Duże zmiany w Ordynacji podatkowej. Jedna decyzja może zaskoczyć podatników

• Rząd chce zmienić sposób, w jaki liczy się przedawnienie podatków
• Jedna z dotychczasowych praktyk fiskusa ma zniknąć
• Nawet przedawniony podatek nie zawsze zakończy sprawę

Koniec zawieszania przedawnienia przez postępowanie karnoskarbowe

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy likwidacji przesłanki zawieszającej bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego.

Obecnie samo wszczęcie takiego postępowania może powodować zatrzymanie biegu przedawnienia. Od lat pojawiają się zarzuty, że instrument ten bywa wykorzystywany wyłącznie po to, by nie dopuścić do przedawnienia podatku.

Projekt przewiduje usunięcie tej przesłanki. Jednocześnie wprowadzona ma zostać nowa podstawa zawieszenia biegu przedawnienia w przypadku postępowań dotyczących unikania opodatkowania.

Resort proponuje też zmianę sposobu liczenia terminu przedawnienia w sprawach dotyczących przychodów z nieujawnionych źródeł oraz możliwość wydłużenia terminu przedawnienia o dodatkowy okres w sytuacji, gdy podatnik skoryguje deklarację tuż przed upływem terminu przedawnienia.

To oznacza, że korekta złożona w ostatnim momencie nie zawsze będzie automatycznie zamykać sprawę.

Hipoteka i zastaw skarbowy. To koniec "wiecznych" zobowiązań?

Projekt zakłada również zmianę zasad dotyczących zobowiązań zabezpieczonych hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym.

Dziś zobowiązania takie w praktyce nie ulegają przedawnieniu. Ministerstwo Finansów proponuje odejście od tej konstrukcji i zastąpienie jej instytucją zawieszenia biegu terminu przedawnienia – pod warunkiem, że podatnik został zawiadomiony o ustanowieniu zabezpieczenia.

To istotna zmiana systemowa: zamiast całkowitego wyłączenia przedawnienia pojawi się mechanizm czasowego „zatrzymania” biegu terminu.

Projekt obejmuje także zmiany w Kodeksie karnym skarbowym. Ministerstwo proponuje uniezależnienie ustania karalności przestępstwa skarbowego od przedawnienia samej należności podatkowej. Dodatkowo wprowadzony ma zostać obowiązek uiszczenia równowartości pieniężnej uszczuplonej należności publicznoprawnej – także w przypadku, gdy zobowiązanie podatkowe już się przedawniło.

Projekt przewiduje również możliwość orzeczenia przez sąd równowartości uszczuplonej należności w warunkach nadzwyczajnego obostrzenia kary, np. w sprawach dotyczących wyłudzeń VAT.

W praktyce oznacza to, że samo przedawnienie podatku nie musi definitywnie zamykać kwestii odpowiedzialności finansowej sprawcy.

Kiedy zmiany wejdą w życie?

Projekt przewiduje, że podstawowy termin wejścia w życie nowych przepisów miałby przypadać na 1 października 2026 roku, co ma zapewnić odpowiednie vacatio legis i czas na dostosowanie systemów oraz procedur.

Zgodnie z zapowiedziami projekt ma zostać przyjęty przez rząd w pierwszym kwartale roku, a następnie trafić do dalszego procesu legislacyjnego.