Spis treści
Pokojowa Nagroda Nobla 2026. Navi Pillay poświęciła życie walce z systemem
85-letnia prawniczka została uhonorowana za wieloletnie zaangażowanie na rzecz pokoju i przestrzegania prawa międzynarodowego. Jak poinformował przewodniczący Norweskiego Komitetu Noblowskiego Jørgen Watne Frydnes, laureatka przez lata dążyła do pociągania państw oraz ich przywódców do odpowiedzialności. Komitet zaznaczył także, że swoją działalnością dawała nadzieję ofiarom przemocy i konfliktów, a przez całą karierę wykazywała się silnym poczuciem moralności.
Navanethem Pillay urodziła się w Durbanie w Republice Południowej Afryki, w rodzinie pochodzenia indyjskiego. Jako prawniczka walczyła z apartheidem i broniła między innymi Nelsona Mandeli. W późniejszych latach pracowała jako sędzia Międzynarodowego Trybunału Karnego dla Rwandy oraz Międzynarodowego Trybunału Karnego. Pełniła również funkcję Wysokiej Komisarz ONZ do spraw Praw Człowieka. Miała istotny udział w wydaniu przełomowego orzeczenia dotyczącego ludobójstwa w Rwandzie, w którym stwierdzono, że gwałty i przemoc seksualna mogą stanowić zbrodnię ludobójstwa. Przyczyniła się ponadto do postępów w ściganiu osób podżegających do ludobójstwa za pomocą propagandy.
W ostatnich latach Pillay stała na czele Komisji Śledczej ONZ ds. Okupowanych Terytoriów Palestyńskich. W ubiegłym roku komisja przedstawiła raport, w którym uznała, że Izrael dopuścił się ludobójstwa w Strefie Gazy. Izraelskie władze nie zgodziły się z tymi ustaleniami, nazywając raport „skandalicznym”.
Uzasadnienie Norweskiego Komitetu Noblowskiego w sprawie Navi Pillay
Norweski Komitet Noblowski podkreślił, jak ważną rolę odgrywa prawo międzynarodowe w pokojowym rozwiązywaniu konfliktów oraz dochodzeniu sprawiedliwości przez ofiary zbrodni.
- W czasach, gdy rośnie liczba wojen i konfliktów, a sędziowie i instytucje prawa międzynarodowego są przedmiotem ataków politycznych, Komitet Noblowski pragnie przypomnieć, że zdolność do rozwiązywania konfliktów bez użycia siły lub przemocy zależy od międzynarodowej praworządności. Międzynarodowy system prawny, w ramach którego zbrodniarze wojenni są pociągani do odpowiedzialności, a ofiary nadużyć doczekują się sprawiedliwości, stanowi warunek wstępny dla pokojowego świata – napisał Komitet Noblowski.
Decyzja o wyróżnieniu Pillay została pozytywnie przyjęta przez Biuro Praw Człowieka ONZ, które podkreśliło jej wieloletnie zasługi w dziedzinie ochrony praw człowieka.
– To wspaniała wiadomość – potrzebujemy więcej poświęcenia i zaangażowania w sprawę praw człowieka – powiedziała dziennikarzom w Genewie Shabia Mantoo, rzeczniczka Biura Praw Człowieka ONZ.
Pokojowa Nagroda Nobla jest przyznawana od 1901 roku. W tym roku do wyróżnienia zgłoszono 287 kandydatur, wśród których znalazło się 208 osób i 79 organizacji.
