Przyszłość rafinerii w Możejkach. Rząd wyklucza sprzedaż, ale Orlen ma problem

2026-11-20 10:39

Na tym etapie rząd całkowicie wyklucza pozbycie się rafinerii w Możejkach. Jasne stanowisko w tej sprawie przedstawił szef resortu aktywów państwowych Wojciech Balczun. Władze wskazują na strategiczną rolę litewskiego zakładu, jednak władze Orlenu zastanawiają się, czy warto wydawać kolejne setki milionów dolarów na jego rozbudowę.

Instalacje przemysłowe rafinerii w Możejkach pod błękitnym niebem. O przyszłości zakładu przeczytasz w serwisie Eska.
Autor: Archiwum/ PAP

Rafineria w Możejkach nie zostanie sprzedana. Stanowisko rządu

Polskie władze wykluczają w tej chwili scenariusz zakładający zbycie należącej do Orlenu litewskiej rafinerii w Możejkach. Wszelkie domysły dotyczące dalszych losów tego niezwykle istotnego zakładu jednoznacznie przeciął minister aktywów państwowych Wojciech Balczun.

Polityk wyjaśnił na antenie radia TOK FM, że za takim stanowiskiem stoją względy strategiczne, a nie wyłącznie kalkulacje biznesowe. Kluczowe znaczenie ma tutaj stabilność całego regionu oraz wywiązywanie się Polski z sojuszniczych zobowiązań.

„Myślę, że to nie jest moment na to, ze względu na sytuację geopolityczną, na kwestie bezpieczeństwa krajów nadbałtyckich, kwestie naszych strategicznych porozumień” – powiedział minister Wojciech Balczun w rozmowie z radiem TOK FM.

Zakład w Możejkach pozostaje nie tylko największym przedsiębiorstwem na Litwie, ale również jedyną rafinerią działającą w państwach bałtyckich. Znaczna część wytwarzanego tam paliwa jest wysyłana prosto na Ukrainę, co stanowi bezpośrednie wsparcie dla tamtejszej gospodarki. Z tego względu szef resortu zaznaczył, że temat ten wymaga znacznie szerszego spojrzenia niż tylko analizowania bilansu finansowego samego Orlenu.

Orlen a modernizacja rafinerii w Możejkach. Kosztowna inwestycja pod znakiem zapytania

Mimo twardego sprzeciwu rządu wobec sprzedaży, władze Orlenu muszą zmierzyć się z niezwykle trudnym wyzwaniem dotyczącym gigantycznych nakładów finansowych. Już na początku listopada prezes koncernu Ireneusz Fąfara otwarcie wyrażał wątpliwości co do celowości dalszego inwestowania setek milionów dolarów w litewskie przedsiębiorstwo. Główną kością niezgody pozostaje potężne przedsięwzięcie związane z budową instalacji pogłębionego przerobu ropy, określanej skrótem BoB. Rozwiązanie to umożliwia uzyskanie z każdej baryłki surowca większej ilości paliw, takich jak olej napędowy czy benzyna, przy jednoczesnym ograniczeniu tanich, ciężkich frakcji resztkowych.

Realizacja tego zamierzenia napotkała jednak na bardzo poważne przeszkody organizacyjne i techniczne. Sam minister Wojciech Balczun otwarcie przyznaje, że obecne położenie inwestora jest niezwykle trudne.

„Ten projekt nie został zrealizowany zgodnie z planem i tam jest dużo problemów z dokończeniem tej potężnej inwestycji” – przyznał szef MAP Wojciech Balczun.

Władze płockiego giganta stoją teraz przed kluczowym wyborem dotyczącym przyszłości tego miejsca. Z wcześniejszych informacji wynika, że finalizacja tej najważniejszej modernizacji pochłonie dodatkowe 600-700 milionów dolarów. Zainwestowanie takiej sumy pozwoliłoby utrzymać rentowność i działanie rafinerii przez następne kilkanaście lat. Z kolei porzucenie projektu stawia pod znakiem zapytania sens dalszego utrzymywania zakładu i może doprowadzić nawet do jego likwidacji.

Podatek dla Orlen Lietuva. Spór z rządem Litwy o rafinerię w Możejkach

Całe położenie polskiego koncernu utrudniają dodatkowo napięcia na linii z władzami w Wilnie. Litewski rząd zaczął rozważać obciążenie spółki Orlen Lietuva specjalną daniną od nadzwyczajnych zysków. Wprowadzenie takich przepisów oznaczałoby dla polskiej firmy konieczność zapłaty dziesiątek milionów euro.

Taka propozycja wywołała ogromne kontrowersje, które podzieliły nawet samych członków litewskiego gabinetu. Szef tamtejszej dyplomacji Kestutis Budrys otwarcie przestrzegał przed nakładaniem restrykcji na strategicznego inwestora z Polski, wskazując na ryzyko poważnego pogorszenia dwustronnych stosunków między państwami.

„Musimy uwzględniać kontekst geopolityczny i nie strzelać sobie w stopę, z minimalnym efektem finansowym dla litewskiego budżetu, za to z konsekwencjami politycznymi dla naszych relacji i inwestycji” – mówił minister spraw zagranicznych Litwy Kestutis Budrys.

Z wyliczeń administracji w Wilnie wynika, że nowy podatek mógłby przynieść państwowemu budżetowi do 70 milionów euro w 2027 roku. Informacje te spotkały się z natychmiastową odpowiedzią Warszawy. Polski minister energii Miłosz Motyka podkreślił, że dyskusja o ponadprzeciętnych dochodach jest całkowicie chybiona, ponieważ spółka Orlen Lietuva generuje w tym momencie raczej nadzwyczajne straty.

Perspektywa nałożenia kolejnych danin może bezpośrednio zaważyć na postanowieniach Orlenu względem dalszych losów rafinerii w Możejkach. Problem urósł do takiej rangi, że stał się już tematem oficjalnych negocjacji prowadzonych na szczeblu międzypaństwowym. Dla zarządu polskiej spółki jest to następny czynnik ryzyka, który trzeba uwzględnić przy planowaniu kolejnych kroków.

Finanse rafinerii w Możejkach. Ile Orlen zainwestował, a ile zarobił na Litwie?

Polski koncern przejął zakład w Możejkach w 2006 roku i od tego momentu wpompował w jego działalność olbrzymie środki. Samo sfinalizowanie transakcji zakupu wymagało wyłożenia na stół kwoty rzędu 2,3 miliarda dolarów. W ciągu następnych dwudziestu lat bieżące utrzymanie oraz unowocześnianie infrastruktury pochłonęło dalsze 2,8 miliarda dolarów. Łączny rachunek za obecność na litewskim rynku przekroczył już zatem astronomiczną barierę 5 miliardów dolarów.

W całym tym okresie spółka Orlen Lietuva zdołała wygenerować dla właściciela sumaryczny zysk na poziomie około 1 miliarda dolarów. Takie porównanie kosztów i przychodów dobitnie tłumaczy dużą rezerwę zarządu przed zatwierdzeniem wydatków opiewających na kolejne setki milionów.

Mimo jednoznacznej deklaracji ministra Balczuna o zablokowaniu sprzedaży z powodów bezpieczeństwa, ostateczny ruch i tak należy do władz Orlenu. Zarząd płockiej spółki musi teraz dokładnie przeliczyć, czy geopolityczna rola litewskiej rafinerii uzasadnia włożenie w nią kolejnej gigantycznej sumy o wieloletnim okresie zwrotu.

Wojciech Balczun, minister MAP

ROLKI