Spis treści
Co dokładnie planuje Komisja Europejska?
Bruksela chce wprowadzić prawdziwą rewolucję i skończyć z udawaniem, że 10-letnie dzieci mają 13 lat. Projekt Komisji Europejskiej bezwzględnie uderza w sedno problemu, zakładając m.in. całkowity zakaz dostępu do social mediów dla najmłodszych, by zwiększyć ich bezpieczeństwo w internecie.
Jak donosi serwis 300Gospodarka, unijni urzędnicy chcą przede wszystkim podnieść granicę wieku. Użytkownicy, którzy nie ukończyli 15 lat, stracą możliwość samodzielnego zakładania kont na platformach społecznościowych i wideo. Fikcyjne daty urodzin podawane przy rejestracji przestaną działać. Wprowadzono jednak wyjątek dla osób w wieku 13-15 lat. Będą one mogły korzystać z aplikacji, ale wyłącznie pod ścisłym nadzorem i za przyzwoleniem rodziców. Dodatkowo ich konta zostaną obarczone licznymi ograniczeniami, na przykład w kwestii kontaktów z obcymi. Co istotne, wszystkie niepełnoletnie osoby obejmie sztywny limit czasowy – zaledwie godzina dziennie.
To jednak same serwisy odczują największe zmiany. Nowe rozporządzenie wymusza na platformach cyfrowych poprawę bezpieczeństwa najmłodszych poprzez nałożenie szeregu rygorystycznych obowiązków. Koniec z poleganiem na pustych deklaracjach wiekowych – operatorzy będą zobligowani do weryfikacji wieku przy użyciu specjalistycznych narzędzi zaakceptowanych przez unijnych urzędników.
Platformy takie jak TikTok czy Instagram będą musiały dostosować się do nowych zasad:
- Koniec z uzależnianiem: Zakazane będzie projektowanie funkcji celowo wciągających użytkowników, takich jak nieskończone przewijanie ekranu (tzw. infinite scroll).
- Cisza nocna: W nocy aplikacje nie wyślą żadnych powiadomień, aby nie zaburzać snu młodzieży.
- Ochrona przed obcymi: Zablokowana zostanie domyślna możliwość kontaktowania się z dziećmi przez nieznajomych.
Za złamanie tych regulacji grożą astronomiczne kary finansowe, sięgające nawet 6 procent globalnych dochodów firmy. Dla technologicznych molochów oznacza to grzywny liczone w miliardach euro.
Czy taki zakaz da się w ogóle wyegzekwować?
Założenia wydają się obiecujące, jednak w praktyce egzekwowanie prawa może napotkać na spore trudności. Podobne obostrzenia w innych krajach pokazują, że systemy weryfikacji bywają nieszczelne. Koronnym przykładem jest Australia, która w grudniu 2025 roku zakazała korzystania z social mediów osobom poniżej 16 lat, co przyniosło bardzo zróżnicowane efekty.
W początkowym okresie nowe regulacje pozostawały w dużej mierze martwe. Część platform w ogóle nie wprowadziła mechanizmów sprawdzających wiek. Tam, gdzie systemy zadziałały, młodzi użytkownicy wykazali się ogromną kreatywnością. Masowo obchodzili blokady, wykorzystując do tego zdjęcia i skany dokumentów swoich rodziców, najczęściej za ich aprobatą.
Efekt? Mimo że zablokowano wiele kont nieletnich, eksperci z Polskiego Instytutu Ekonomicznego wskazują, że ogromny odsetek australijskich nastolatków przed 16. rokiem życia nadal nielegalnie loguje się na popularne serwisy. To rodzi poważne wątpliwości co do skuteczności odgórnego blokowania social mediów.
Obostrzenia dotyczące aktywności małoletnich w internecie wprowadzają również inne państwa. Oprócz Australii, Polski Instytut Ekonomiczny wymienia trzy kraje, w których wdrożono podobne limity.
- Australia: Od grudnia 2025 roku obowiązuje zakaz korzystania z social mediów dla osób poniżej 16 lat oraz obowiązek weryfikacji wieku (nie dotyczy WhatsApp i YouTube Kids).
- Malezja: W styczniu 2026 roku wejdzie w życie zakaz dla osób poniżej 16. roku życia. Wiek weryfikowany będzie wyłącznie na podstawie oficjalnych dokumentów.
- Brazylia: Od marca 2026 roku osoby poniżej 16. roku życia będą musiały łączyć swoje konta z kontami rodziców. Dodatkowo zakazane będzie stosowanie wybranych funkcji w social mediach (np. autoplay).
- Indonezja: W marcu 2026 roku wejdzie w życie system dostosowany do poziomu zagrożenia, obejmujący też gry online. Rodzice będą musieli wyrażać zgodę na korzystanie z aplikacji umożliwiających kontakt z anonimowymi osobami.
Powyższe przykłady dowodzą, że restrykcyjne prawo może zderzyć się z oporem użytkowników i opieszałością technologicznych gigantów. Unia Europejska musi przeanalizować te doświadczenia, jeśli chce realnie zmienić wirtualną rzeczywistość najmłodszych.
Zakaz to nie wszystko. Co mogą zrobić rodzice?
Samo wprowadzenie unijnych przepisów to jednak nie wszystko. Specjaliści z Polskiego Instytutu Ekonomicznego podkreślają, że kluczowe jest zaangażowanie rodziców, opiekunów i całych społeczności. To oni dbają o rozwój fizyczny i psychiczny najmłodszych oraz prawidłowe korzystanie z technologii.
Unijne plany kładą nacisk na aktywny udział rodziców w ochronie dzieci. Ważne jest nie tylko udostępnienie im odpowiednich narzędzi, ale przede wszystkim budowanie świadomości. Z analiz przeprowadzonych przez NASK wynika, że polscy rodzice drastycznie ograniczają nadzór nad swoimi pociechami, gdy te kończą 10-13 lat. Tymczasem to właśnie wtedy małoletni są najbardziej bezbronni wobec internetowych zagrożeń i potrzebują szczególnego wsparcia.
Eksperci wskazują też na potrzebę działań na poziomie lokalnym, chociażby w szkołach. Taka współpraca może znacząco zmniejszyć rówieśniczą presję na posiadanie smartfona i kont w mediach społecznościowych. Doskonałym przykładem jest brytyjska akcja "Smartphone Free Childhood". W placówkach oświatowych, w których rodzice masowo włączyli się do tej inicjatywy, gwałtownie spadła liczba dzieci posiadających własne telefony i profile w sieci.
Proponowane przez Unię Europejską regulacje mają być odpowiedzią na narastające od lat problemy.
Wśród nich wymienia się:
- uzależnienia behawioralne od ciągłego sprawdzania powiadomień,
- zaburzenia snu wywołane niebieskim światłem i powiadomieniami w nocy,
- nadmierną potrzebę aprobaty rówieśników i problemy z samooceną,
- ograniczenie kontaktów z rówieśnikami w świecie rzeczywistym,
- nawiązywanie niebezpiecznych znajomości w sieci.
Nowe prawo wskaże bezpośrednio, kto odpowiada za bezpieczeństwo małoletnich w internecie. Eksperci są jednak zgodni, że nawet najbardziej restrykcyjne zakazy nie zastąpią rozmów z dziećmi i edukacji w domu. To jedyna gwarancja skuteczności jakichkolwiek przepisów.
