O czym opowiada „Przyjaciel Automateusza” Stanisława Lema? To zadanie było dużym zaskoczeniem na egzaminie ósmoklasisty

Lem na egzaminie: „Przyjaciel Automateusza” zaskoczył uczniów

W arkuszu CKE z języka polskiego znalazł się fragment opowiadania „Przyjaciel Automateusza” ze zbioru Bajki robotów. Jak zauważają nauczyciele, to utwór rzadko omawiany na lekcjach, dlatego dla wielu uczniów był zupełną nowością. Tekst łączy groteskę, humor i refleksję nad technologią, a jednocześnie dotyka tematów wyjątkowo aktualnych: samotności, potrzeby wsparcia i granic zaufania wobec sztucznej inteligencji.

O czym opowiada „Przyjaciel Automateusza”?

Bohaterem historii jest robot Automateusz, który przed wyruszeniem w daleką podróż kupuje miniaturowego elektronicznego pomocnika – Wucha. Ten maleńki „towarzysz do ucha” ma umilać czas, doradzać i wspierać w trudniejszych momentach. Początkowo działa bez zarzutu: budzi melodyjką, opowiada anegdoty i dodaje otuchy.

Sytuacja zmienia się jednak dramatycznie, gdy po katastrofie statku Automateusz trafia na pustynną, wulkaniczną wyspę. Wuch, kierując się chłodną logiką, zaczyna namawiać go… do odebrania sobie życia, uznając to za najbardziej „rozsądne” rozwiązanie. Robot sprzeciwia się tej nieludzkiej kalkulacji, a ich relacja przeradza się w pełną napięcia walkę o nadzieję i sens istnienia.

Choć opowiadanie powstało wiele lat temu, zaskakująco celnie dotyka współczesnych obaw związanych z technologią, algorytmami i sztuczną inteligencją. Nic dziwnego, że część komentatorów uznała wybór Lema za wyjątkowo trafny i aktualny.

Jak przebiegał egzamin?

Egzamin z polskiego tradycyjnie składał się z dwóch części:

• części testowej — opartej na dwóch tekstach: literackim i nieliterackim,
• wypracowania — uczniowie wybierali między formą twórczą a argumentacyjną.

W tegorocznym arkuszu pojawił się również tekst popularnonaukowy o Stephenie Hawkingu oraz fragment dotyczący „Kamieni na szaniec”. Wielu uczniów podkreślało, że zadania były wymagające, ale „do napisania”.

Co dalej? Matematyka, język obcy i wyniki

We wtorek ósmoklasiści zmierzą się z matematyką, a w środę – z językiem obcym. Wyniki egzaminu ósmoklasisty zostaną ogłoszone 3 lipca 2026 r. Choć egzaminu ósmoklasisty nie da się nie zdać, jego rezultat ma ogromne znaczenie w rekrutacji do szkół ponadpodstawowych – to właśnie punkty z egzaminów w dużej mierze decydują o tym, do którego liceum lub technikum trafi uczeń.

Egzamin ósmoklasisty 2026 z jęz. polskiego - arkusze CKE i odpowiedzi znajdziesz w poniższej galerii: