Spis treści
- Nadchodzące przepisy pozwolą ZUS na obniżenie świadczeń tym seniorom, którzy łączą emeryturę z pracą poza granicami kraju.
- Osoby otrzymujące polską emeryturę dostaną dokładnie 14 dni na poinformowanie urzędu o zakończeniu aktywności zawodowej w krajach UE, EFTA oraz w Wielkiej Brytanii.
- Zignorowanie nowego wymogu poskutkuje bezpośrednim potrąceniem zaległych składek zdrowotnych z wypłacanego świadczenia.
Część świadczeniobiorców może wkrótce otrzymać na swoje konta przelewy niższe, niż się spodziewali, jeśli zignorują nowy wymóg nakładany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z ustaleń portalu Next.gazeta.pl wynika, że opracowane przez stronę rządową regulacje dają urzędowi prawo do bezpośredniego ściągania zaległych składek zdrowotnych z wypłacanych emerytur i rent. Nowe prawo nie uderzy jednak w ogół seniorów, ale skupi się na grupie, której status ubezpieczeniowy oraz zawodowy łączy się z pracą poza granicami Polski.
Nowelizacja ma na celu uporządkowanie kwestii formalnych po tym, jak emeryt przestaje pracować w innym państwie. Podczas zagranicznego zatrudnienia polski świadczeniobiorca często podlega lokalnemu systemowi ubezpieczenia zdrowotnego. Gdy taka praca dobiega końca i ponownie pojawia się konieczność opłacania składki w naszym kraju, zakład emerytalny potrzebuje o tym wiedzy, aby poprawnie wyliczać należności. Brak zgłoszenia o końcu zatrudnienia w sytuacji, gdy z emerytury należy już pobierać polską składkę zdrowotną, wygeneruje dług, który ZUS odzyska wprost z wypłacanego świadczenia.
Praca za granicą na emeryturze. ZUS daje tylko 14 dni
Kluczowym elementem nadchodzących regulacji jest bardzo krótki czas na dopełnienie formalności. Nowe prawo zakłada, że wybrana grupa emerytów i rencistów dostanie zaledwie 14 dni od momentu ustania zagranicznego zatrudnienia na powiadomienie odpowiedniej instytucji emerytalnej. Ten wymóg dotknie świadczeniobiorców pobierających pieniądze z Polski, którzy już po nabyciu tych uprawnień zaczęli zarabiać w krajach należących do Unii Europejskiej, EFTA bądź na terenie Wielkiej Brytanii. Decydujący jest także fakt, czy w związku z wyjazdem do pracy osoby te wyrejestrowano z polskiego systemu ubezpieczenia zdrowotnego lub w ogóle ich tam nie zgłoszono.
Jako przykład można podać polskiego emeryta, który zatrudnia się na terenie Niemiec i tam też zostaje objęty opieką zdrowotną. Kiedy jego umowa dobiega końca, zmienia się również jego status ubezpieczeniowy, o czym trzeba w wyznaczonym czasie powiadomić ZUS. Sam fakt otrzymywania przelewów emerytalnych z polskiego systemu nie nakłada więc z automatu nowego obowiązku informacyjnego na każdego seniora. Wszystko zależy od indywidualnej historii zatrudnienia, a zwłaszcza od wcześniejszego opłacania składek zdrowotnych w innym państwie.
ZUS potrąci zaległe składki. Kto dostanie niższą emeryturę?
Zignorowanie nowych wymogów informacyjnych będzie skutkowało przede wszystkim narastaniem długu z tytułu składek zdrowotnych. W sytuacji, gdy po powrocie do polskiego systemu ubezpieczeń ZUS nie dostanie sygnału o końcu pracy za granicą, należne opłaty przez pewien okres nie będą w ogóle pobierane. Przygotowany projekt ustawy pozwala urzędnikom na ściągnięcie powstałych w ten sposób zaległości bezpośrednio z bieżącej emerytury lub renty. Oznacza to po prostu, że wypłacana co miesiąc kwota zostanie pomniejszona na poczet spłaty zadłużenia.
Warto jednak podkreślić, że ustawodawca nie wprowadza tutaj żadnej dodatkowej grzywny finansowej za samo niedotrzymanie dwutygodniowego terminu. Mechanizm potrąceń posłuży wyłącznie do odzyskania faktycznie należnych, lecz nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ostateczna suma obciążeń będzie ściśle powiązana z prywatną sytuacją danego emeryta i czasem, przez jaki narastało jego zadłużenie. Nie istnieje zatem jedna sztywna stawka potrąceń dla wszystkich, a urząd przed pomniejszeniem wypłaty zawsze dokładnie zbada, czy w konkretnym przypadku faktycznie zaistniał obowiązek ubezpieczeniowy w Polsce.
Dwie emerytury a ubezpieczenie zdrowotne
Przygotowywane przepisy wprowadzają także istotne modyfikacje dla seniorów, którzy pobierają emerytury bądź renty równolegle z kilku różnych krajów. Dotyczy to chociażby przypadków, w których osoba mająca już świadczenie zagraniczne nabywa dodatkowo uprawnienia do wypłat z polskiego systemu. Taki zbieg świadczeń często rzutuje na to, które państwo przejmuje odpowiedzialność za ubezpieczenie zdrowotne seniora oraz jak należy rozliczać jego składki.
Projektowane regulacje zakładają nadanie nowych uprawnień Narodowemu Funduszowi Zdrowia. Instytucja ta zyska prawo do informowania banków o tym, że dany klient podlega polskiemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Chodzi tutaj o placówki bankowe, które pośredniczą w przekazywaniu emerytur i rent wypłacanych z krajów Unii Europejskiej, EFTA oraz Wielkiej Brytanii. Taki przepływ danych ma wyeliminować błędy w potrącaniu składek, szczególnie w sytuacjach, gdy sytuacja ubezpieczeniowa seniora uległa zmianie już po wcześniejszym złożeniu dokumentów w banku.
Ważne terminy dla emerytów
Opisywane regulacje nie weszły jeszcze w życie, ponieważ proces legislacyjny wciąż trwa. Posłowie przegłosowali ustawę 22 października 2026 roku, a 6 listopada swoje poprawki do dokumentu zgłosił Senat, co wymaga teraz sfinalizowania prac w parlamencie, podpisu głowy państwa oraz oficjalnej publikacji. Zapisy przyjęte przez Sejm stanowią, że nowe prawo zacznie obowiązywać po upływie 14 dni od momentu jego ogłoszenia. Świadczeniobiorcy nie powinni jednak utożsamiać tego okresu z dwoma tygodniami wyznaczonymi na samo zgłoszenie końca pracy za granicą, gdyż są to dwie zupełnie niezależne kwestie.
Seniorzy łączący polskie świadczenia z pracą poza krajem powinni zawczasu zweryfikować, któremu systemowi ubezpieczenia zdrowotnego aktualnie podlegają. Dobrym krokiem jest także regularne sprawdzanie oficjalnych informacji publikowanych przez ZUS, co pozwoli uniknąć przeoczenia nowych wymogów po ich ostatecznym wdrożeniu. Zdecydowana większość polskich emerytów, która nie dorabia za granicą i nie ma skomplikowanego statusu ubezpieczeniowego, nie będzie musiała składać w urzędzie żadnych nowych pism.
