Spis treści
- Nowy budżet UE na lata 2028–2034. Ile pieniędzy dostanie Polska?
- Cięcia w polityce spójności. Fundusze na rolnictwo w budżecie UE bez zmian
- Pieniądze z systemu ETS. Polska sprzeciwia się propozycji Antonio Costy
- Wydatki UE na obronność i konkurencyjność. Mocne cięcia w projekcie budżetu
- Nowe podatki w Unii Europejskiej. Podatek cyfrowy i opłaty od odpadów
Nowy budżet UE na lata 2028–2034. Ile pieniędzy dostanie Polska?
Wieloletnie ramy finansowe Unii Europejskiej na lata 2028–2034 mają zamknąć się w kwocie 1,58 bln euro, licząc w cenach stałych z 2025 r. Oznacza to redukcję wydatków o 180 mld euro względem pierwotnego planu Komisji Europejskiej. Jeśli jednak uwzględnimy inflację i spojrzymy na ceny bieżące, proponowana pula środków sięgnie 1,78 bln euro.
Nawet po uwzględnieniu proponowanych cięć, nowa perspektywa finansowa urośnie o niemal jedną czwartą, czyli o około 312 mld euro w zestawieniu z obecnym budżetem. Wypracowany przez Costę kompromis próbuje połączyć postulaty państw szukających oszczędności z interesami zwolenników wysokich dopłat na rozwój regionalny oraz rolnictwo.
Jak poinformował wiceszef MSZ Ignacy Niemczycki, z punktu widzenia Warszawy kluczowe jest utrzymanie przez Polskę pozycji lidera z największą alokacją środków w całej Unii. Wcześniejsza pula dla naszego kraju opiewała na 123 mld euro, jednak według szacunków wiceministra planowane cięcia w funduszach regionalnych uszczuplą tę kwotę o kilkaset milionów euro.
Cięcia w polityce spójności. Fundusze na rolnictwo w budżecie UE bez zmian
Projekt przedstawiony przez przewodniczącego Rady Europejskiej zakłada uszczuplenie funduszy przeznaczonych na politykę spójności, która napędza regionalne inwestycje i rozwój. Choć planowana redukcja wynosi 2,4 proc. i według wiceministra Niemczyckiego ma niewielką skalę, to polski rząd nie zamierza przechodzić obok tych cięć obojętnie.
„To jest 2,5 miliarda na wszystkie państwa członkowskie na siedem lat, ale jednak są” – powiedział PAP wiceminister Ignacy Niemczycki.
Powody do zadowolenia mają natomiast europejscy gospodarze. Projekt autorstwa Costy zakłada bowiem utrzymanie dotychczasowego poziomu finansowania rolnictwa, co stanowi jeden z głównych filarów proponowanego porozumienia.
Pieniądze z systemu ETS. Polska sprzeciwia się propozycji Antonio Costy
Poważny spór budzi kwestia podziału zysków z systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2, znanego jako ETS. Zgodnie z wizją Costy 30 proc. przychodów ze sprzedaży tych praw zasiliłoby bezpośrednio budżet Unii, natomiast reszta, czyli 70 proc., nadal trafiałaby do kas poszczególnych państw członkowskich.
Projekt uwzględnia specjalny okres przejściowy dla Polski. Zakłada on stopniowe zwiększanie naszego wkładu do unijnej kasy z tego tytułu, zaczynając od poziomu zerowego w 2028 r., aż do osiągnięcia pełnych 30 proc. w roku 2034.
Według wiceministra Niemczyckiego takie rozwiązanie przejściowe jest dla Warszawy opłacalne pod względem finansowym. Mimo to rząd podtrzymuje swój sprzeciw wobec traktowania wpływów z ETS jako dochodów własnych Wspólnoty.
„Pieniądze z ETS-u powinny przede wszystkim finansować zielone inwestycje w kraju” – podkreślił Niemczycki.
Polityk argumentuje, że środki generowane przez ten system od wielu lat zasilają krajowe budżety, więc trudno nazywać je nowymi funduszami. Oddanie części tej puli do Brukseli w praktyce ograniczyłoby swobodę państw członkowskich w samodzielnym dysponowaniu własnymi pieniędzmi.
Wydatki UE na obronność i konkurencyjność. Mocne cięcia w projekcie budżetu
Redukcje wydatków nie ominą również sektora bezpieczeństwa. Pierwotny plan Komisji Europejskiej zakładał wpompowanie w obronność 115,7 mld euro, jednak w nowej propozycji Costy fundusz ten stopniał do poziomu 81,2 mld euro.
Oszczędności dotknęły także funduszy mających wspierać konkurencyjność unijnej gospodarki. Zamiast zakładanych wcześniej 398 mld euro, na ten cel ma trafić 336 mld euro, co w praktyce oznacza obcięcie finansowania o około 15 proc. względem planu wyjściowego.
Wiceszef polskiej dyplomacji zauważył jednak pozytywny aspekt w postaci zachowania funduszy na kluczową dla Warszawy mobilność wojskową. Dodatkowo w dokumencie znalazł się korzystny dla Polski zapis o priorytetowym traktowaniu regionów wschodnich przy wydatkowaniu tych pieniędzy.
Nowe podatki w Unii Europejskiej. Podatek cyfrowy i opłaty od odpadów
Szef Rady Europejskiej przedstawił także listę nowych danin, które miałyby zasilić wspólny budżet, a jedną z nich jest podatek cyfrowy. Nowa opłata w wysokości 3 proc. rocznego obrotu netto uderzyłaby w przychody z reklam w sieci, usług pośrednictwa cyfrowego i handlu danymi użytkowników, obejmując największych gigantów przekraczających określone progi finansowe.
Wspólną unijną kasę miałyby zasilać także wpływy z granicznego podatku węglowego oraz akcyzy tytoniowej. Kolejnym źródłem finansowania byłyby specjalne opłaty nakładane na elektrośmieci i odpady niepoddawane recyklingowi.
Dokument zaprezentowany przez Costę stanowi dopiero punkt wyjścia do dalszych rozmów i nie jest ostatecznym kształtem budżetu. Państwa członkowskie czekają teraz negocjacje, podczas których Polska zamierza twardo bronić funduszy na zielone inwestycje, rolnictwo i rozwój regionalny.