Spis treści
- Dyskusje o rezygnacji ze zmiany czasu trwają od dawna, jednak obowiązek ten wciąż istnieje. Jego korzenie sięgają historycznych pomysłów na oszczędzanie energii elektrycznej.
- W 2026 roku przejście na czas zimowy nastąpi bardzo wcześnie, bo już w nocy z 24 na 25 października. Dzięki temu zyskamy dodatkową godzinę snu.
- Warto wiedzieć, jak manipulowanie zegarkami rzutuje na rytm dobowy człowieka oraz jakie prawa mają osoby pracujące na nocnej zmianie w ten weekend.
Kiedy zmiana czasu na zimowy 2026? Data przestawiania zegarków
Dla wielu ludzi przesuwanie wskazówek zegara wydaje się kompletnie niepotrzebne i nienaturalne. Debata nad tym, czy faktycznie powinniśmy to kontynuować, toczy się od lat, a politycy wielokrotnie obiecywali rychłe zniesienie tego obowiązku. Prace nad rezygnacją z dwukrotnej zmiany czasu ruszyły w Unii Europejskiej w 2021 roku, ale pandemia skutecznie je wstrzymała. Sama idea nie jest jednak nowa. Już na początku XX wieku, w 1907 roku, William Willett napisał broszurę „The Waste of Daylight”, gdzie wskazywał na oszczędności wynikające z lepszego wykorzystania światła słonecznego. W przeszłości dopasowanie rytmu dnia do słońca faktycznie przynosiło znaczne oszczędności prądu. Pierwszy raz zmianę czasu zastosowano podczas I wojny światowej – pod koniec kwietnia 1916 roku w Rzeszy Niemieckiej i Austro-Węgrzech przesunięto zegary do przodu, by w październiku wrócić do poprzedniego stanu. Na ziemiach polskich po raz pierwszy zrobiono to w 1919 roku. Z kolei podczas II wojny światowej obowiązywały zasady narzucone przez okupantów. W powojennej Polsce systematyczną zmianę czasu wprowadzono w 1946 roku i z przerwami funkcjonuje ona do dziś.
Aktualne przepisy nakazują nam zmieniać czas dwa razy w roku. Wiosną, w marcu, przechodzimy na czas letni, natomiast jesienią, w październiku, wracamy do zimowego. Przejście na ten drugi oznacza cofnięcie wskazówek. W 2026 roku nastąpi to w nocy z soboty 24 października na niedzielę 25 października. Precyzyjnie o godzinie 3:00 w nocy przestawimy zegary na 2:00. Zabieg ten celowo planowany jest na weekend, by zminimalizować szok dla organizmu przed nowym tygodniem.
Zmiana czasu 2026 wypadnie wyjątkowo wcześnie. Przejście z czasu letniego
Zgodnie z unijnymi dyrektywami, zmiana czasu z letniego na zimowy odbywa się zawsze w ostatni weekend października. W 2026 roku kalendarz ułożył się tak, że data ta wypada bardzo wcześnie – w nocy z 24 na 25 października. Dla porównania, w 2025 roku zrobimy to 26 października, a w 2024 roku proces ten przypadł na niedzielę 27 października.
Lekarze i specjaliści od chronobiologii nieustannie alarmują, że manipulacja czasem ma zły wpływ na ludzkie zdrowie. Przesunięcie zegara zaledwie o 60 minut może zaburzyć naturalny rytm dobowy, co skutkuje kłopotami ze snem, trudnościami z utrzymaniem uwagi, a u niektórych wręcz pogorszeniem nastroju. Badania naukowe pokazują ponadto chwilowy wzrost liczby zawałów serca i kolizji na drogach w pierwszych dobach po zmianie, co tylko udowadnia, jak bardzo wrażliwe są nasze organizmy.
Dodatkowa godzina pracy. Prawa pracowników podczas zmiany czasu na zimowy
Dla tych, którzy mają wyznaczony dyżur w nocy z soboty na niedzielę w weekend zmiany czasu na zimowy, sytuacja rodzi konkretne skutki. Ponieważ cofamy zegarki, ich zmiana wydłuża się o okrągłą godzinę. Zgodnie z kodeksem pracy, za tę dodatkowo przepracowaną godzinę pracodawca ma obowiązek wypłacić odpowiednie wynagrodzenie. Ma to szczególne znaczenie dla funkcjonariuszy policji i straży, personelu medycznego, kierowców czy pracowników hoteli, którzy regularnie pracują w takich momentach, co wymusza na firmach poprawne rozliczenie czasu pracy i pensji.
