O innowacjach społecznych, budowaniu relacji międzypokoleniowych i roli młodych rozmawiamy z Martą Białek-Graczyk i Ewą Jagiełło z Towarzystwa Inicjatyw Twórczych „ę”.
Red.: Dlaczego zdecydowaliście się pracować właśnie z osobami starszymi?
Marta: Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”’ już od ponad 20 lat wspiera osoby starsze. Prowadzimy programy takie jak „UTW dla społeczności” czy „Pokolenia w akcji”, w których zrealizowano już ponad 500 projektów w całej Polsce. Osoby w późnej dorosłości to nie tylko grupa wymagająca pomocy – to ludzie z ogromnym doświadczeniem, energią i lojalnością. Mają czas, chęci i mogą bardzo dużo wnieść w lokalne społeczności.
R: Skoro seniorzy i seniorki mają tak duży potencjał, to jak tworzyć przestrzeń do ich aktywizacji?
M: Nie ma jednego prostego sposobu. Najważniejsze jest stworzenie pretekstu do spotkania. Jeśli nawet mieszkamy obok siebie, ale żyjemy w oddzielnych światach, to nie pojawia się naturalna szansa na zawiązanie relacji. Dlatego właśnie powstał „Generator Innowacji – Sieci Wsparcia”, w którym społeczności lokalne rozwijają różnorodne rozwiązania skupione na aktywizacji osób starszych. Tak było w przypadku mikroinnowacji „Międzypokoleniowa riksza”, w ramach której wolontariusze zabierają osoby starsze na przejażdżki specjalnie przygotowanymi pojazdami. Dzięki temu seniorki i seniorzy, którzy często nie mają możliwości samodzielnie wyjść z domu, mogą spędzić czas na świeżym powietrzu, poczuć się częścią wspólnoty i nawiązywać nowe relacje z ludźmi z różnych pokoleń.
Ewa: Na rynku działań społecznych jest wiele projektów międzypokoleniowych, ale często sprowadzają się do schematu: młodzi uczą starszych technologii, starsi uczą młodszych lepienia pierogów lub robótek ręcznych. My szukamy innych przecięć – bardziej innowacyjnych i naturalnych sytuacji, które prowadzą do spotkania i rozmowy.
R: Wspomniałyście o „Międzypokoleniowej rikszy” jako przykładzie. Czy możecie powiedzieć coś więcej na temat tego rozwiązania? Jakie inne innowacje udało się wypracować w inkubatorze?
M: „Międzypokoleniowa riksza” to odpowiedź na samotność i brak mobilności. Dzięki niej seniorki i seniorzy mogą wyjść z domu, poczuć wiatr we włosach, a jednocześnie porozmawiać z osobą, która prowadzi rower. Czasem potrzebują pojechać coś załatwić, czasem po prostu przejechać się w ulubione miejsce i być z kimś.
E: Innym świetnym przykładem jest też „Senior-Mentor – Mentoring osób dojrzałych w urzędzie pracy”, czyli innowacja skierowana do osób w wieku 50+, które stoją przed ważnymi zmianami zawodowymi: planują zmianę ścieżki kariery lub przygotowują się do przejścia na emeryturę. Są one wspierane przez doradców i doradczynie zawodowe, pełniących rolę mentorów. Wspierają w radzeniu sobie z wyzwaniami zawodowymi, osobistymi i społecznymi pojawiającymi się na późniejszych etapach kariery. Dzięki temu modelowi zyskują nie tylko dojrzałe osoby. Również instytucje dysponują narzędziem do pracy z najstarszymi klientami, którzy często są pomijani w działaniach urzędów pracy.
R: Jakie są największe wyzwania, z którymi mierzą się osoby starsze?
M: Niewątpliwie największym problemem jest samotność, którą WHO nazwała epidemią naszych czasów. Do tego dochodzi coraz bardziej ograniczona mobilność. Ale pamiętajmy też, że seniorzy i seniorki to bardzo zróżnicowana grupa: od osób aktywnych zawodowo po tych, którzy zmagają się z demencją. Dlatego właśnie potrzebne są różne rozwiązania, dostosowane do konkretnych indywidualnych potrzeb.
E: Nie chodzi tylko o fizyczne ograniczenia, z którymi zaczyna się borykać ta grupa, a również o więzi społeczne. Osoby starsze potrzebują kogoś, z kim mogą współdzielić doświadczenia, porozmawiać. Każda z naszych innowacji jest unikatowa, odpowiada na potrzeby i wykorzystuje możliwości osób w późnej dorosłości. Riksza, która z powodzeniem testowana była najpierw w Oleśnicy, a w tym roku również w Świdniku i Lublinie może być wdrożona przez każdą chętną społeczność np. w ramach budżetu obywatelskiego. To rozwiązanie daje seniorkom i seniorom nie tylko większą mobilność, możliwość rozmowy, wspominania i dzielenia się historiami z wolontariuszami-rowerzystami. To ogromna wartość.
R: Widzimy sporo badań mówiących, że samotność i brak więzi są coraz większym problemem, jak można się włączyć w działania takie jak Wasze lub wesprzeć osoby starsze wokół siebie?
E: Ideą Generatora jest testowanie – sprawdzanie pomysłów – a następnie – jeśli się udadzą – zachęcanie innych żeby zrobili coś podobnego u siebie. Na stronie Sieci Wsparcia 3 – Rozwijaj z nami pomysły na nową długowieczność dostępne są gotowe rozwiązania ze szczegółowymi opisami, które można wdrażać lokalnie we własnym zakresie. Jeśli ktoś chce działać, może wyjść z inicjatywą w swojej społeczności, zebrać grupę znajomych i zgłosić pomysł do budżetu obywatelskiego czy do lokalnych władz. Jeśli kogoś z czytelników zainteresują innowacje – zapraszam do kontaktu z Towarzystwem „ę”. Chętnie doradzimy jak rozpocząć je u siebie.
M: Można też sprawdzić kto działa na naszym terenie – jaka organizacja czy instytucja prowadzi działania dla osób starszych – i zaproponować im wspólne działania lub włączyć się w istniejące. Ważne, żeby pamiętać: seniorzy i seniorki to nie tylko osoby, którym trzeba pomagać. To przede wszystkim partnerzy, którzy mają ogromny potencjał i mogą współtworzyć nasze społeczności. Starzejące się społeczeństwo wcale nie musi być kryzysem. To szansa na budowanie nowych więzi i wspólnot. Ludzie starsi mogą być mentorami, wolontariuszami, inspiracją, a młodzi partnerami w tworzeniu świata, w którym dojrzały wiek oznacza aktywność i obecność, a nie samotność i wykluczenie.
„Innowacje uzyskały wsparcie w ramach Projektu „Generator Innowacji. Sieci Wsparcia 3” dofinansowanego przez Unię Europejską w programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego”.
„Generator Innowacji. Sieci Wsparcia 3” to kolejna edycja projektu inkubacyjnego, realizowanego przez PCG Polska Sp. z o.o. i Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”.
Materiał reklamowy
