Ekrany zmieniają mózg niemowląt. Zaskakujące wyniki badań
Badanie opublikowane w czasopiśmie eBioMedicine objęło 168 dzieci obserwowanych przez ponad dekadę w ramach projektu GUSTO. Naukowcy z Singapuru, Kanady i USA analizowali wpływ czasu spędzanego przed ekranami – telewizorów, smartfonów i komputerów – w wieku od 1 do 2 lat.
To właśnie ten okres uznali za szczególnie wrażliwy, ponieważ wtedy mózg dziecka rozwija się najszybciej i jest najbardziej podatny na czynniki środowiskowe.
Dzieci w wieku 4,5, 6 i 7,5 roku przeszły badania mózgu z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego. Pozwoliło to naukowcom śledzić rozwój sieci neuronalnych w korze mózgowej. Następnie oceniano ich zdolność podejmowania decyzji w wieku 8,5 roku oraz poziom objawów lękowych w wieku 13 lat.
Wyniki były jednoznaczne. U dzieci, które do 2. roku życia spędzały przed ekranami więcej czasu niż przeciętnie, sieci neuronalne odpowiedzialne za widzenie i kontrolę poznawczą dojrzewały szybciej niż powinny.
Choć mogłoby się wydawać, że szybsze dojrzewanie mózgu to dobra wiadomość, badacze ostrzegają przed takim wnioskiem. Przedwczesna specjalizacja sieci neuronalnych sprawiała, że dzieci w wieku 8,5 roku potrzebowały więcej czasu na podejmowanie decyzji w testach poznawczych.
Z kolei wolniejsze podejmowanie decyzji wiązało się z silniejszymi objawami lękowymi w okresie nastoletnim.
WHO ostrzega, rodzice ignorują
Autorzy badania zwracają uwagę, że już dekadę temu czas ekranowy najmłodszych dzieci był niepokojąco wysoki. Roczne dzieci spędzały przed ekranami ponad godzinę dziennie, a dwuletnie – około dwóch godzin.
To wyraźnie więcej, niż zaleca Światowa Organizacja Zdrowia, która rekomenduje, by dzieci do 2. roku życia w ogóle nie korzystały z urządzeń ekranowych. Naukowcy podkreślają, że dziś – przy jeszcze większej dostępności smartfonów i tabletów – sytuacja może być znacznie gorsza.
Badacze zauważyli jednak czynnik, który może łagodzić negatywne skutki wczesnej ekspozycji na ekrany. U dzieci, którym rodzice często czytali w wieku trzech lat, wpływ nadmiernego czasu ekranowego na rozwój mózgu był znacznie słabszy.
– Te badania dają biologiczne wyjaśnienie, dlaczego ograniczanie ekranów w pierwszych dwóch latach życia jest kluczowe – podkreśliła prof. Tan Ai Peng, jedna z autorek pracy, cytowana przez PAP. – Pokazują też, jak duże znaczenie ma aktywne zaangażowanie rodziców.
Zdaniem naukowców nadmierna ekspozycja na ekrany w niemowlęctwie może ograniczać elastyczność mózgu, a tym samym zdolność adaptacji w późniejszym życiu. To z kolei może przekładać się na trudności poznawcze i problemy ze zdrowiem psychicznym w wieku nastoletnim.
Źródło: PAP
