Spis treści
Komisja w Senacie opowiedziała się za przyjęciem przepisów gwarantujących artystom zabezpieczenie społeczne.
Twórcy osiągający niskie dochody mają otrzymać państwowe wsparcie do składek na ZUS oraz NFZ.
W pierwszym roku funkcjonowania program pochłonie 374 mln zł i obejmie około 20 tys. beneficjentów.
Większość obywateli odrzuca koncepcję dopłat, domagając się jednocześnie odwołania szefowej resortu kultury.
Ostateczne wejście przepisów w życie jest uzależnione od decyzji i podpisu prezydenta Karola Nawrockiego.
Ustawa o statusie artysty zawodowego. Co dokładnie zmieniają nowe przepisy?
Projekt budzący skrajne emocje społeczne uzyskał właśnie akceptację Senackiej Komisji Kultury i Środków Przekazu. Nowe regulacje mają na celu stworzenie systemowego wsparcia dla twórców, z których wielu przez lata funkcjonowało zupełnie poza systemem, nie posiadając ubezpieczenia zdrowotnego ani nie odkładając składek na przyszłą emeryturę. Taki stan rzeczy wynikał bezpośrednio z charakteru ich pracy, opartej na nieregularnych dochodach, działaniu od projektu do projektu oraz umowach o dzieło, które nie gwarantują żadnej ochrony socjalnej.
Szefowa resortu kultury Marta Cienkowska przekonuje, że głównym założeniem tych zmian jest wprowadzenie zwykłej normalności.
Jej podstawowy cel jest prosty. Zapewnić osobom wykonującym zawody artystyczne dostęp do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych z uwzględnieniem specyfiki ich pracy – wyjaśniała podczas posiedzenia komisji.
Fundamentem procedowanej reformy jest ustanowienie oficjalnego statusu artysty zawodowego. Zgodnie z zapisami nowej ustawy, decyzję o jego przyznaniu będzie podejmował dyrektor Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej po wcześniejszym zasięgnięciu opinii specjalnej komisji. Uprawnienia te będą nadawane na okres 3 lat, jednak twórcy wykazujący minimum 9-letni staż aktywności zawodowej zyskają możliwość przedłużenia ich ważności aż na 5 lat. Rozwiązanie to ma stanowić obiektywne potwierdzenie faktu, że dana osoba rzeczywiście utrzymuje się z własnej pracy twórczej.
Dopłaty dla artystów do ZUS i NFZ. Jakie są progi dochodowe i koszty dla budżetu?
Koncepcja opracowana przez rząd Donalda Tuska zakłada, że państwo wesprze najgorzej zarabiających twórców w regulowaniu składek na ZUS, NFZ, a także na Fundusz Pracy oraz Fundusz Emerytur Pomostowych. Jak wyjaśnia portal Biznes.wprost.pl, mechanizm ten ma zapewnić uzupełnienie składek do poziomu wyliczanego od płacy minimalnej w tych miesiącach, w których artysta osiąga bardzo niskie przychody lub nie zarabia w ogóle.
Przepisy bardzo precyzyjnie określają kryteria, które trzeba spełnić, aby otrzymać taką pomoc finansową.
Kwestia progu dochodowego zakłada, że dopłaty dla artystów przysługują osobom, których średni przychód z trzech ostatnich lat nie przekroczył 125 proc. pensji minimalnej, co stanowi kwotę 6007,50 zł brutto. Z wyliczeń tych wynika, że jako bazowe minimalne wynagrodzenie przyjęto stawkę na poziomie 4806 zł brutto.
Wprowadzony mechanizm wyklucza przekazywanie gotówki bezpośrednio do rąk twórców, a cały system ma funkcjonować w pełni automatycznie. W miesiącach ze zbyt niskimi dochodami odpowiednia dopłata będzie bezgotówkowo transferowana prosto na rachunek artysty w ZUS oraz do NFZ.
W przepisach przewidziano również istotne wykluczenia, zgodnie z którymi z państwowych dopłat nie będą mogli skorzystać artyści prowadzący własną działalność gospodarczą.
Z wyliczeń gabinetu Donalda Tuska wynika, że nowe regulacje obejmą swoim zasięgiem około 20 tysięcy twórców o najniższych dochodach w skali kraju. W pierwszym roku obowiązywania ustawa obciąży budżet państwa kwotą 374 mln zł, z czego 252 mln zł pochłoną same dopłaty do składek, a kolejne 101 mln zł to szacowany koszt zasiłków chorobowych, do których artyści nabędą uprawnienia.
Polacy przeciwko dopłatom dla artystów. Sondaż o dymisji minister Marty Cienkowskiej
Mimo że nowe regulacje bez problemu zyskały aprobatę senackiej komisji, to w zderzeniu z opinią publiczną napotykają na zdecydowany opór. Gabinet Donalda Tuska promuje rozwiązania wbrew woli większości obywateli, co jednoznacznie potwierdzają badania zlecone przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w lipcu 2026 roku, których rezultaty resort początkowo próbował utrzymać w tajemnicy.
Portal Wp.pl dotarł do tego niepublikowanego raportu, który obnaża znikome poparcie społeczne dla rządowej inicjatywy. Zgromadzone dane pokazują, że aż 58 proc. Polaków sprzeciwia się dopłatom dla artystów, podczas gdy aprobatę dla tego rozwiązania wyraża jedynie 22 proc. uczestników badania.
Negatywne nastawienie społeczeństwa do proponowanych zmian uderza bezpośrednio w inicjatorkę całego projektu. Według sondażu przeprowadzonego na początku lipca przez United Surveys dla WP, aż 54,6 proc. badanych oczekuje dymisji ministry kultury Marty Cienkowskiej za forsowanie tych przepisów, natomiast odmienne stanowisko w tej sprawie zajmuje tylko 30,7 proc. ankietowanych.
W kolejnym kroku legislacyjnym projektem zajmie się cały Senat, skąd dokument zostanie skierowany do podpisu głowy państwa. Tym samym ostateczny los budzącej kontrowersje ustawy zależy od decyzji prezydenta Karola Nawrockiego.
