Jak lasy reagują na ekstremalną pogodę?
Naukowcy pracujący pod egidą Uniwersytetu Pekińskiego przeprowadzili zakrojone na szeroką skalę badania, analizując sytuację w ponad 88 tys. fragmentów lasów położonych w Stanach Zjednoczonych. Wykorzystując zarówno dane pozyskane podczas bezpośrednich pomiarów terenowych, jak i informacje dostarczone przez systemy satelitarne, badacze oceniali tempo przyrastania biomasy leśnej. Szczególną uwagę zwrócono na okresy, gdy lasy były narażone na ekstremalne upały, susze lub nadmierne nawodnienie gleby, w tym zwłaszcza sytuacje, w których te zjawiska występowały jednocześnie.
Analiza obejmująca lata 2001-2020 wykazała, że na każdym z badanych obszarów co najmniej raz wystąpiło połączenie upału z suszą lub nadmiarem wody w podłożu. Skumulowane działanie tych czynników stresogennych powodowało znacznie głębszy spadek produktywności lasów i wydłużało czas potrzebny na regenerację w porównaniu do pojedynczych zjawisk pogodowych, przy czym najbardziej niszczycielskie okazywało się zestawienie wysokich temperatur z brakiem opadów.
Bioróżnorodność ratunkiem dla ekosystemów leśnych
Wysokie temperatury w połączeniu z brakiem opadów przyspieszają wysychanie gleby i zwiększają utratę wody przez rośliny, drastycznie potęgując efekty suszy. Z kolei ekstremalne upały przy jednoczesnym przesycie wodą utrudniają natlenienie systemów korzeniowych, co prowadzi do ich degradacji. Jednakże, jak zauważają autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie "Nature Communications", kluczem do przetrwania okazała się większa liczba gatunków na danym terenie. Lasy charakteryzujące się wyższą bioróżnorodnością notowały mniejsze spadki tempa wzrostu w sytuacjach kryzysowych i szybciej wracały do pierwotnego poziomu produktywności po zakończeniu anomalii pogodowych.
Zróżnicowanie gatunkowe pełni zatem funkcję swoistego mechanizmu obronnego. W sytuacji, gdy jeden gatunek drzew gorzej znosi specyficzne trudności środowiskowe, inne, lepiej przystosowane rośliny rekompensują te braki, zapewniając stabilność całego ekosystemu. Ma to doniosłe znaczenie nie tylko dla samych lasów, ale również dla globalnego klimatu – osłabione ekosystemy leśne absorbują bowiem znacznie mniejsze ilości dwutlenku węgla z atmosfery, co dodatkowo napędza zmiany klimatyczne.
