Spis treści
- Zełenski podpisał nową ustawę dotyczącą powołania Panteonu Narodowego
- Forum Weteranów w Kijowie. Oświadczenie Wołodymyra Zełenskiego
- Ukraińska Powstańcza Armia uwzględniona w ustawie o Panteonie
- Rzeź wołyńska. Miejsce UPA w ukraińskiej pamięci narodowej
- Co z pochówkiem Stepana Bandery?
- Trudne rozmowy Warszawy i Kijowa. Kolejny punkt zapalny
Zełenski podpisał nową ustawę dotyczącą powołania Panteonu Narodowego
Głowa państwa ukraińskiego sformalizowała przepisy umożliwiające budowę Narodowego Panteonu. Instytucja ma służyć kultywowaniu pamięci o bohaterach, którzy na przestrzeni lat przyczynili się do budowy wolnej Ukrainy.
Na liście wymienionych w ustawie organizacji widnieje również Ukraińska Powstańcza Armia. To ugrupowanie niezmiennie pozostaje jednym z najbardziej konfliktogennych zagadnień w relacjach polsko-ukraińskich.
Forum Weteranów w Kijowie. Oświadczenie Wołodymyra Zełenskiego
Wiadomość o zatwierdzeniu przepisów opublikowano w oficjalnym serwisie internetowym Werchownej Rady.
Wołodymyr Zełenski odniósł się do kwestii miejsca pamięci podczas sobotniego zjazdu weteranów zorganizowanego w ukraińskiej stolicy. Wyjaśnił on, że przestrzeń ta będzie dedykowana postaciom, których pro-niepodległościowa postawa stanowi wzór do naśladowania dla ukraińskiego społeczeństwa.
Polecany artykuł:
– Ukraiński Panteon na pewno powstanie i tylko Ukraińcy będą decydowali o tym, kto jest dla nas bohaterem – oświadczył Zełenski.
Dla polskiej strony ta konkretna deklaracja ukraińskiego przywódcy niesie ze sobą szczególny ciężar gatunkowy.
Ukraińska Powstańcza Armia uwzględniona w ustawie o Panteonie
W przyjętym tekście prawnym zdefiniowano szereg historycznych formacji i instytucji zaangażowanych w procesy państwotwórcze Ukrainy. Panteon dopuszcza m.in. oddanie hołdu byłym głowom państwa i kluczowym dowódcom wojskowym.
W zestawieniu wyszczególnionych podmiotów uwzględniono również Ukraińską Powstańczą Armię.
Sama ustawa nie zawiera zamkniętego wykazu nazwisk osób przeznaczonych do uhonorowania w nowym miejscu pamięci. Wprowadza ona jednak formalne mechanizmy pozwalające na upamiętnianie członków UPA.
Taka perspektywa wywołuje w naszym kraju najpoważniejsze zastrzeżenia.
Rzeź wołyńska. Miejsce UPA w ukraińskiej pamięci narodowej
Z polskiej perspektywy Ukraińska Powstańcza Armia to formacja nierozerwalnie złączona z ludobójstwem na Wołyniu w czasie II wojny światowej. W połowie 1943 roku zorganizowane bojówki przeprowadziły zmasowane uderzenia na polskie wsie. Działania te w polskiej narracji historycznej uznawane są jednoznacznie za zbrodnię ludobójstwa.
Zgodnie z ustaleniami rodzimych badaczy, główną odpowiedzialność za te wydarzenia ponoszą frakcje Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów dowodzone przez Stepana Banderę oraz struktury UPA.
Ukraińska polityka historyczna postrzega ten problem z odmiennego punktu widzenia. Znaczna część społeczeństwa na Ukrainie interpretuje działalność OUN i UPA przede wszystkim jako element oporu przeciwko radzieckiemu reżimowi i ruch wyzwoleńczy.
Różnice te od lat stanowią jeden z najbardziej skomplikowanych problemów na linii Warszawa-Kijów.
Co z pochówkiem Stepana Bandery?
Brak jest na ten moment oficjalnych potwierdzeń dotyczących planów przeniesienia do Panteonu prochów Stepana Bandery, który spoczywa na cmentarzu w stolicy Bawarii.
Warto jednak zauważyć, że państwo ukraińskie konsekwentnie organizuje repatriację doczesnych szczątków liderów OUN. W maju br. na cmentarzu wojskowym w okolicach Kijowa ponownie pochowano Andrija Melnyka wraz z małżonką. Poprzednio ich miejscem spoczynku był Luksemburg.
Następnie, w połowie sierpnia, w tym samym miejscu złożono prochy pierwszego szefa OUN, Jewhena Konowalca, zamordowanego przez NKWD w 1938 r. Trumnę sprowadzono z terytorium Holandii.
Obie ceremonie pogrzebowe miały charakter uroczystości państwowych, a swoją obecnością uświetnił je Wołodymyr Zełenski.
Trudne rozmowy Warszawy i Kijowa. Kolejny punkt zapalny
Decyzja o utworzeniu Panteonu Narodowego ma duży potencjał by stać się następnym ogniskiem konfliktu na tle historycznym. Z ukraińskiego punktu widzenia to kluczowa instytucja służąca gloryfikacji obrońców niepodległości. Władze w Polsce stoją jednak przed dylematem, jakim jest akceptacja faktu upamiętniania z honorami sprawców mordów na Polakach.
Aktualnie lista osób objętych upamiętnieniem pozostaje w fazie tworzenia. Niezaprzeczalnie jednak ustawodawstwo dopuściło ewentualność wprowadzania do Panteonu weteranów UPA. I właśnie ten aspekt regulacji prawnej z pewnością zdominuje przyszłe negocjacje dotyczące trudnej przeszłości obu narodów.
