- Naukowcy ostrzegają, że osłabienie Atlantyckiego Południkowego Obiegu Zwrotnego (AMOC) jest bardzo prawdopodobne jeszcze w tym stuleciu.
- Zmiany mogą wpłynąć na kluczowe sektory polskiej gospodarki, od rolnictwa i energetyki po bezpieczeństwo żywnościowe.
- Posłanka domaga się od rządu informacji, czy prowadzone są analizy ryzyka i czy zagrożenie jest uwzględniane w krajowej strategii adaptacji.
Naukowcy biją na alarm. Czym jest AMOC i dlaczego jego osłabienie jest groźne?
Atlantycki Południkowy Obieg Zwrotny (AMOC) to jeden z kluczowych systemów cyrkulacji oceanicznej, który wpływa na klimat w Europie. Zgodnie z ustaleniami Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC), na które powołuje się interpelacja, system ten z dużym prawdopodobieństwem osłabnie w XXI wieku. Choć naukowcy spierają się co do terminu ewentualnego załamania, już samo spowolnienie może prowadzić do poważnych, regionalnych zmian pogodowych.
Waga problemu jest dostrzegana na arenie międzynarodowej. Jak wskazano w dokumencie, Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (JRC) już w 2025 roku uznało spowolnienie AMOC za zagrożenie wymagające specjalnych mechanizmów zarządzania. Niemcy uwzględniły to ryzyko w ocenie bezpieczeństwa państwa, a Wielka Brytania i Europejska Agencja Kosmiczna rozwijają systemy wczesnego ostrzegania i monitoringu.
Jakie mogą być skutki dla Polski? Posłanka pyta o strategiczne sektory gospodarki
W swojej interpelacji posłanka Marta Stożek podkreśla, że potencjalne gwałtowne zmiany klimatu związane z AMOC mają dla Polski wymiar praktyczny. Zwraca uwagę, że konsekwencje mogą dotknąć niemal każdej dziedziny życia i gospodarki. Jej zdaniem niepewność co do dokładnego terminu i skali zmian nie może być argumentem za zaniechaniem przygotowań.
Wśród obszarów najbardziej narażonych na ryzyko posłanka wymienia gospodarkę wodną, rolnictwo, leśnictwo, bezpieczeństwo żywnościowe, zdrowie publiczne, a także infrastrukturę krytyczną i system energetyczny. Pytania skierowane do resortu klimatu mają na celu sprawdzenie, czy te zagrożenia są analizowane i uwzględniane w planach państwa.
Polecany artykuł:
Czy rząd ma plan? Kluczowe pytania o strategię adaptacji i finansowanie badań
Posłanka pyta, czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uznaje osłabienie AMOC za istotne ryzyko strategiczne i czy zostało ono formalnie ujęte w jakichkolwiek dokumentach. Kluczowe jest również to, czy scenariusze związane z tym zjawiskiem są brane pod uwagę w pracach nad nową krajową strategią adaptacji do zmian klimatu, które resort rozpoczął w marcu 2026 roku.
W interpelacji zawarto także pytania o to, które instytucje w Polsce odpowiadają za monitoring i ocenę ryzyka związanego z AMOC oraz czy istnieją procedury koordynacji międzyresortowej na wypadek gwałtownych zmian klimatu. Posłanka domaga się również informacji o środkach finansowych przeznaczonych na badania i planowanie adaptacyjne w tym zakresie w latach 2026–2030.
W interpelacji posłanka Marta Stożek pyta również wprost, czy rząd przygotował ocenę wpływu osłabienia AMOC na polski system energetyczny oraz czy planuje włączyć scenariusze gwałtownych zmian klimatu do wytycznych dla planowania przestrzennego i standardów odporności infrastruktury.
Kluczowe jest także pytanie o to, czy resort klimatu, w przypadku braku odrębnej oceny ryzyka dla Polski w tym zakresie, planuje jej przygotowanie oraz jaki jest przewidywany harmonogram takich prac.
