Do Galerii Sztuki Europejskiej w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie trafił obraz "Wiejskie chaty pośród drzew" autorstwa Vincenta van Gogha. Pejzaż pochodzi z Kolekcji im. Jana Pawła II w Warszawie i jest jedynym dziełem holenderskiego artysty znajdującym się w polskich zbiorach. Obraz już zawisł na ścianie galerii i pozostanie tam do końca roku.
Wczesny van Gogh, którego mało kto zna
"Wiejskie chaty pośród drzew" powstały w 1883 roku, na długo przed tym, zanim nazwisko van Gogha zaczęło kojarzyć się z intensywną żółcią, błękitami i emocjonalnym napięciem. To jeden z jego pierwszych olejnych pejzaży. Praca powstała około pięć lat przed "Słonecznikami" czy "Pokojem w Arles" i wyraźnie pokazuje, że artysta był wówczas w zupełnie innym miejscu – także artystycznie.
Zamiast ekspresji jest skupienie. Zamiast feerii barw – ciemna, stonowana paleta. Zabudowania wsi niemal znikają wśród drzew, jakby były ich naturalnym przedłużeniem.
Realizm zamiast koloru i emocji
Jak zwracają uwagę kuratorzy, dzieło wpisuje się w estetykę realizmu. Prostota kompozycji i oszczędność środków formalnych są tu kluczowe. Miłosz Kargol, kurator Galerii Sztuki Europejskiej, podkreśla, że obraz pozostaje w wyraźnym kontraście wobec późniejszego, paryskiego okresu twórczości van Gogha, naznaczonego intensywną kolorystyką i doświadczeniem impresjonizmu.
To ważny trop dla widzów, którzy znają artystę głównie z najbardziej rozpoznawalnych prac. Krakowski pejzaż pokazuje van Gogha jeszcze przed artystycznym przełomem – spokojniejszego, poszukującego, bardziej zanurzonego w obserwacji świata niż w ekspresji własnych emocji.
Jak van Gogh trafił do Polski?
Historia samego dzieła również jest nieoczywista. Obraz trafił do polskich zbiorów w latach 80. XX wieku i od tamtej pory pozostaje własnością Archidiecezji Warszawskiej. Od 2020 roku znajduje się w depozycie Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego w Warszawie. Wcześniej był częścią prywatnych kolekcji w Belgii i Szwajcarii.
W 2021 roku autorstwo obrazu zostało jednoznacznie potwierdzone. Eksperci z Laboratorium Analiz i Nieniszczących Badań Obiektów Zabytkowych MNK, we współpracy z amsterdamskim Van Gogh Museum, przeprowadzili szczegółowe badania, które nie tylko potwierdziły, że autorem jest van Gogh, ale pozwoliły też odtworzyć proces powstawania dzieła – krok po kroku.
Perła wśród klasyków
Galeria Sztuki Europejskiej została otwarta w Muzeum Narodowym w Krakowie na początku grudnia ubiegłego roku. Na wystawie stałej prezentowanych jest ponad 120 dzieł powstałych między XIII a XX wiekiem. Obok van Gogha można zobaczyć prace m.in. Paola Veneziana, Lorenza Lotta, Lavinii Fontany, Pietera Brueghela młodszego, Lucasa Cranacha młodszego, Luki Giordana, Mattii Pretiego, Elisabeth Vigée-Lebrun czy Maurice’a de Vlamincka.
Źródło: PAP
