grupy z przyczyn politycznych stworzy groźny precedens pozwalający na eliminowanie kolejnych kategorii w przyszłości.

Państwa nordyckie i Polska bronią zapisów o LGBT w ONZ

Kwestię orientacji seksualnej włączono do treści rezolucji w 2002 r., a dekadę później uzupełniono ją o tożsamość płciową. Od tamtego momentu przeciwnicy tych zapisów systematycznie próbują doprowadzić do ich usunięcia.

Kraje nordyckie co dwa lata przedkładają ten projekt pod obrady. W 2026 r. na czele grupy broniącej kształtu dokumentu stanęły Finlandia, Dania, Islandia, Norwegia oraz Szwecja.

Fiński delegat przekonywał, że wskazanie konkretnych grup z nazwy jest niezbędne, gdyż to one znacznie częściej padają ofiarą bezprawnych egzekucji, a mordercy łatwiej unikają kary.

Za pozostawieniem dotychczasowych sformułowań opowiedziały się również takie kraje jak Australia, Brazylia, Kanada, Meksyk, Urugwaj, a także cała Unia Europejska, w tym Polska.

Raport Outright International. Ponad 230 udokumentowanych zabójstw osób LGBT

Komitet głosował zaledwie kilka tygodni po tym, jak Outright International ogłosiło raport zatytułowany „Killed for Who They Are”. Autorzy opracowania potwierdzili przeszło 230 morderstw dokonanych na osobach LGBT w okresie od stycznia 2020 r. do lipca 2026 r. w każdym zakątku globu. Wiek zamordowanych wahał się od 12 do 77 lat.

Przedstawiciele Outright podkreślają, że ich statystyki nie oddają pełnej skali tych zbrodni. W wielu krajach służby w ogóle nie rejestrują orientacji seksualnej czy tożsamości płciowej zamordowanych, a same ataki nie są zgłaszane lub trafiają do kartotek bez określenia tła motywacyjnego.

Dlaczego wymienienie ofiar LGBT w rezolucji ONZ ma znaczenie?

Obrońcy dotychczasowych zapisów tłumaczą, że zastępcza formuła „inne okoliczności” jest niewystarczająca. Brak precyzyjnego nazwania motywu w przepisach prawa i oficjalnych rezolucjach sprawia, że śledczy mogą całkowicie pominąć ten wątek w trakcie dochodzenia.

W takiej sytuacji morderstwo osoby LGBT bywa klasyfikowane jako pospolita zbrodnia. Organy ścigania nie badają wówczas, czy morderca kierował się nienawiścią wobec faktycznej bądź domniemanej orientacji lub tożsamości swojej ofiary.

Zgromadzenie Ogólne ONZ. W grudniu może dojść do kolejnej próby usunięcia zapisów

Zielone światło od Trzeciego Komitetu nie zamyka jeszcze ścieżki legislacyjnej. W grudniu dokument zostanie poddany pod głosowanie plenarne na forum całego Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Wówczas delegacja Egiptu bądź innego kraju ponownie będzie mogła złożyć wniosek o wykreślenie budzących spór pojęć.

Kamery przyłapały Nawrockiego i Tuska. O czym rozmawiali?

ROLKI