- Posłowie wskazują na ogromne rozbieżności w wycenach, gdzie za metr gruntu rolnego proponuje się od 15 do nawet 100 złotych.
- Mieszkańcy są zobowiązani do opuszczenia swoich nieruchomości, mimo że postępowania odszkodowawcze wciąż trwają.
- Wątpliwości budzi także los wniosków o negocjacje, które po zmianie przepisów miały pozostać bez rozpoznania.
Rażąco niskie wyceny i brak jednolitych standardów
W interpelacji skierowanej do ministra infrastruktury posłowie Witold Tumanowicz, Michał Wawer i Krzysztof Tuduj zwracają uwagę na sygnały od mieszkańców dotyczące procesu wywłaszczeń pod CPK. Zdaniem parlamentarzystów, stosowane metody wyceny budzą poważne wątpliwości. Wskazują oni na konkretne przypadki, w których budynki mieszkalne wyceniano na kwoty rzędu kilku tysięcy złotych, co stoi w rażącej dysproporcji do ich rzeczywistej wartości. Podobne rozbieżności dotyczą gruntów rolnych, gdzie proponowane stawki wahają się od 15 zł/m² do nawet 100 zł/m² dla podobnych działek.
Według autorów interpelacji, problemem jest stosowanie wyceny opartej na wartości rynkowej uwzględniającej zużycie, co w praktyce uniemożliwia właścicielom odtworzenie majątku. Mieszkańcy wielokrotnie mieli wnioskować o zastosowanie wartości odtworzeniowej, która pozwoliłaby na realną odbudowę domów i gospodarstw. Posłowie podkreślają, że te postulaty nie zostały uwzględnione, przez co oferowane odszkodowania nie zapewniają możliwości odtworzenia dotychczasowych warunków życia.
Mieszkańcy tracą domy, zanim otrzymają odszkodowanie
Kolejnym problemem, na który zwracają uwagę posłowie, jest nadawanie decyzjom o lokalizacji inwestycji rygoru natychmiastowej wykonalności. W praktyce oznacza to, że właściciele muszą wydać swoje nieruchomości jeszcze przed ustaleniem i wypłatą należnego odszkodowania. Prowadzi to do sytuacji, w której mieszkańcy tracą dach nad głową i możliwość korzystania z ziemi, nie mając jeszcze środków na zakup nowego miejsca do życia.
W interpelacji poruszono również kwestię wniosków o rozpoczęcie negocjacji, składanych na podstawie przepisów obowiązujących przed nowelizacją ustawy w 2025 roku. Jak wskazują posłowie, wnioski te miały pozostawać przez długi czas bez odpowiedzi, a po zmianie prawa odmawiano ich rozpatrzenia. W ocenie zgłaszających, jest to forma działania prawa wstecz, która pozbawiła ich możliwości negocjowania warunków odszkodowania.
Brak propozycji nieruchomości zamiennych i pytań bez odpowiedzi
Posłowie alarmują, że mieszkańcom nie proponuje się nieruchomości zamiennych, mimo że państwo dysponuje znacznymi zasobami gruntów, np. w Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Brak takich rozwiązań uniemożliwia wielu osobom, w szczególności rolnikom, kontynuowanie dotychczasowej działalności. Dodatkowo w interpelacji wskazano na brak jakichkolwiek rekompensat za utracone korzyści, na przykład z tytułu wygasających umów dzierżawy gruntów przejętych pod inwestycję.
W związku z licznymi wątpliwościami parlamentarzyści skierowali do ministra kilkadziesiąt szczegółowych pytań. Chcą dowiedzieć się m.in., ile wniosków o negocjacje pozostało bez rozpoznania, jakie dokładnie metody wyceny są stosowane oraz czy rząd planuje wprowadzenie systemowych rozwiązań, które zapewniłyby mieszkańcom realną możliwość odtworzenia warunków życia po wywłaszczeniu.
W interpelacji posłowie domagają się szczegółowych danych, m.in. o liczbie nierozpoznanych wniosków, skali rozbieżności w wycenach oraz o to, w ilu przypadkach mieszkańcy musieli opuścić domy przed wypłatą pieniędzy. Pytają również, czy rząd rozważa systemowe zmiany, takie jak stosowanie wartości odtworzeniowej przy ustalaniu odszkodowań oraz wykorzystanie gruntów publicznych do zapewnienia nieruchomości zamiennych.
Odpowiedź na interpelację pozwoli ocenić skalę problemów zgłaszanych przez mieszkańców i poznać stanowisko rządu w sprawie kontrowersyjnych praktyk stosowanych przy realizacji inwestycji CPK.
