Dlaczego UE zmienia przepisy o prawie jazdy?
Unijna reforma ma poprawić bezpieczeństwo na drogach i ograniczyć liczbę wypadków. Zmiany kładą większy nacisk na ochronę niechronionych uczestników ruchu (pieszych i rowerzystów), a także na przygotowanie kierowców do nowych zagrożeń, m.in. rozproszenia uwagi przez smartfony i funkcjonowania systemów wspomagania w nowoczesnych autach.
15 lat ważności prawa jazdy. Kogo obejmie zasada?
Nowe przepisy ustanawiają 15-letnią ważność prawa jazdy na samochody i motocykle. Jednocześnie dopuszczają wyjątki:
- państwa członkowskie mogą skrócić ważność do 10 lat, jeśli prawo jazdy pełni u nich funkcję dokumentu tożsamości,
- prawo jazdy na ciężarówki i autobusy ma obowiązywać przez 5 lat,
- kraje UE mogą wprowadzić krótszą ważność dla kierowców w wieku 65+ (np. w powiązaniu z częstszą kontrolą zdrowia lub odświeżaniem wiedzy).
Badania lekarskie: wzrok i układ krążenia, ale możliwa samoocena
Regulacje przewidują ocenę stanu zdrowia przed uzyskaniem pierwszego prawa jazdy oraz przy przedłużaniu ważności dokumentu – m.in. w zakresie wzroku i układu krążenia. Jednocześnie państwa UE mogą przyjąć rozwiązanie, w którym dla kierowców aut i motocykli badania zastępuje formularz samooceny lub inna procedura krajowa.
Okres próbny dla nowych kierowców: minimum dwa lata i ostrzejsze konsekwencje
Po raz pierwszy unijne przepisy wprowadzają obowiązkowy okres próbny dla początkujących kierowców – co najmniej dwuletni. W tym czasie kierowcy mają podlegać surowszym zasadom i karom m.in. za jazdę pod wpływem alkoholu oraz za naruszenia związane z bezpieczeństwem (np. brak pasów czy nieprawidłowe przewożenie dzieci).
Zmiany w szkoleniu i na egzaminie: asystenci kierowcy, „martwe pole”, smartfony
Nowe standardy szkolenia i egzaminowania obejmują m.in. sprawdzanie wiedzy o systemach wspomagania kierowcy, bezpiecznym otwieraniu drzwi (ważne w kontekście rowerzystów), ryzyku „martwego pola” oraz zagrożeniach wynikających z korzystania z telefonu za kierownicą.
Prawo jazdy od 17 lat – pod nadzorem
Przepisy dopuszczają możliwość uzyskania prawa jazdy kategorii B już w wieku 17 lat, przy założeniu, że do ukończenia 18. roku życia młody kierowca prowadzi samochód pod nadzorem doświadczonego kierowcy. (W Polsce już od 3 marca 2026 roku można zdobyć prawo jazdy kategorii B od 17. roku życia).
Kierowcy zawodowi: niższy wiek dla ciężarówek i autobusów, ale z warunkami
Zmienione zasady mają też ułatwić wejście do zawodu kierowcy:
- uprawnienia na ciężarówki (kategoria C) mogą być dostępne od 18 lat,
- uprawnienia na autobusy (kategoria D) – od 21 lat,
pod warunkiem posiadania certyfikatu kompetencji zawodowych. Bez niego wymagany wiek pozostaje wyższy.
Cyfrowe prawo jazdy w telefonie i nadal „plastik” dla chętnych
Cyfrowe prawo jazdy ma stopniowo stać się głównym formatem dokumentu w UE – dostępnym na telefonie komórkowym. Jednocześnie kierowcy zachowują prawo do fizycznej karty. Założenie jest takie, że tradycyjne prawo jazdy powinno być wydawane bez zbędnej zwłoki – zasadniczo w ciągu trzech tygodni.
Zakaz prowadzenia pojazdów za granicą: UE uszczelnia egzekwowanie kar
Nowe przepisy wzmacniają transgraniczne egzekwowanie zakazów prowadzenia pojazdów. Jeśli kierowca dopuści się poważnego naruszenia w innym kraju UE, informacje o cofnięciu, zawieszeniu lub ograniczeniu uprawnień mają trafiać do państwa, które wydało prawo jazdy. Chodzi zwłaszcza o najcięższe przypadki, jak jazda pod wpływem alkoholu lub narkotyków, spowodowanie śmiertelnego wypadku czy rażące przekroczenie prędkości.
Kiedy kierowcy odczują zmiany w Polsce?
Mimo że przepisy są już przyjęte na poziomie UE, praktyczne zmiany dla kierowców zależą od wdrożenia ich do prawa krajowego. Państwa członkowskie mają trzy lata na implementację regulacji do przepisów krajowych, a następnie dodatkowy rok na przygotowanie ich stosowania i egzekwowania.
209 nowych samochodów dla mazowieckich policjantów, zdjęcia:
