Ojcowie masowo idą na urlopy rodzicielskie. Dlaczego kariera kobiet wciąż na tym cierpi?

Urlop rodzicielski dla ojca po zmianach w przepisach. Co pokazują najnowsze dane?

Odsetek ojców korzystających z urlopów rodzicielskich wystrzelił w górę, z zaledwie 1% w 2022 roku do 24% w minionym roku. W liczbach bezwzględnych oznacza to skok z 3,7 tysiąca do 57 tysięcy ojców – tak wynika z raportu „Równość rodzicielska w Polsce” przedstawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. To bezpośredni efekt nowelizacji Kodeksu pracy, która weszła w życie w kwietniu 2023 roku i wzmocniła prawa ojca po urodzeniu dziecka.

Jednak za tymi imponującymi liczbami kryje się pewien sygnał alarmowy – tempo zmian zaczyna hamować. Według przytoczonych danych, wzrost w ostatnim roku był mniejszy niż wcześniej i wyniósł 7 punktów procentowych. „Spadek dynamiki pokazuje, że rodzice nadal napotykają bariery w łączeniu pracy z rodzicielstwem” – komentuje Mariusz Jedynak, członek zarządu ZUS, wskazując na potrzebę dalszych działań systemowych.

Ile trwa urlop ojcowski w praktyce? Mężczyźni wolą krótsze i gorzej płatne opcje

Nowe przepisy dały ojcom do dyspozycji 9-tygodniowy, nieprzenoszalny urlop rodzicielski, jednak rzadko wykorzystują go oni w pełni. Okazuje się, że średnia długość urlopu ojca to zaledwie 43 dni, podczas gdy matki korzystają ze świadczenia średnio przez 143 dni. W rezultacie udział mężczyzn w łącznej liczbie wykorzystanych dni na opiekę nad dzieckiem pozostaje na zatrważająco niskim poziomie 6%.

Co jeszcze bardziej intrygujące, dane ZUS pokazują spadek zainteresowania urlopem ojcowskim, który, przypomnijmy, jest płatny w 100%. „Obserwujemy wzrost wykorzystania gorzej płatnego urlopu rodzicielskiego i spadek ojcowskiego, co w pewnym sensie podważa dominującą narrację o barierach ekonomicznych” – zauważa Karolina Andrian z Fundacji Share the Care. Oznacza to, że przyczyny mniejszego zaangażowania ojców w opiekę nad dzieckiem mogą leżeć głębiej niż tylko w kwestiach finansowych.

Ile wynosi zasiłek dla ojca, a ile dla matki? Porównanie stawek dziennych z ZUS

Kwestia finansowa, czyli wysokość zasiłku dla ojca, również rzuca ciekawe światło na całą sytuację. Analiza opublikowana przez ZUS za 2025 rok pokazuje, że ojcowie na urlopie rodzicielskim mogli liczyć na wyższe świadczenia niż matki. Średni dzienny zasiłek dla mężczyzny wynosił 255 zł, podczas gdy dla kobiety było to 175 zł. Na szczęście jest tu nutka optymizmu: różnica ta stopniowo się zmniejsza, bo zasiłek matek stanowił 69% zasiłku ojców wobec 64% rok wcześniej. Mniejsze dysproporcje występują natomiast w przypadku urlopów macierzyńskiego i ojcowskiego, gdzie wskaźnik ten wynosi 78%.

Jak pojawienie się dziecka wpływa na karierę matki i ojca? Dane o zatrudnieniu

Pojawienie się dziecka w rodzinie to prawdziwa rewolucja, która, jak się okazuje, wciąż w różnym stopniu wpływa na karierę zawodową matek i ojców. Raport ZUS jednoznacznie potwierdza, że o ile kobiety bezdzietne pracują niemal równie często co mężczyźni (86% w porównaniu do 88%), o tyle przy trójce dzieci ich aktywność zawodowa spada do 64%. Co zaskakujące, w tym samym czasie wskaźnik zatrudnienia ojców posiadających trójkę dzieci wzrasta aż do 95%.

Te dane znajdują swoje bolesne odzwierciedlenie w codziennym podziale obowiązków, co ma długofalowe skutki. W 2025 roku to matki wykorzystały aż 78% wszystkich dni wolnych wziętych na opiekę nad chorym dzieckiem. Jak słusznie zauważyła noblistka prof. Claudia Goldin, to właśnie moment narodzin dziecka jest głównym źródłem nierówności płacowych. To sytuacja, w której tracą obie strony: mężczyźni bezcenny czas z rodziną, a kobiety szanse na rozwój kariery zawodowej.