Spis treści
Zasady wyboru i czas trwania kadencji wójta oraz burmistrza
Według ustawy o samorządzie gminnym kadencja wójta i burmistrza w Polsce wynosi pięć lat. Sposób ich wybierania reguluje z kolei Kodeks wyborczy. O tym, kto obejmie urząd, decydują bezpośrednio mieszkańcy gminy. Aby zwyciężyć już w pierwszej turze, kandydat musi otrzymać więcej niż połowę ważnie oddanych głosów. Przepisy określają także limit dwóch kadencji, przez które wójt lub burmistrz może sprawować urząd w tej samej gminie.
Próbowano jednak wprowadzić zmiany w tych regulacjach. W październiku 2026 roku Sejm odrzucił projekt ustawy zgłoszony przez posłów, w tym przedstawicieli PSL (druk nr 1529). Zakładał on zniesienie ograniczenia do dwóch kadencji, a także usunięcie zakazu startowania przez włodarzy w wyborach do rady powiatu i sejmiku województwa.
Wójt na zwolnieniu lekarskim a wybory samorządowe. Interpelacja Michała Wosia
Obowiązujące w Polsce prawo nie przewiduje odstępstw od limitu dwóch kadencji nawet wtedy, gdy wójt lub burmistrz przez dłuższy czas nie może pracować z powodu choroby. Temat ten poruszył „Portal Samorządowy”. Poseł PiS Michał Woś zwrócił się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z interpelacją dotyczącą ograniczenia liczby kadencji wójtów, burmistrzów oraz prezydentów miast. W środowisku samorządowym zaczęto zastanawiać się, czy długa nieobecność spowodowana chorobą w końcowym okresie drugiej kadencji mogłaby umożliwić ponowny start w wyborach. Chodzi o przypadek, gdy wójt lub burmistrz przez ostatnie miesiące kadencji nie jest w stanie wykonywać swoich obowiązków ze względu na stan zdrowia.
Michał Woś przedstawił w interpelacji przykład wójta, który przez ostatnie pół roku drugiej kadencji pozostaje na zwolnieniu lekarskim. Według jednej z pojawiających się interpretacji okres ten nie powinien być uwzględniany przy ustalaniu limitu dwóch kadencji, ponieważ wójt nie wykonywał wówczas swoich obowiązków. Oznaczałoby to możliwość ponownego ubiegania się o urząd. Poseł chciał więc wiedzieć, czy w takich okolicznościach wójt lub burmistrz rzeczywiście może jeszcze raz kandydować.
MSWiA oraz Tomasz Szymański o wpływie L4 na trzecią kadencję wójta
Wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Tomasz Szymański wyjaśnił w odpowiedzi, że Kodeks wyborczy, czyli ustawa z 5 stycznia 2011 roku, nie dopuszcza takiego wyjątku. Kto został już dwa razy wybrany na stanowisko w tej samej gminie, nie może ubiegać się o nie po raz trzeci. Nie zmienia tego nawet dłuższa nieobecność spowodowana chorobą. MSWiA zaznaczyło również, że czasowe problemy zdrowotne uniemożliwiające wykonywanie obowiązków nie powodują utraty mandatu ani zatrzymania biegu kadencji. Jak wyjaśnił Tomasz Szymański, wójt lub burmistrz podczas takiej nieobecności nadal pozostaje na stanowisku, a jego kadencja biegnie bez przerwy.