- Matura 2026 z języka polskiego rozpoczęła się 4 maja o godzinie 9:00.
- Kluczowym wyzwaniem jest notatka syntetyzująca, wymagająca zwięzłego streszczenia wielu tekstów.
- Należy czytać polecenia, selekcjonować informacje i tworzyć obiektywne, spójne podsumowania.
- Dowiedz się, jak opanować sztukę syntezy i zdobyć cenne punkty na egzaminie!
W poniedziałek, 4 maja o godzinie 9:00 rozpoczął się egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym. Uczniowie zdają go w dwóch formułach: formule 2023 oraz formule 2015. Formuła 2023 dotyczy przede wszystkim absolwentów czteroletnich liceów ogólnokształcących (absolwenci 8-letnich szkół podstawowych), a matura w formule 2015 absolwentów trzyletnich liceów (absolwenci gimnazjów). Egzamin w tej wersji składa się z testu sprawdzającego czytanie ze zrozumieniem, znajomość języka oraz części wypracowania. Egzamin potrwa 240 minut.
Czym jest notatka syntetyzująca?
Notatka syntetyzująca to zwięzłe, rzeczowe i obiektywne streszczenie, które ma za zadanie przedstawić kluczowe informacje z kilku tekstów źródłowych na zadany temat. Jej głównym celem jest synteza - czyli połączenie, scalenie i uporządkowanie danych z różnych źródeł w spójną i logiczną całość, bez zbędnych dygresji czy subiektywnych komentarzy. W kontekście egzaminu maturalnego z języka polskiego, notatka syntetyzująca pojawia się w części pierwszej arkusza egzaminacyjnego, obok pytań do tekstów. Zazwyczaj uczniowie otrzymują dwa, rzadziej trzy, teksty popularnonaukowe, publicystyczne lub naukowe, które poruszają wspólny problem. Ich zadaniem jest stworzenie notatki syntetyzującej te teksty, odnosząc się do wskazanego w poleceniu zagadnienia.
Jak napisać notkę syntezującą na maturze z języka polskiego?
Proces tworzenia notatki syntetyzującej można podzielić na kilka etapów:
1. Dokładne przeczytanie polecenia: To absolutna podstawa. Polecenie precyzuje temat, do którego ma odnosić się notatka, oraz wskazuje, jakie aspekty powinny zostać w niej uwzględnione. Zignorowanie polecenia może skutkować nieuzyskaniem punktów, nawet jeśli notatka będzie poprawna pod innymi względami.Uważna lektura tekstów źródłowych: Należy przeczytać wszystkie teksty ze zrozumieniem, zwracając uwagę na:
2. Główną tezę/problem poruszany w każdym z tekstów.
- Argumenty i dowody użyte przez autorów.
- Kluczowe pojęcia i definicje.
- Podobieństwa i różnice w perspektywach autorów.
- Struktura tekstów – często pomaga w wychwyceniu najważniejszych myśli.
3. Wyszukiwanie i selekcja informacji: To etap, na którym należy wyodrębnić te fragmenty tekstów, które są bezpośrednio związane z tematem notatki i poleceniem. Należy odrzucić informacje poboczne, anegdoty czy powtórzenia. Warto zaznaczać kluczowe zdania lub słowa kluczowe.4. Uporządkowanie i grupowanie informacji: Zebrane informacje należy pogrupować tematycznie. Często teksty poruszają ten sam problem z różnych stron lub przedstawiają różne aspekty tego samego zjawiska. Zadaniem ucznia jest dostrzeżenie tych powiązań i stworzenie logicznej struktury. Można to zrobić, tworząc w brudnopisie krótkie hasła lub punkty.5. Formułowanie notatki:
- Obiektywizm: Notatka musi być wolna od subiektywnych opinii, ocen czy komentarzy piszącego. Ma jedynie przedstawiać stanowiska autorów tekstów.
- Zwięzłość: To kluczowa cecha. Notatka powinna być krótka i esencjonalna. Zazwyczaj egzamin ma określony limit słów (np. 60-90 słów), którego należy przestrzegać.
- Rzeczowość: Należy skupić się na faktach, definicjach, argumentach i wnioskach prezentowanych w tekstach.
- Spójność i logiczność: Mimo zwięzłości, notatka musi tworzyć koherentną całość. Zdania powinny płynnie przechodzić jedno w drugie, a poszczególne fragmenty notatki muszą być ze sobą logicznie powiązane.
- Użycie własnych słów: Choć notatka opiera się na tekstach źródłowych, nie jest to przepisanie fragmentów. Należy parafrazować, streszczać i syntetyzować informacje, używając własnego słownictwa, ale zachowując wierność oryginalnym treściom. Bezpośrednie cytaty są dopuszczalne, ale powinny być krótkie i służyć wzmocnieniu argumentacji, a nie zastępowaniu własnej syntezy.
- Wskazanie źródeł (opcjonalnie, ale zalecane): Chociaż w notatce syntetyzującej nie zawsze wymaga się formalnego odwoływania do konkretnych autorów czy tytułów (chyba że polecenie wyraźnie tego żąda), warto wpleść w tekst ogólne odniesienia, np. "Autorzy tekstów podkreślają...", "W pierwszym tekście zwrócono uwagę na...", "Drugi tekst uzupełnia tę perspektywę...".
Notatka syntetyzująca uczy myślenia analitycznego i krytycznego, co jest niezwykle cenne nie tylko na egzaminie, ale i w dalszej edukacji oraz życiu zawodowym.
13
